Mua mèo ở trại tỉnh xa an toàn nhất là khi bạn hoặc người quen trực tiếp đi đón, kế đến là gửi theo người đi cùng chuyến bay hoặc dịch vụ vận chuyển thú cưng có kinh nghiệm, và rủi ro nhất là gửi như một kiện hàng không người theo. Dù chọn đường nào, mèo con nên đủ tuổi, khoẻ, đã tiêm theo lịch, có giấy tờ thú y nếu đơn vị vận chuyển yêu cầu, và nằm trong hộp chắc chắn, thoáng khí.
Nhiều giống mèo chỉ có vài trại làm tốt, và trại ấy có khi ở cách nhà bạn cả nghìn cây số. Bài này nói về phần giao nhận: chọn đường, chuẩn bị, giấy tờ, ngày đón và những ngày đầu sau chuyến đi. Phần tránh lừa đảo khi chuyển tiền cho người bán ở xa đã có nhiều nơi viết; ở đây giả định bạn đã kiểm trại kỹ và đã chốt mua.
So các đường đưa mèo về
Mỗi đường có ưu nhược riêng. Bảng dưới so theo những điều quan trọng với một mèo con vài tháng tuổi; quy định của từng hãng và từng nhà xe thay đổi nên luôn hỏi lại trước chuyến.
| Cách đưa về | Ưu điểm | Điều cần lường |
|---|---|---|
| Tự đi đón | Kiểm mèo tận tay, mèo có người bên cạnh | Tốn thời gian, chi phí đi lại |
| Người đi cùng chuyến bay | Nhanh, có người trông | Phụ thuộc quy định mang thú cưng của hãng |
| Gửi hàng không không người theo | Không cần người đi cùng | Mèo một mình nhiều giờ, chờ đợi ở kho |
| Dịch vụ vận chuyển thú cưng | Có kinh nghiệm, có người chăm | Chất lượng khác nhau, cần kiểm dịch vụ |
| Gửi xe khách | Dễ đặt, nhiều tuyến | Nóng, ồn, không ai trông mèo trên xe |
Với mèo con, thời gian di chuyển ngắn và có người trông quan trọng hơn sự tiện lợi. Một chuyến xe khách mười mấy tiếng trong khoang hành lý nóng là trải nghiệm nặng nề, nên tránh nếu có lựa chọn khác.
Giấy tờ thú y và kiểm dịch: nguyên tắc cần biết
Theo nguyên tắc chung của pháp luật về thú y, động vật vận chuyển ra khỏi địa bàn một tỉnh có thể thuộc diện phải kiểm dịch, và hãng hàng không, đơn vị vận chuyển thường yêu cầu giấy chứng nhận sức khoẻ hoặc giấy kiểm dịch khi nhận thú cưng. Mức độ áp dụng với chó mèo nuôi làm cảnh, loại giấy cụ thể và nơi cấp có thể thay đổi theo thời gian, nên trước chuyến hãy tra quy định hiện hành và hỏi cơ quan thú y cấp tỉnh nơi trại đặt.
Sau khi sáp nhập, cả nước còn 34 tỉnh thành. Một số tuyến trước kia là liên tỉnh, như từ một tỉnh cũ sang tỉnh cũ bên cạnh, nay có thể nằm trong cùng một tỉnh mới. Đừng dựa vào thói quen cũ; hỏi lại xem chuyến đi của bạn có tính là ra khỏi tỉnh không.
Thông thường, mèo cần có sổ tiêm còn hiệu lực, nhiều nơi yêu cầu đã tiêm phòng dại, mà mũi dại lại có độ tuổi tối thiểu. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới việc mèo con mấy tháng tuổi mới đi máy bay được. Nên ngồi với trại tính lịch tiêm và lịch bay sớm, tránh tình huống đã đặt vé mà mèo chưa đủ tuổi tiêm.
Trại có kinh nghiệm gửi mèo đi xa thường đã quen thủ tục và sẽ hướng dẫn bạn. Nếu trại tỏ ra lúng túng hoặc gạt đi "không cần giấy gì đâu", hãy tự hỏi thêm hãng vận chuyển trước khi chốt.
Chuẩn bị hộp và đồ đi đường
Hộp vận chuyển là nơi mèo con ở suốt chuyến đi, nên đáng được chuẩn bị kỹ hơn bất cứ thứ gì khác.
- Hộp cứng có lỗ thoáng nhiều phía, cửa khoá chắc, đúng kích thước hãng vận chuyển yêu cầu nếu đi máy bay.
- Lót đáy bằng tấm thấm hút và một miếng vải có mùi mèo mẹ hoặc ổ cũ.
