Mèo lông dài không bị rối nếu được chải tới tận chân lông theo lịch hợp với giống: Ba Tư, Himalaya gần như phải chải mỗi ngày; Ragdoll, Maine Coon, Birman thường hai đến bốn lần một tuần, tăng lên mùa thay lông. Búi rối nhỏ gỡ được bằng tay và lược răng thưa, búi đã bết sát da thì nên để người có kinh nghiệm cắt, đừng cố giật.
Rối lông không chỉ xấu. Búi lông bết kéo căng da mỗi khi mèo cử động, giữ ẩm bên dưới, che mất vết thương, ve rận và vùng da đỏ. Mèo có búi rối lớn ở nách hay bụng thường đi lại gượng, nằm ít đổi tư thế. Dưới đây là lịch chải, đồ nghề, cách chải từng vùng và cách xử lý khi búi đã thành.
Lịch chải tham khảo theo từng giống lông dài
Mức chải phụ thuộc vào kết cấu lông chứ không chỉ độ dài. Lông có nhiều lớp lót mịn như bông dễ rối hơn lông mượt một lớp. Bảng dưới đây là mức tham khảo, mỗi con một khác:
| Giống | Kiểu lông | Lịch chải thường | Mùa thay lông |
|---|---|---|---|
| Ba Tư, Himalaya | Rất dày, lớp lót mịn như bông | Mỗi ngày, mười đến mười lăm phút | Mỗi ngày, có thể hai lần |
| Exotic lông ngắn | Ngắn nhưng dày, xốp | Hai lần một tuần | Ba bốn lần một tuần |
| Ragdoll, Birman | Dài, mượt, lớp lót mỏng | Hai đến ba lần một tuần | Gần như mỗi ngày |
| Maine Coon, Siberia, Na Uy | Hai lớp, lớp ngoài chống nước | Hai đến ba lần một tuần | Mỗi ngày ở vùng quần, nách |
| Anh lông dài | Dày, đứng, xốp | Ba lần một tuần | Mỗi ngày |
| Angora, Balinese, Somali | Mảnh, mượt, ít lớp lót | Một đến hai lần một tuần | Hai đến ba lần một tuần |
Mèo già, mèo béo hay mèo đang ốm thường tự liếm kém đi, phần lưng dưới và quần dễ bết hơn hẳn so với lúc còn trẻ. Những con này cần lịch chải dày hơn bảng trên, kể cả khi giống vốn ít rối.
Bộ lược cần có và cách dùng từng cái
Không cần nhiều đồ, nhưng cần đúng đồ. Một bộ cơ bản cho mèo lông dài gồm:
- Lược kim loại hai cỡ răng (một nửa thưa, một nửa dày): là dụng cụ chính để kiểm tra xem đã chải tới chân lông chưa. Lược trượt êm từ gốc tới ngọn là vùng đó sạch rối.
- Bàn chải kim mềm (loại có đầu kim cong, nhỏ): dùng cho lớp ngoài, làm bông lông sau khi lược. Ấn nhẹ, không cào mạnh xuống da.
- Lược răng xoay: răng lăn được giúp đi qua chỗ hơi vướng mà ít kéo lông, hợp với vùng cổ, ngực.
- Dụng cụ chải lông lót dạng lưỡi: chỉ dùng trong mùa thay lông, đúng hướng dẫn, không dùng mỗi ngày vì có thể làm gãy lông ngoài.
- Bột chải khô hoặc nước xịt gỡ rối dành cho mèo: chỉ khi thật cần, chọn loại an toàn khi mèo liếm và hỏi bác sĩ thú y nếu da mèo nhạy cảm.
Lược nhựa rẻ tiền răng thô thường chỉ lướt trên mặt lông, chải xong trông mượt nhưng bên dưới vẫn bết. Đó là lý do nhiều chủ nuôi chải đều mà vẫn thấy búi rối "tự nhiên mọc ra". Phép thử luôn là chiếc lược kim loại răng dày đi được tới da hay không.
Thứ tự chải một lượt từ đầu tới đuôi
Chải theo từng mảng nhỏ, vén lông lên để thấy chân lông, chải từ chân ra ngọn. Một lượt cho mèo Ba Tư trưởng thành khoảng mười lăm phút khi đã quen tay:
- Bắt đầu ở lưng và hai bên sườn, nơi mèo dễ chịu nhất. Dùng lược răng thưa trước, sau đó chuyển sang răng dày.
- Chải cổ và bờm ngực. Một tay vén lông lên trên, tay kia chải từng lớp từ dưới lên.
