Một trại mèo uy tín nhìn ra được ngay khi bạn bước vào: không có mùi khai nồng, mèo bố mẹ có mặt và cho xem, số lứa trong năm ít, mèo con sạch mắt sạch tai, và chủ trại hỏi bạn nhiều không kém bạn hỏi họ. Trại tử tế không ngại bạn đến tận nơi, không giục chốt trong mười phút và không giao mèo con trước khi đủ tuổi.
Ảnh đẹp trên mạng không nói được những điều đó. Ảnh chọn góc, chọn con, chọn ánh sáng; chỗ ở thật của đàn mèo mới cho biết mèo con bạn đón về đã lớn lên trong điều kiện thế nào. Bài này gom các dấu hiệu nên quan sát khi đến trại, theo thứ tự bạn sẽ gặp chúng, kèm những điểm dễ bị đánh lừa.
Trại mèo là gì và vì sao nên đến tận nơi
Trong giới nuôi mèo giống, chữ trại (cattery) dùng cho bất kỳ nơi nào cho mèo sinh sản có chủ đích để bán mèo con, từ một căn phòng trong nhà dân với hai ba mèo cái tới một khu riêng nuôi vài chục con. Quy mô không nói lên chất lượng. Có trại nhỏ tại nhà làm rất kỹ, ghi chép từng lứa, cho mèo con lớn lên giữa sinh hoạt gia đình; cũng có nơi đông mèo mà mèo chỉ sống trong lồng xếp tầng, sinh liên tục để có hàng bán.
Đến tận nơi không phải để soi mói mà để thấy ba thứ ảnh không cho thấy: môi trường mèo con lớn lên, sức khoẻ và tính nết của mèo bố mẹ, và cách người nuôi đối xử với đàn mèo. Mèo con học cách sống với người trong khoảng những tuần đầu đời. Một bé lớn lên trong phòng khách, quen tiếng máy giặt, tiếng trẻ con, quen được bế, thường dạn và dễ hoà nhập hơn một bé lớn lên trong lồng kín ít người qua lại.
Nếu ở xa không đến được, bạn vẫn có thể đề nghị gọi video xem trực tiếp, yêu cầu quay liền một đoạn không cắt từ cửa vào tới chỗ mèo ở. Trại có điều kiện tốt thường đồng ý ngay. Trại né tránh, chỉ gửi ảnh đã chỉnh, đó đã là một dấu hiệu cần cân nhắc.
Năm phút đầu: mùi, ánh sáng và chỗ ở
Mùi. Nơi nhiều mèo không thể không có chút mùi, nhưng mùi khai nồng xộc lên mũi ngay từ cửa cho thấy khay cát không được dọn đủ, thông gió kém hoặc số mèo vượt quá sức người chăm. Mùi thuốc khử trùng quá đậm đôi khi là đang che đi chuyện đó.
Ánh sáng và không khí. Mèo cần ánh sáng tự nhiên và không khí lưu thông. Phòng kín, tối, nóng, chỉ có quạt hút nhỏ là điều kiện dễ làm bệnh đường hô hấp lây lan cả đàn, nhất là trong mùa nồm ẩm.
Chỗ ở của mèo trưởng thành. Lồng có thể dùng để cách ly hoặc cho mèo mẹ đẻ, nhưng mèo trưởng thành không nên sống cả ngày trong lồng chật. Bạn nên thấy chỗ trèo, chỗ trốn, chỗ nằm khô ráo, bát nước sạch.
Khu cách ly. Trại cẩn thận có chỗ riêng cho mèo mới nhập về hoặc mèo đang ốm, tách khỏi khu mèo con. Hỏi thẳng: mèo mới về được ở đâu trong những tuần đầu.
Khay cát và bát ăn. Đếm sơ số khay so với số mèo. Khay đầy, cát vón cục để lâu là thói quen dọn dẹp kém, không phải sự cố một ngày.
Mèo bố mẹ nói nhiều hơn mèo con
Mèo con nào cũng dễ thương, nên đừng để mắt dừng lại ở ổ mèo con. Hãy xin xem mèo mẹ trước. Mèo mẹ khoẻ có lông mượt dù có thể hơi xơ sau khi nuôi con, mắt sáng, không chảy nước mũi, thân hình không gầy trơ xương. Nếu mèo mẹ quá gầy, lông rụng mảng, đó có thể là dấu hiệu sinh quá dày, chưa kịp hồi sức đã phối tiếp.
Mèo bố có thể không ở cùng trại vì nhiều trại thuê phối hoặc dùng mèo đực của trại khác. Điều đó bình thường, nhưng trại nên cho bạn xem ảnh, tên, giấy tờ của mèo bố và nói được ai đang nuôi. Một trại không biết hoặc không muốn nói mèo bố là con nào thì bạn khó kiểm nguồn gốc của mèo con.