- Không cho ăn no ngay trước chuyến đi; hỏi trại khoảng thời gian nên nhịn tuỳ độ dài chuyến.
- Gắn nhãn thông tin người gửi, người nhận bên ngoài hộp, không để bên trong.
- Kẹp một túi nhỏ hạt đang ăn và sổ tiêm, giấy tờ thú y trong túi riêng cho người áp tải.
- Không cho mèo uống thuốc an thần nếu không có chỉ định của bác sĩ thú y; thuốc an thần có thể ảnh hưởng tới thân nhiệt và hô hấp trên đường bay.
Nếu có thể, nhờ trại cho mèo con làm quen với hộp vài ngày trước chuyến đi: để hộp mở trong ổ, cho mèo vào ra tự nhiên. Mèo đã quen hộp sẽ ít hoảng hơn rất nhiều.
Chọn ngày và giờ đi
Tránh giờ nắng gắt. Mèo, nhất là giống mặt tịt và lông dày, chịu nóng kém. Chuyến đi buổi sáng sớm hoặc chiều tối, tránh giữa trưa mùa hè, giảm nguy cơ quá nhiệt khi chờ ở sân bay, bến xe.
Tránh dịp cao điểm. Trước Tết, các dịp lễ dài, kho hàng và bến xe quá tải, mèo dễ phải chờ lâu. Nếu được, dời chuyến sang ngày thường.
Ưu tiên chuyến thẳng. Mỗi lần nối chuyến là một lần chờ, một lần bốc dỡ. Chuyến thẳng ngắn hơn và ít rủi ro hơn.
Có người nhận ngay. Đặt chuyến sao cho bạn hoặc người quen có mặt đúng giờ đến, nhận mèo ngay, không để mèo nằm chờ ở kho.
Báo trại giờ cụ thể. Trại cần biết để chuẩn bị mèo con, cho ăn đúng lúc và đưa ra điểm gửi đúng giờ.
Chừa ngày dự phòng. Chuyến bay có thể đổi giờ, mèo con có thể hắt hơi đúng hôm trước ngày đi. Đừng xếp ngày đón sát ngay trước một chuyến công tác hay kỳ nghỉ của bạn; mèo con mới về cần người ở nhà ít nhất vài ngày đầu.
Lúc nhận mèo: làm gì trong một giờ đầu
Khoảnh khắc nhận hộp là lúc dễ cuống nhất. Thứ tự dưới đây giúp bạn kiểm nhanh mà không làm mèo hoảng thêm.
- Trước khi ký nhận, nhìn qua cửa hộp: mèo con thở đều, có phản ứng khi nghe giọng nói, hộp khô ráo.
- Nếu mèo con lả, thở gấp há miệng, nằm bẹp không phản ứng, báo ngay với đơn vị vận chuyển và đưa đi thú y gần nhất, đừng chờ về nhà.
- Nếu mèo con ổn, ký nhận, chụp ảnh tình trạng hộp và mèo, gửi cho trại.
- Đưa mèo về thẳng nhà bằng xe có điều hoà, không mở hộp trên đường.
- Về nhà, đặt hộp trong phòng nhỏ đã chuẩn bị, mở cửa hộp và để mèo tự bước ra.
- Cho uống nước trước, ăn lượng nhỏ hạt quen sau đó; không ép ăn nếu mèo chưa muốn.
Những giờ đầu, mèo con có thể trốn, không ăn, kêu nhiều. Đó là phản ứng bình thường sau chuyến đi dài. Nếu sau một ngày vẫn bỏ ăn hoàn toàn, nôn, tiêu chảy hoặc li bì, hãy đưa đi bác sĩ thú y.
Nhờ người quen đi đón: dặn những gì
Nhiều người không tự đi được nên nhờ người thân, bạn bè ở gần trại hoặc tiện đường đón giúp. Đây thường là lựa chọn tốt hơn gửi không người theo, nhưng người đi đón cần được dặn kỹ vì họ có thể chưa từng nuôi mèo.
Trước hết, gửi cho họ ảnh mèo con, phần mô tả trong hợp đồng và danh sách giấy tờ cần nhận: sổ tiêm, giấy thú y, giấy đăng ký hoặc giấy hẹn giao giấy. Dặn họ kiểm mèo con theo vài điểm đơn giản như mắt, mũi, mông khô ráo, và gọi video cho bạn ngay tại trại để bạn cùng nhìn trước khi nhận.
Tiếp theo là chuyến đi: không mở hộp trên đường dù mèo kêu, không cho ăn trên xe, giữ hộp ở chỗ thoáng mát chứ không để trong cốp xe hay dưới nắng. Nếu đi máy bay, họ cần biết quy định mang thú cưng của hãng và có mặt sớm để làm thủ tục. Cuối cùng, thống nhất trước ai trả các chi phí phát sinh, để chuyện nhờ vả không làm mất lòng nhau.
