MeoCanh.comMèo Cảnh
Sức khoẻ và bệnh hay gặp theo giống

Mèo mặt tịt thở khò khè, ngáy to: chuyện đường thở ngắn và khi nào đi thú y

Vì sao mèo Ba Tư, Exotic, Himalaya mặt tịt hay ngáy, thở khò khè; các phần của đường thở bị ảnh hưởng, dấu hiệu khẩn cấp và cách giảm gánh cho mèo ở nhà.

A sleeping cream Exotic Shorthair curled on a cool tiled floor near an open balcony door, flat face in profile, afternoon breeze moving a sheer curtain

Mèo mặt tịt như Ba Tư, Exotic, Himalaya hay ngáy và thở khò khè vì khuôn mặt bị rút ngắn qua nhiều thế hệ chọn lọc, trong khi phần mô mềm bên trong mũi và họng không ngắn theo. Lỗ mũi hẹp, vòm miệng mềm dài hơn khoảng trống dành cho nó, không khí phải đi qua đường hẹp nên tạo tiếng. Ngáy nhẹ khi ngủ thường là đặc điểm của khuôn mặt; thở há miệng, thở gắng sức, lưỡi tím hoặc ngất là dấu hiệu phải đưa đi thú y ngay.

Bài này giúp người nuôi phân biệt tiếng thở "quen thuộc" của một con mèo mặt tịt với những lúc mèo thật sự thiếu không khí, và biết những điều có thể làm ở nhà để mèo dễ thở hơn. Mức độ ở mỗi con rất khác nhau: có con mặt tịt vừa phải thở gần như bình thường, có con mặt rất ngắn thì khó khăn rõ ngay từ nhỏ.

Đường thở ngắn: những bộ phận nào bị ảnh hưởng

Giới thú y gọi nhóm vấn đề này là hội chứng đường thở ở giống mặt ngắn, gặp nhiều ở chó mặt ngắn và cũng ở mèo mặt tịt. Ở mèo, bộ phận hay được nhắc tới nhất là lỗ mũi. Nhìn thẳng vào mũi một con mèo mặt dài sẽ thấy hai lỗ mũi mở rộng như dấu phẩy; ở một số con mặt tịt, lỗ mũi chỉ còn như hai khe nhỏ, cánh mũi gần như ép sát vào nhau. Không khí đi vào ít, mèo phải hít mạnh hơn.

Bên trong, xương mặt ngắn làm các xoăn mũi, những lá xương mỏng có nhiệm vụ làm ấm và lọc không khí, bị dồn chặt lại. Vòm miệng mềm ở cuối vòm họng có thể dài hơn khoảng không gian của nó, rung lên khi thở và gây ra tiếng ngáy. Mắt to, lồi, ống lệ gập khúc là những vấn đề đi kèm cùng một khuôn mặt, nên mèo thở khò khè cũng thường là mèo hay chảy nước mắt.

Không phải con mèo mặt tịt nào cũng có đủ các vấn đề này. Mặt càng ngắn, mũi càng nằm cao giữa hai mắt thì khả năng gặp càng lớn. Đó là lý do một số người nhân giống và hội mèo hiện nay khuyến khích kiểu mặt vừa phải hơn, như mặt búp bê ở Ba Tư, thay vì kiểu mặt cực ngắn. Danh mục màu lông và ngoại hình của trang có bài riêng về ba kiểu mặt.

Tiếng thở thường gặp và dấu hiệu đáng lo

Người nuôi mèo mặt tịt nên tập lắng nghe mèo lúc bình thường để nhận ra khi có gì đó thay đổi. Bảng sau chỉ để tham khảo, không dùng để tự chẩn đoán:

Tình huốngThường gặp ở mèo mặt tịtNên đi thú y
Khi ngủNgáy nhẹ, đều, mèo ngủ yênNgáy to bất thường, giật mình tỉnh dậy, ngủ ngồi hoặc ngửa cổ để thở
Khi nghỉThở qua mũi, bụng di chuyển nhẹThở há miệng, bụng thót mạnh, cánh mũi phập phồng
Sau khi chơiThở nhanh rồi trở lại bình thường sau ít phútThở há miệng kéo dài, nằm bẹp, không hồi lại
Khi ănĂn chậm, đôi khi ngừng để thởHo, sặc nhiều, bỏ ăn vì vừa ăn vừa thở không được
Màu lưỡi, lợiHồngTím tái, xám hoặc nhợt
Ngày nóngTìm chỗ mát nằmThở gấp, chảy dãi, lừ đừ, loạng choạng

Mèo không thở hổn hển như chó để làm mát. Một con mèo há miệng thở khi đang nằm yên luôn đáng được coi là khẩn cấp, dù là mèo mặt tịt hay mặt dài. Trong trường hợp đó, đưa mèo tới chỗ thú y gần nhất, giữ mèo ở nơi mát và yên tĩnh trên đường đi, không ép mèo uống nước hay nhét gì vào miệng.