- Chuyển xuống nách và sau khuỷu chân trước. Đây là chỗ rối nhiều nhất vì cọ xát khi đi lại; nâng chân nhẹ nhàng, chải từng lọn.
- Lật nghiêng mèo hoặc để mèo nằm ngửa trên đùi để chải bụng. Da bụng mỏng, chải chậm và nông.
- Chải phần quần ở mặt sau đùi và quanh hậu môn. Đây là vùng hay dính chất thải nhất; giữ lông ở đây gọn là giữ vệ sinh.
- Chải đuôi bằng cách tách đôi lông đuôi theo đường giữa, chải từng bên ra ngoài, không vuốt dọc từ gốc tới ngọn.
- Kết thúc bằng một lượt bàn chải kim mềm trên lưng cho lông bông lên, rồi thưởng.
Mèo không chịu được cả lượt dài thì chia nhỏ: sáng chải lưng, tối chải bụng và quần. Chải ngắn mà đều tốt hơn một buổi cuối tuần kéo dài làm mèo cáu và nhớ mãi.
Gỡ búi rối nhỏ không làm mèo đau
Tìm búi trước khi gỡ. Lướt tay khắp người mèo, nhất là nách, bụng, sau tai, quần. Búi nhỏ cảm thấy như một hạt đậu cứng lẫn trong lông mềm.
Giữ chân lông sát da. Dùng ngón cái và ngón trỏ kẹp phần lông giữa búi rối và da. Mọi lực kéo khi gỡ sẽ dồn vào tay người chứ không kéo căng da mèo.
Xé tơi từ ngoài vào. Dùng đầu ngón tay hoặc răng lược thưa tách từng sợi ở rìa búi, đi dần vào giữa. Không chải thẳng qua giữa búi.
Rắc một chút bột chải khô nếu búi xơ. Bột giúp các sợi bớt bám vào nhau. Không dùng dầu ăn hay dầu dưỡng tóc người vì làm lông bết thêm và mèo sẽ liếm vào.
Dừng khi mèo bắt đầu giật da hoặc quất đuôi. Gỡ nốt hôm sau. Một búi gỡ trong hai lần vẫn tốt hơn một con mèo sợ lược cả năm.
Khi nào búi rối phải cắt và ai nên cắt
Búi đã bết thành mảng sát da, sờ như một miếng nỉ, hoặc búi rối lan thành tấm ở bụng, lưng dưới thì gần như không gỡ được mà không làm mèo đau. Lúc này cắt bỏ là cách nhân đạo nhất.
Da mèo rất mỏng và bị kéo theo búi rối, khi đưa kéo vào thường cắt phải cả da vì da đã bị kéo lên trong búi lông. Đây là một trong những tai nạn hay gặp nhất khi chủ nuôi tự xử lý tại nhà. Nếu bắt buộc tự làm với một búi nhỏ, nên luồn lược răng dày giữa búi và da để lược làm lá chắn, chỉ cắt phía trên lược, hoặc cắt dọc theo chiều lông để chia búi thành nhiều phần nhỏ rồi gỡ tiếp.
Búi rối lớn, nhiều chỗ, hoặc mèo hung dữ khi bị chạm vào thì nên mang tới chỗ cắt tỉa có kinh nghiệm với mèo, dùng tông đơ có lưỡi phù hợp. Có ca rối toàn thân, mèo đau và sợ tới mức phải làm ở phòng khám thú y, nơi có thể cho mèo an thần một cách an toàn. Quyết định đó là của bác sĩ thú y, chủ nuôi không tự cho mèo uống thứ gì để làm mèo dịu lại.
Sau khi cắt, kiểm tra da bên dưới. Da đỏ, trầy, có mảng ướt hay mùi lạ thì báo bác sĩ thú y, vì vùng da bị búi rối che lâu ngày thường đã kích ứng.
Tập cho mèo con lông dài quen lược từ tuần đầu
Mèo con Ba Tư hay Ragdoll lúc mới về nhà thường chưa có lớp lông lót dày, chải vài phút là xong. Chính vì dễ nên nhiều người bỏ qua, đến khi mèo năm sáu tháng tuổi lông bung ra thì mèo đã lớn, khoẻ và không chịu để ai giữ. Giai đoạn mèo con là lúc rẻ nhất để dạy thói quen này.
Cách làm đơn giản: mỗi ngày một hai lần, đặt mèo lên đùi, dùng lược răng thưa vuốt nhẹ trên lưng năm sáu lần rồi thưởng. Tuần sau thêm vùng cổ, rồi tới bụng, rồi tới chân. Mỗi lần dừng khi mèo vẫn còn thoải mái, đừng chờ tới lúc mèo vùng vẫy mới thả, vì điều mèo nhớ là khoảnh khắc cuối cùng.