Những ngày đầu sau chuyến đi xa
Mèo con vừa qua một chuyến đi dài chịu nhiều căng thẳng cùng lúc: tách mẹ, xa anh chị em, tiếng ồn, thay đổi nhiệt độ, rồi một ngôi nhà hoàn toàn lạ. Căng thẳng làm sức đề kháng giảm, nên vài ngày đầu là lúc dễ lộ ra các bệnh nhẹ như hắt hơi, chảy nước mắt, phân lỏng.
Hãy giữ nhịp sinh hoạt thật đơn giản: phòng yên tĩnh, thức ăn quen, nước sạch, khay cát gần. Hạn chế khách đến xem, trẻ nhỏ bế ẵm, và chưa cho gặp vật nuôi khác trong nhà. Ghi lại mỗi ngày mèo ăn bao nhiêu, đi vệ sinh thế nào, để khi đi khám có thông tin cho bác sĩ.
Đưa mèo đi khám trong thời hạn hợp đồng yêu cầu, thường là vài ngày đầu, và giữ lại kết luận bằng văn bản. Đây vừa là việc chăm sóc cần thiết, vừa là điều kiện để giữ quyền bảo hành nếu có vấn đề phát sinh. Gửi cho trại vài tấm ảnh mèo con ổn định trong nhà mới cũng là cách giữ quan hệ tốt, để khi cần hỏi han về sau, hai bên trao đổi dễ hơn.
Một lưu ý riêng cho giống mặt tịt như Ba Tư, Exotic: sau chuyến đi dài, các bé này dễ thở mạnh, chảy nước mắt nhiều hơn thường lệ vì căng thẳng và thay đổi nhiệt độ. Giữ phòng mát vừa phải, không để điều hoà thổi thẳng vào chỗ nằm, lau mắt nhẹ nhàng. Nếu hơi thở không trở lại bình thường sau khi mèo đã nghỉ ngơi, hoặc mèo phải há miệng để thở, đó là lúc cần bác sĩ thú y ngay chứ không chờ theo dõi thêm.
Câu hỏi thường gặp
Mèo con mấy tháng tuổi thì gửi máy bay được?
Tuỳ quy định của từng hãng và yêu cầu tiêm phòng, nhất là tiêm phòng dại có độ tuổi tối thiểu. Nhiều mèo con phải chờ đủ tuổi tiêm và có giấy tờ thú y mới bay được. Hãy hỏi hãng và trại sớm để tính lịch tiêm trước khi đặt vé.
Gửi mèo bằng xe khách có an toàn không?
Có thể được với chặng ngắn và nhà xe quen chở thú cưng, nhưng rủi ro cao hơn đường bay có người theo: khoang hành lý nóng, ồn, không ai trông mèo trong nhiều giờ. Với chặng dài hoặc mèo mặt tịt, nên chọn cách khác nếu có thể.
Có nên cho mèo uống thuốc an thần trước khi đi xa?
Không nên tự cho. Thuốc an thần có thể ảnh hưởng tới thân nhiệt, nhịp thở và khả năng giữ thăng bằng của mèo khi vận chuyển. Nếu mèo quá căng thẳng, hãy hỏi bác sĩ thú y; nhiều trường hợp cho mèo quen hộp trước là đủ.
Nhận mèo thấy mèo lả, thở gấp thì làm gì?
Báo ngay với đơn vị vận chuyển, chụp ảnh tình trạng, và đưa mèo tới phòng khám thú y gần nhất ngay lập tức. Thở gấp há miệng ở mèo là dấu hiệu nghiêm trọng, có thể do quá nhiệt hoặc căng thẳng nặng, không nên chờ về nhà mới xử lý.
Vận chuyển mèo trong cùng một tỉnh có cần kiểm dịch không?
Thường yêu cầu kiểm dịch gắn với việc vận chuyển ra khỏi địa bàn tỉnh, nhưng quy định và cách áp dụng có thể thay đổi. Sau sáp nhập còn 34 tỉnh thành, nhiều tuyến đã đổi phạm vi, nên hãy hỏi cơ quan thú y cấp tỉnh và đơn vị vận chuyển trước chuyến.
Mèo về nhà sau chuyến đi xa không chịu ăn có sao không?
Bỏ ăn vài bữa đầu do căng thẳng là thường gặp. Giữ phòng yên tĩnh, cho thức ăn quen, nước sạch. Nếu mèo con bỏ ăn hoàn toàn quá một ngày, kèm nôn, tiêu chảy hoặc li bì, cần đưa đi bác sĩ thú y vì mèo con nhỏ dễ kiệt sức.