Cạo lông không phải cách chính để giúp mèo Ba Tư chịu nóng; lông của mèo còn che nắng và cách nhiệt, mèo toả nhiệt chủ yếu qua thở, đệm chân và nằm chỗ mát. Cạo hoặc cắt ngắn là hợp lý khi lông bết rối nhiều, mèo già hay béo không tự chăm được, hoặc nhà không đủ thời gian chải; khi đó nên cắt ngắn chừa lại một lớp chứ không cạo trụi sát da.
Nhiều chủ nuôi nhìn con mèo Ba Tư bông xù giữa trưa ba mươi mấy độ và nghĩ ngay tới chuyện cạo. Cảm giác đó dễ hiểu, nhưng quyết định nên dựa vào lý do cụ thể của từng con. Phần dưới bàn về tác dụng thật của bộ lông, khi nào cạo đáng làm, các kiểu cắt và cách chăm da sau đó.
Bộ lông dày làm gì cho mèo trong mùa nóng
Lông mèo là một lớp đệm không khí. Mùa lạnh nó giữ hơi ấm cơ thể, mùa nóng nó làm chậm việc hơi nóng bên ngoài truyền vào da, nhất là khi mèo nằm gần cửa kính có nắng. Lông còn che da khỏi tia nắng; da mèo trắng hay hồng bị phơi trực tiếp có thể bỏng nắng như da người.
Mèo không đổ mồ hôi khắp người như người. Chúng thải nhiệt qua đệm chân, qua hơi thở, bằng cách liếm lông để nước bọt bay hơi, và bằng cách tìm chỗ mát để nằm duỗi dài. Vì vậy, một con mèo Ba Tư bị nóng khổ sở nhất không phải vì bộ lông, mà vì khuôn mặt ngắn khiến việc thở để thải nhiệt kém hiệu quả.
Điều đó không có nghĩa bộ lông không gây khó chịu. Lông bết thành tấm thì mất hẳn khả năng tạo lớp không khí, lại giữ ẩm và nóng sát da. Một bộ lông được chải tơi, thoáng, rụng hết lớp lót cũ sẽ mát hơn nhiều so với cùng độ dài nhưng bết dính. Nhiều trường hợp chỉ cần chải kỹ trong mùa thay lông là mèo đã dễ chịu hơn rõ, không cần đụng tới tông đơ.
Khi nào cạo hoặc cắt ngắn là lựa chọn hợp lý
Thay vì hỏi "có nên cạo không", hãy nhìn tình trạng của chính con mèo nhà mình. Bảng dưới đây gom những trường hợp hay gặp:
| Tình trạng | Hướng xử lý hay được khuyên | Ghi chú |
|---|---|---|
| Lông bết thành tấm nhiều vùng | Cắt ngắn toàn thân để lông mọc lại | Làm ở nơi có kinh nghiệm, da dưới búi rối dễ bị trầy |
| Mèo già, béo, không tự liếm được lưng và quần | Cắt gọn vùng quần, bụng, lưng dưới | Giữ vệ sinh và giảm rối là lợi ích chính |
| Nhà bận, chỉ chải được một hai lần mỗi tuần | Cắt ngắn chừa một lớp, định kỳ vài tháng | Vẫn phải chải, chỉ là nhẹ hơn |
| Mèo lông thoáng, được chải đều, ở phòng mát | Thường không cần cạo | Ưu tiên chải lớp lót và làm mát phòng |
| Mèo có bệnh da, vết thương | Theo chỉ định của bác sĩ thú y | Có khi cần cạo một vùng để điều trị |
| Mèo rất sợ, hung khi bị giữ | Hỏi bác sĩ thú y trước | Ép cạo tại nhà dễ gây tai nạn và làm mèo hoảng |
Cạo vì thấy kiểu sư tử trên mạng dễ thương là lý do yếu nhất. Mỗi lần cạo là một lần mèo bị giữ, nghe tiếng tông đơ rung sát người, với một số con đó là trải nghiệm rất căng thẳng.
Các kiểu cắt hay dùng cho mèo lông dài
Cắt vệ sinh. Chỉ cắt ngắn vùng quanh hậu môn, mặt sau đùi và bụng dưới. Đây là kiểu nhẹ nhất, giữ nguyên dáng mèo, giảm mạnh chuyện dính chất thải ở giống lông dày như Ba Tư, Himalaya.
Cắt gọn toàn thân chừa lớp lông. Lông thân cắt còn vài phân bằng lưỡi tông đơ có cữ dài, đầu, đuôi để nguyên. Mèo vẫn có lớp che nắng, chải nhanh hơn hẳn, nhìn vẫn mềm.