Những tình huống làm đường thở ngắn khó khăn hơn

Một con mèo mặt tịt có thể thở ổn trong điều kiện bình thường nhưng gặp khó khi cơ thể phải đòi hỏi nhiều không khí hơn. Người nuôi nên đặc biệt để ý những lúc sau:

  • Trời nóng, phòng bí, nhất là mùa hè miền Bắc và miền Nam, khi mèo cần thở nhiều để toả nhiệt.
  • Di chuyển xa, ngồi lồng trong xe nóng, đi máy bay; căng thẳng làm mèo thở nhanh hơn.
  • Thừa cân: mỡ tích quanh cổ và ngực làm đường thở và lồng ngực phải làm việc vất vả hơn.
  • Cảm lạnh, viêm mũi: mũi vốn đã hẹp, chỉ cần sưng nhẹ hay có dịch là gần như tắc.
  • Gây mê, an thần: bác sĩ thú y luôn tính tới đường thở của mèo mặt tịt khi gây mê, chủ nuôi nên nhắc lại giống và tiền sử khò khè.
  • Chơi đùa quá lâu, đuổi bắt liên tục với mèo khác năng động hơn.

Hiểu những tình huống này, người nuôi chủ động tránh được phần lớn những lần mèo rơi vào khó thở. Phần chăm sóc giữ mát cho mèo mặt tịt được viết chi tiết trong danh mục chăm sóc theo giống; ở đây chỉ nhắc rằng nhiệt độ là yếu tố nguy hiểm nhất với nhóm mèo này.

Những gì có thể làm ở nhà để mèo dễ thở hơn

Giữ cân nặng vừa phải. Đây là việc hiệu quả nhất mà chủ nuôi tự làm được. Hỏi bác sĩ thú y cân nặng lý tưởng và cách nhận biết mèo béo bằng tay sờ sườn, không chỉ nhìn bộ lông xù.

Giữ phòng thoáng và mát. Mèo mặt tịt nên có chỗ nằm mát, có gió lưu thông, tránh nắng chiếu trực tiếp. Những ngày nắng gắt, phòng có điều hoà hoặc quạt là cần thiết chứ không phải xa xỉ.

Giữ mũi sạch. Lau nhẹ quanh mũi khi có dịch khô bám. Không nhỏ thuốc gì vào mũi khi chưa khám; mèo sổ mũi kéo dài cần được bác sĩ xem.

Dùng bát nông, rộng. Mèo mặt tịt khó ăn ở bát sâu, phải úp mặt sát vào thức ăn, vừa khó thở vừa bẩn mặt. Bát nông giúp mèo ăn thoải mái hơn.

Chơi ngắn, nghỉ nhiều. Chia thời gian chơi thành nhiều lần ngắn, dừng khi thấy mèo thở mạnh. Tránh chơi lúc trời nóng nhất trong ngày.

Chuẩn bị kỹ khi phải di chuyển. Chọn lồng thoáng, đi vào giờ mát, không để mèo trong xe đóng kín. Với chuyến bay, hỏi kỹ hãng về quy định với giống mặt ngắn và bàn với bác sĩ thú y trước.

Khi nào bác sĩ thú y bàn tới can thiệp

Với mèo có lỗ mũi rất hẹp và thở khó rõ rệt, bác sĩ thú y có thể đề nghị đánh giá kỹ đường thở và bàn về phẫu thuật mở rộng lỗ mũi hoặc xử lý vòm miệng mềm. Đây là quyết định chuyên môn, dựa trên mức độ khó thở, tuổi, sức khoẻ chung và rủi ro gây mê của từng con. Không phải con mèo mặt tịt nào cũng cần, và chủ nuôi không nên tự đòi phẫu thuật vì đọc trên mạng.

Khi được đề nghị, người nuôi nên hỏi: mức độ hẹp của mèo nhà mình ra sao, can thiệp nhằm cải thiện điều gì, rủi ro gây mê thế nào với giống mặt ngắn, thời gian hồi phục và chăm sóc sau đó. Nếu chưa yên tâm, xin ý kiến thứ hai từ một bác sĩ khác là chuyện bình thường.

Với mèo đang được dùng làm giống, khó thở rõ rệt là một lý do nên cân nhắc dừng sinh sản. Chọn cặp phối có khuôn mặt vừa phải, lỗ mũi mở rộng là cách các trại có trách nhiệm giảm dần vấn đề này qua các thế hệ.

Khi chọn mua một bé mèo mặt tịt

Khi đến xem mèo con, nhìn thẳng vào mũi: hai lỗ mũi có mở rõ không, hay chỉ là hai khe sát nhau. Nghe mèo thở lúc ngồi yên trong lòng: êm hay khò khè ngay cả khi không chơi. Quan sát mèo con chạy nhảy vài phút rồi xem có phải há miệng thở hay không. Đây không phải là cách chẩn đoán, nhưng giúp người mua có thêm thông tin.