Quan sát tính nết của mèo bố mẹ cũng quan trọng. Tính cách mèo con chịu ảnh hưởng một phần từ di truyền và một phần lớn từ cách mèo mẹ phản ứng với người. Mèo mẹ hiền, chịu cho người lạ vuốt, thường dạy con cách thả lỏng trước người. Mèo mẹ căng thẳng, gầm gừ, chạy trốn khi có khách thì mèo con lớn lên dễ nhút nhát hơn.
Hỏi thêm mèo mẹ đã đẻ mấy lứa và lứa gần nhất cách lứa này bao lâu. Trại tử tế trả lời rõ, không vòng vo, và thường giới hạn số lứa mỗi năm để mèo mẹ có thời gian nghỉ. Không có con số chuẩn chung cho mọi giống, nhưng mèo mẹ sinh liền lứa nối lứa là điều đáng lo.
Mèo con: những điểm nhìn trong vài phút
Khi được bế hoặc ngồi gần ổ, bạn có thể tự kiểm vài điểm mà không cần kiến thức thú y. Đây là quan sát ban đầu, không thay cho việc khám sau khi đón về.
- Mắt: sáng, mở to, không đóng ghèn vàng xanh, không chảy nước liên tục. Riêng giống mặt tịt có thể hơi ướt khoé mắt, nhưng không nên có mủ.
- Mũi: không chảy dịch, không hắt hơi liên tục. Một hai cái hắt hơi khi ngửi bụi là thường; cả ổ cùng hắt hơi là chuyện khác.
- Tai: sạch, không có cặn đen như bã cà phê, mèo không lắc đầu gãi tai liên tục.
- Lông và da: không có mảng rụng tròn, không vảy gàu dày, vạch lông ở gốc đuôi không thấy hạt đen li ti.
- Mông: khô ráo, không bết phân, vì tiêu chảy kéo dài ở mèo con là dấu hiệu cần quan tâm.
- Tinh thần: tò mò, chạy nhảy, đùa với anh chị em. Mèo con vừa ăn xong ngủ say là bình thường, nhưng một bé ủ rũ trong góc khi cả ổ đang chơi thì nên hỏi.
Gặp điểm nào chưa ổn, đừng vội kết luận cả trại. Hỏi chủ trại về điểm đó và nghe cách họ trả lời. Người nuôi có trách nhiệm sẽ nói thật, giải thích đang xử lý ra sao với bác sĩ thú y, và thường tự đề nghị hoãn giao bé đó tới khi khoẻ hẳn.
Chủ trại hỏi gì bạn cũng là một dấu hiệu
Một điểm ít người để ý: trại tốt chọn chủ cho mèo con chứ không chỉ chọn người trả tiền. Họ sẽ hỏi bạn sống ở nhà riêng hay chung cư, nhà có trẻ nhỏ không, đã nuôi mèo bao giờ chưa, ai ở nhà ban ngày, có định cho mèo ra ngoài tự do không, có định cho mèo sinh sản không. Những câu hỏi này đôi khi làm người mua thấy phiền, nhưng chúng cho thấy người bán quan tâm mèo con sẽ sống thế nào sau khi rời trại.
Ngược lại, người bán chỉ hỏi mỗi chuyện bạn chuyển khoản lúc nào, sẵn sàng giao ngay hôm nay dù mèo con còn quá nhỏ, hoặc liên tục nói "còn một bé thôi, người khác đang hỏi", là đang bán hàng theo kiểu chạy số lượng. Áp lực thời gian là cách quen thuộc để người mua bỏ qua bước kiểm.
Trại tốt cũng thường giữ liên lạc sau bán: hỏi thăm mèo con quen nhà chưa, sẵn lòng trả lời khi bạn lúng túng chuyện ăn uống, và nhiều nơi ghi rõ trong thoả thuận rằng nếu sau này bạn không nuôi được nữa thì báo cho trại để trại nhận lại hoặc giúp tìm chủ mới, thay vì đem cho người lạ.
Dấu hiệu tốt và dấu hiệu nên cân nhắc
Bảng dưới gom lại các điểm chính để bạn nhìn nhanh khi đang đứng trong trại. Không có trại nào hoàn hảo mọi mặt; điều đáng để ý là các dấu hiệu nghiêng nhiều về phía nào.