Kiểu sư tử. Thân cạo ngắn, chừa bờm cổ, bốn cổ chân và chùm đuôi. Trông lạ mắt nhưng phần thân gần như không còn lớp che, cần cẩn trọng với nắng và lạnh điều hoà.
Cạo trụi sát da. Hầu như chỉ dùng khi lông bết toàn thân không cứu được hoặc theo chỉ định điều trị. Da lộ hoàn toàn, dễ trầy, dễ bỏng nắng, lông mọc lại có khi không đều.
Chỉ tỉa gọn đệm chân và quanh tai. Lông mọc dài giữa các ngón chân làm mèo trượt trên sàn gạch, lại giữ bụi cát vệ sinh. Tỉa ngang mép đệm chân bằng kéo đầu tròn là việc nhỏ nhưng giúp mèo đi vững và sạch hơn trong nhà.
Những điều có thể gặp sau khi cạo
Lông mọc lại chậm và đôi khi khác trước. Ở một số con, vùng cạo mọc lông lót trước, lông ngoài sau, nên trong vài tháng bộ lông xơ và màu hơi lệch. Với những giống có màu point như Himalaya, lông mọc lại ở vùng da mát có thể sẫm hơn một thời gian, rồi nhạt lại qua các lần thay lông. Điều này thường không có hại, nhưng chủ nuôi nên biết trước để khỏi hoảng.
Da vừa cạo dễ đỏ, nổi mẩn ở những chỗ tông đơ đi qua nhiều lần, nhất là nách và bụng. Mèo có thể liếm nhiều hơn vì thấy lạ. Nếu da trầy, rỉ dịch hoặc mèo liếm tới mức trụi đỏ một vùng, cần đưa đi thú y thay vì tự bôi thuốc.
Mèo vừa cạo nằm phòng điều hoà nhiệt độ thấp có thể bị lạnh, vì đã mất lớp cách nhiệt. Dấu hiệu là mèo cuộn tròn chặt, tìm chỗ ấm, run nhẹ. Cho mèo một chỗ nằm có chăn mỏng để tự chọn.
Một số mèo tỏ ra thu mình, trốn vài ngày sau khi cạo. Thường đây là phản ứng với việc bị giữ và tiếng ồn, không phải vì xấu hổ như người hay nói đùa. Để mèo yên, giữ lịch ăn và chơi quen thuộc, mèo sẽ trở lại bình thường.
Chuẩn bị nếu quyết định cắt cho mèo
Nếu đã cân nhắc và thấy cần cắt, những bước dưới đây giúp buổi cắt an toàn và ít căng thẳng nhất:
- Chọn nơi cắt có kinh nghiệm với mèo, không chỉ với chó. Hỏi họ sẽ giữ mèo thế nào, dùng lưỡi cữ bao nhiêu, có để chủ ở cạnh không.
- Nói rõ kiểu muốn cắt và vùng không được cạo trụi. Với mèo Ba Tư, nhiều chủ chọn chừa nguyên lông mặt để mèo vẫn ra mèo Ba Tư.
- Cho mèo đi vệ sinh, không cho ăn no ngay trước khi đi để giảm say xe và nôn.
- Mèo đã có búi rối sát da hoặc rất sợ thì hỏi phòng khám thú y. Việc cho mèo dùng thuốc an thần là quyết định của bác sĩ, chủ nuôi không tự cho uống bất cứ thứ gì.
- Mang theo khăn có mùi nhà để mèo nằm trong lồng lúc chờ và lúc về.
- Về nhà kiểm tra toàn thân dưới ánh sáng tốt, chụp ảnh những vùng da đỏ để theo dõi.
Không tự cạo tại nhà bằng dao cạo hay tông đơ cắt tóc người. Da mèo mỏng và nhão, lưỡi dao không có cữ rất dễ cắt vào nếp da ở nách và bụng.
Mèo Himalaya, Exotic, Maine Coon: mỗi giống cân nhắc một kiểu
Himalaya mang bộ lông Ba Tư cùng màu point của Xiêm. Màu sẫm ở mặt, tai, chân, đuôi phụ thuộc nhiệt độ da, nên vùng thân bị cạo, da lạnh hơn khi nằm điều hoà, có thể mọc lại lông sẫm hơn một thời gian. Chủ nuôi giữ mèo đi triển lãm thường tránh cạo vì lý do này; mèo nuôi làm cảnh thì chỉ là chuyện thẩm mỹ, chờ vài lần thay lông là đều màu lại.