Hỏi trại về bố mẹ: chúng có ngáy to không, có từng gặp vấn đề khi gây mê không, có con nào trong dòng phải can thiệp đường thở chưa. Trại tử tế sẽ trả lời thẳng thắn, và nhiều trại hiện nay đã chủ động chọn dòng mặt ít ngắn hơn vì sức khoẻ của mèo.

Nếu gia đình sống ở nơi nóng, không có điều kiện giữ mát thường xuyên, hoặc hay phải đi xa mang theo mèo, nên cân nhắc kỹ trước khi chọn một giống mặt cực ngắn. Mèo Ba Tư mặt búp bê hay mèo Anh lông ngắn có khuôn mặt tròn nhưng không quá tịt có thể hợp hơn. Đây là chọn lựa về sức khoẻ, không phải về đẹp xấu.

Mèo mặt tịt bị sổ mũi: vì sao nên đi khám sớm hơn mèo khác

Với một con mèo mặt dài, viêm mũi nhẹ thường chỉ làm mèo hắt hơi vài hôm, vẫn ăn uống bình thường. Với mèo mặt tịt, lỗ mũi và khoang mũi vốn đã hẹp, chỉ cần niêm mạc sưng lên một chút hoặc có dịch đặc là đường thở qua mũi gần như bị chặn. Mèo phải chuyển sang thở bằng miệng, ngủ không yên, và quan trọng hơn là ngửi kém đi.

Mèo ăn bằng mũi nhiều hơn người nghĩ. Khi không ngửi được mùi thức ăn, nhiều con bỏ ăn hoàn toàn. Mèo nhịn ăn kéo dài vài ngày có thể gặp vấn đề ở gan, nên ở nhóm mèo này, một đợt sổ mũi tưởng nhẹ lại đáng được bác sĩ thú y xem sớm, nhất là khi mèo bỏ ăn quá một ngày, dịch mũi chuyển vàng xanh, hoặc mèo thở há miệng.

Trong lúc chờ khám, giữ mèo ở nơi ấm, thoáng, lau dịch khô quanh mũi bằng bông ẩm, có thể hâm ấm thức ăn ướt cho dậy mùi để mèo dễ ăn hơn. Không tự nhỏ thuốc vào mũi, không cho uống thuốc cảm của người. Mèo mặt tịt sống chung nhiều mèo nên được tách riêng khi bị sổ mũi để tránh lây cho cả đàn, và hỏi bác sĩ về việc tiêm phòng các bệnh đường hô hấp nếu chưa đủ mũi.

Câu hỏi thường gặp

Mèo Ba Tư ngáy khi ngủ có bình thường không?

Ngáy nhẹ, đều, mèo ngủ yên thường là đặc điểm của khuôn mặt ngắn. Nếu ngáy to bất thường, mèo hay giật mình tỉnh, phải ngửa cổ hoặc ngồi để thở, nên đưa đi thú y để kiểm tra đường thở.

Mèo Exotic thở há miệng có nguy hiểm không?

Có. Mèo không thở há miệng khi nghỉ ngơi như chó. Nếu mèo nằm yên mà há miệng thở, bụng thót mạnh hoặc lưỡi tím, đưa đi thú y ngay, giữ mèo ở nơi mát và yên tĩnh trên đường đi.

Có thể làm gì ở nhà để mèo mặt tịt dễ thở hơn?

Giữ cân nặng vừa phải, phòng thoáng mát, lau sạch mũi, dùng bát nông, chia thời gian chơi ngắn và tránh vận động lúc nóng. Những việc này giảm gánh cho đường thở nhưng không thay được việc khám khi có dấu hiệu bất thường.

Mèo mặt tịt có cần phẫu thuật mở rộng lỗ mũi không?

Không phải con nào cũng cần. Bác sĩ thú y quyết định dựa trên mức độ hẹp, mức khó thở, tuổi và rủi ro gây mê. Nếu được đề nghị, hỏi rõ mục đích, rủi ro, thời gian hồi phục và có thể xin thêm ý kiến bác sĩ khác.

Mèo mặt tịt đi máy bay có an toàn không?

Mèo mặt ngắn chịu nóng và căng thẳng kém hơn, nên một số hãng có quy định riêng. Trước chuyến đi, hỏi kỹ hãng, chọn giờ mát, lồng thoáng và bàn với bác sĩ thú y về sức khoẻ của mèo.

Mèo mặt búp bê có ít vấn đề hô hấp hơn mặt tịt không?

Nhìn chung khuôn mặt dài hơn thì đường thở thoáng hơn, nên mèo mặt búp bê thường ít gặp khó khăn hơn. Tuy vậy mỗi con một khác, vẫn nên quan sát lỗ mũi và cách thở khi chọn mèo.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138