Nên tập cả việc cầm từng bàn chân, nâng đuôi, lật nghiêng người, vì đó là những tư thế cần khi chải nách và quần sau này. Một con mèo trưởng thành đã quen nằm ngửa trên đùi để được chải bụng tiết kiệm cho chủ hàng trăm giờ vật lộn trong suốt đời nó.
Nếu đón mèo lông dài trưởng thành chưa từng được chải, hãy làm chậm hơn nữa và chấp nhận vài tuần đầu chỉ chải được lưng. Những vùng mèo chưa cho chạm có thể tạm cắt ngắn gọn để không bết, trong lúc mèo dần tin người nuôi.
Giữ lông không rối lại giữa hai lần chải
Phần lớn búi rối hình thành ở những chỗ cọ xát: nách, giữa hai chân sau, dưới vòng cổ, chỗ mèo hay nằm tì lên. Nếu mèo đeo vòng cổ, tháo ra mỗi tối và chải vùng đó. Nếu mèo hay nằm ở một góc thảm cố định, thay bằng tấm lót trơn ít ma sát hơn.
Độ ẩm cao của mùa nồm làm lông lót dễ dính vào nhau. Những tuần như vậy, tăng một lần chải và giữ phòng khô. Mèo ra ban công dính nước mưa cũng nên lau khô và chải ngay, đừng để lông tự khô thành từng cụm.
Một số chủ nuôi chọn cắt gọn vùng quần và bụng cho mèo Ba Tư thành kiểu ngắn để giảm việc chải ở những chỗ khó. Đây là lựa chọn hợp lý cho nhà bận, miễn không cạo trụi sát da. Phần cạo lông toàn thân mùa hè có những điều riêng cần cân nhắc, nên xem xét kỹ trước khi quyết.
Cuối cùng, chải lông là lúc tốt nhất để sờ khắp người mèo. Một khối u nhỏ, một chỗ đau khi chạm, một vùng da bong vảy thường được phát hiện trong lúc chải hơn là lúc nhìn. Nhận thấy gì lạ, ghi lại vị trí và kể cho bác sĩ thú y.
Câu hỏi thường gặp
Mèo Ba Tư phải chải lông mỗi ngày thật không?
Phần lớn mèo Ba Tư và Himalaya có lớp lông lót rất mịn, bỏ hai ba ngày là bắt đầu bết ở nách và quần. Chải ngắn mười lăm phút mỗi ngày dễ hơn nhiều so với gỡ búi rối mỗi cuối tuần.
Chải lông mèo bằng lược nào để không bị rối bên dưới?
Lược kim loại có cả răng thưa và răng dày là món chính, vì nó cho biết đã chải tới chân lông chưa. Bàn chải kim mềm chỉ để làm bông lớp ngoài. Lược nhựa răng thô thường chỉ lướt trên mặt lông.
Mèo bị rối lông thành cục sát da thì có tự cắt được không?
Không nên tự cắt búi rối đã sát da, vì da mèo bị kéo lên trong búi và rất dễ cắt phải. Búi nhỏ có thể luồn lược làm lá chắn rồi cắt phía trên. Búi lớn nên để người có kinh nghiệm hoặc phòng khám thú y xử lý.
Mèo không cho chải bụng và nách thì làm sao?
Chia nhỏ buổi chải, mỗi lần chỉ vài lọn, kèm phần thưởng ngay. Chải bụng khi mèo đang lim dim trên đùi dễ hơn lúc mèo tỉnh táo. Nếu mèo đau khi chạm vào một chỗ cố định, nên đưa đi khám vì có thể có vấn đề da bên dưới.
Mùa thay lông có cần chải nhiều hơn không?
Có. Mùa thay lông lớp lót rụng nhiều, nếu không chải ra sẽ bết vào lớp ngoài và tạo búi rối rất nhanh. Phần lớn giống lông dài cần chải gần như mỗi ngày trong vài tuần đó, nhất là ở nách, quần và đuôi.
Có nên xịt dầu dưỡng tóc người cho mèo dễ chải?
Không nên. Sản phẩm cho người có thể không an toàn khi mèo liếm, lại làm lông bết và hút bụi. Nếu cần chất hỗ trợ gỡ rối, chọn loại làm riêng cho mèo và hỏi bác sĩ thú y nếu mèo có da nhạy cảm.