Exotic có lông ngắn nhưng rất dày, xốp như nhung. Cạo giống này gần như không có ích về độ mát mà lại làm mất hẳn lớp che nắng. Chải kỹ lớp lót trong mùa thay lông thường hiệu quả hơn nhiều.
Maine Coon, mèo rừng Na Uy và Siberia có lớp lông ngoài chống nước, bóng, mọc lại khá chậm. Ba giống này thường chỉ cần cắt gọn vùng quần và bụng nếu hay bết; cạo toàn thân hiếm khi cần, trừ trường hợp rối nặng.
Ragdoll và Birman lông mượt, ít lớp lót, rất ít khi phải cạo vì nóng. Nếu một con Ragdoll được chải đều mà vẫn có vẻ khó chịu trong mùa hè, nên nhìn vào chỗ ở, nước uống và cân nặng trước khi nghĩ đến tông đơ. Với mọi giống, mèo thừa cân chịu nóng kém hơn hẳn, và giảm cân từ từ theo hướng dẫn của bác sĩ thú y giúp mèo nhiều hơn mọi kiểu cắt.
Cách làm mát mèo lông dài không cần cạo
Phần lớn sự khó chịu của mèo Ba Tư trong mùa nóng giải quyết được bằng môi trường. Một phòng có điều hoà hoặc quạt thông gió, rèm che nắng hướng tây, vài viên gạch men hoặc tấm đá mát đặt ở góc tối cho mèo nằm, là đủ cho đa số ngày hè.
Chải kỹ lớp lông lót mỗi ngày trong mùa thay lông để không khí lưu thông tới da. Đặt thêm vài bát nước ở các phòng, thêm pate có nhiều nước vào bữa ăn để mèo uống đủ. Tránh cho mèo chơi đùa mạnh vào giữa trưa; dời giờ chơi sang sáng sớm hay tối.
Không nhốt mèo trong lồng vận chuyển để ngoài hiên, trong xe đỗ ngoài nắng, hay trong phòng kín không thông gió. Mèo mặt tịt bị sốc nhiệt rất nhanh. Thở há miệng, thở dồn, chảy dãi, lừ đừ, nằm bẹp không dậy là tình huống cấp cứu: đưa mèo vào chỗ mát và tới thú y ngay.
Khi đã làm tốt những điều trên mà mèo vẫn bết lông, khó chải, thì cắt gọn chừa một lớp là bước tiếp theo hợp lý. Đặt việc cắt lông vào đúng chỗ của nó: một công cụ hỗ trợ, không phải lời giải cho mọi cái nóng.
Câu hỏi thường gặp
Cạo lông cho mèo Ba Tư mùa hè có làm mèo mát hơn không?
Không nhiều như người ta nghĩ. Lông chải tơi giúp cách nhiệt và che nắng, mèo thải nhiệt chủ yếu qua thở và đệm chân. Cạo hữu ích khi lông bết rối hoặc mèo không tự chăm được, còn làm mát thì phòng mát và nước uống quan trọng hơn.
Kiểu cắt nào an toàn nhất cho mèo lông dài?
Cắt vệ sinh vùng quần, bụng dưới hoặc cắt gọn toàn thân chừa lại vài phân lông là hai kiểu nhẹ nhàng nhất. Cạo trụi sát da chỉ nên làm khi lông bết toàn thân hoặc theo chỉ định của bác sĩ thú y.
Cạo lông xong lông mèo có mọc lại như cũ không?
Phần lớn sẽ mọc lại sau vài tháng, nhưng có lúc mọc không đều hoặc màu hơi lệch, nhất là ở giống có màu point. Thường bộ lông trở lại bình thường sau một hai lần thay lông.
Có nên tự cạo lông mèo ở nhà bằng tông đơ cắt tóc?
Không nên. Da mèo mỏng, nhão, dễ bị cắt ở nếp nách và bụng, tông đơ cắt tóc người lại thiếu lưỡi cữ phù hợp. Nên để nơi có kinh nghiệm với mèo làm, mèo quá sợ thì hỏi phòng khám thú y.
Mèo sau khi cạo bị đỏ da phải làm sao?
Đỏ nhẹ có thể tự hết sau vài ngày nếu mèo không liếm nhiều. Nếu da trầy, rỉ dịch, mèo liếm trụi một vùng hay gãi liên tục thì nên đưa mèo đi thú y, không tự bôi thuốc của người.
Dấu hiệu mèo Ba Tư bị nóng quá mức là gì?
Thở há miệng, thở dồn, chảy dãi, lừ đừ hoặc nằm bẹp không muốn dậy. Đây là tình huống cần đưa mèo vào chỗ mát và đến cơ sở thú y ngay, vì mèo mặt tịt bị sốc nhiệt rất nhanh.