| Khía cạnh | Dấu hiệu tốt | Nên cân nhắc |
|---|---|---|
| Đến xem | Mời đến tận nơi hoặc gọi video trực tiếp | Chỉ gửi ảnh, hẹn gặp ở quán, ngoài đường |
| Mèo mẹ | Cho xem, khoẻ, nói rõ số lứa | Không cho xem, mèo mẹ gầy, lứa nối lứa |
| Mèo bố | Có tên, ảnh, giấy tờ, biết ai nuôi | Không rõ là con nào |
| Tuổi giao | Giữ tới khi đủ tuổi, đã tiêm mũi đầu | Giao ngay khi vừa cai sữa |
| Giấy tờ | Nói rõ có giấy hay không, cho xem trước | Hứa "giấy về sau", không nói thời hạn |
| Thoả thuận | Có văn bản, có điều khoản sức khoẻ | Chỉ nhắn tin, không cam kết gì |
| Thái độ | Hỏi lại bạn, không giục chốt | Giục chuyển cọc, nói người khác đang chờ |
Khi phần lớn câu trả lời nằm ở cột giữa, bạn đang ở một nơi đáng tin. Khi nhiều dấu hiệu rơi vào cột cuối, cứ thong thả xem thêm vài trại khác; một bé mèo sống cùng bạn mười lăm năm đáng để chờ thêm vài tuần.
Những thứ dễ đánh lừa người mua
Nhiều cúp, nhiều huy chương trên kệ không đồng nghĩa với chăm mèo tốt; nó chỉ cho biết trại có mang mèo đi triển lãm. Bộ ảnh mèo con đẹp như tạp chí không cho biết mèo con được nuôi ở đâu. Số người theo dõi đông trên mạng xã hội cũng vậy. Hãy dùng những thứ đó làm điểm cộng, không phải làm lý do bỏ qua bước xem tận nơi.
Một bẫy khác là "trại" chỉ là người trung gian. Họ nhận mèo con từ nhiều nguồn rồi bán lại, mèo con mỗi lần một màu một giống, không có mèo mẹ nào ở chỗ bán. Không phải người trung gian nào cũng xấu, nhưng bạn mất hẳn khả năng biết mèo con đến từ đâu và lớn lên trong điều kiện thế nào. Cách nhận ra đơn giản: hỏi xem mèo mẹ, hỏi lịch sử lứa trước, hỏi tên trại trên giấy tờ có trùng với người bán không.
Cuối cùng là giá rẻ bất thường so với mặt bằng các trại khác cùng giống. Bạn không cần biết con số cụ thể; chỉ cần hỏi vài nơi để có khoảng chung. Một nơi rẻ hơn hẳn thường đang tiết kiệm ở đâu đó: tiêm phòng, thức ăn, xét nghiệm của bố mẹ hoặc thời gian giữ mèo con.
Câu hỏi thường gặp
Trại mèo nhỏ tại nhà có đáng tin bằng trại lớn không?
Quy mô không quyết định chất lượng. Nhiều trại nhỏ trong nhà dân chăm từng con rất kỹ, mèo con lớn lên giữa sinh hoạt gia đình nên dạn người. Điều nên xem là điều kiện ở, sức khoẻ mèo bố mẹ, số lứa và cách chủ trại trả lời, không phải số mèo nhiều hay ít.
Có nên mua mèo con mà không được xem mèo mẹ?
Nên hạn chế. Mèo mẹ cho bạn biết khá nhiều về sức khoẻ và tính nết của mèo con, cũng như cách trại chăm mèo sinh sản. Nếu trại không cho xem mà không có lý do rõ ràng, hãy coi đó là điểm trừ lớn và cân nhắc tìm nơi khác minh bạch hơn.
Đến trại xem mèo có cần lưu ý gì để không làm lây bệnh?
Nên rửa tay trước khi chạm vào mèo, mặc quần áo sạch và không đi xem hai trại trong cùng một buổi nếu chưa thay đồ. Nhà đang có mèo ốm thì báo trước với chủ trại. Trại cẩn thận đôi khi yêu cầu bạn sát khuẩn tay hoặc không bế mèo con quá nhỏ, đó là điều đáng mừng.
Ở xa không đến trại được thì kiểm tra bằng cách nào?
Đề nghị gọi video trực tiếp, quay liền một mạch từ cửa vào tới chỗ mèo mẹ và ổ mèo con, không cắt ghép. Hỏi xem giấy tờ của bố mẹ, sổ tiêm của mèo con, và xin thoả thuận bằng văn bản. Nếu được, nhờ người quen ở gần ghé xem giúp trước khi chuyển cọc.
Chủ trại hỏi nhiều về hoàn cảnh nhà mình có phải là làm khó không?
Thường là ngược lại. Trại có trách nhiệm muốn biết mèo con sẽ sống ở đâu, với ai, để tránh giao mèo cho người chưa sẵn sàng. Bạn cứ trả lời thật; những câu hỏi đó cho thấy họ còn quan tâm tới mèo con sau khi nhận tiền.
Trại có nhiều cúp triển lãm có chắc là trại tốt?
Cúp cho biết mèo của trại từng được giám khảo đánh giá cao về ngoại hình theo chuẩn giống, không nói gì về điều kiện sống của đàn mèo hay số lứa mèo mẹ phải sinh. Hãy coi đó là điểm cộng và vẫn kiểm các dấu hiệu khác như mọi trại.