MeoCanh.comMèo Cảnh
Nhân giống và mở trại mèo

Có nên cho mèo nhà sinh một lứa: những điều cần cân nhắc trước khi phối giống

Cho mèo nhà sinh một lứa nghe đơn giản nhưng kéo theo sức khoẻ mèo mẹ, chỗ ở cho mèo con, chọn mèo đực và rủi ro ca đẻ. Những câu nên tự hỏi trước khi phối.

A calm cream-colored female cat lying on a sofa cushion beside a folded blanket in a bright Vietnamese living room, afternoon window light, wide shot from across the room

Phần lớn mèo nuôi làm cảnh không cần sinh lứa nào cả: mèo cái không khoẻ hơn hay hiền hơn nhờ được làm mẹ một lần, và triệt sản sớm thường có lợi cho sức khoẻ về lâu dài. Chỉ nên cho mèo nhà sinh khi bạn đã có chỗ chắc chắn cho từng mèo con, mèo mẹ đủ tuổi và đủ khoẻ, có mèo đực rõ nguồn gốc, và sẵn sàng đưa đi thú y bất cứ lúc nào trong ca đẻ.

Quyết định này thường đến từ một ý rất tự nhiên: mèo nhà đẹp, hiền, muốn giữ lại một bé con giống mẹ. Phần dưới đi qua từng câu nên tự hỏi, từ chuyện mèo con về đâu, những niềm tin dân gian chưa đúng, sức khoẻ mèo mẹ, công sức thật sự của ba tháng mang thai và nuôi con, tới lúc nào nên dừng lại.

Câu hỏi đầu tiên: từng mèo con sẽ về đâu

Một lứa mèo thường có từ ba tới năm bé, có lứa ít hơn, có lứa nhiều hơn. Trước khi nghĩ tới mèo đực hay ổ đẻ, hãy viết ra giấy tên những người thật sự sẽ nhận mèo con, không phải người "chắc cũng thích". Người nhận lý tưởng là người đã từng nuôi mèo, nhà có điều kiện giữ mèo trong nhà, và đồng ý triệt sản khi mèo đủ tuổi. Nếu danh sách đó chưa đủ số bé dự kiến, nghĩa là bạn phải chuẩn bị nuôi luôn những bé còn lại.

Mèo con cần ở với mẹ và anh chị em tới khoảng mười hai tuần tuổi mới nên rời đi, nhất là với mèo giống. Trong ba tháng đó chúng ăn, đi vệ sinh, cào phá và cần được chạm vào mỗi ngày để quen người. Nhà chật mà có năm mèo con đang tuổi chạy nhảy là một khối việc rất khác so với hình dung về một ổ mèo con đáng yêu trong giỏ.

Chuyện đem mèo con cho đi vội, cho người lạ qua mạng hay để ra chợ là nguồn gốc của rất nhiều mèo bị bỏ rơi sau vài tháng. Người cho sinh có trách nhiệm hỏi kỹ người nhận, giữ liên lạc, và nhận lại mèo nếu người kia không nuôi được nữa. Nếu bạn chưa sẵn lòng làm phần việc này, câu trả lời cho "có nên cho mèo sinh" gần như đã rõ.

Những niềm tin hay gặp về chuyện "cho sinh một lứa rồi mới triệt"

"Mèo cái phải được sinh một lần cho trọn đời mèo." Mèo không có nhu cầu tâm lý làm mẹ theo kiểu con người hình dung. Mèo cái chưa từng sinh vẫn sống đủ đầy, vui vẻ, và sau triệt sản không còn những đợt động dục kêu đêm làm cả nhà mất ngủ.

"Sinh xong mèo sẽ hiền hơn, bớt nghịch." Tính cách mèo phần lớn do giống, di truyền và cách nuôi từ nhỏ quyết định. Một con mèo hiếu động vẫn hiếu động sau khi sinh. Có những mèo mẹ còn trở nên cáu hơn trong thời gian nuôi con vì bản năng bảo vệ ổ.

"Cho sinh một lứa thì giảm bệnh về tử cung, tuyến vú." Điều thường được bác sĩ thú y nhắc tới lại theo chiều ngược lại: triệt sản sớm, trước những lần động dục đầu tiên, giúp giảm đáng kể nguy cơ u tuyến vú và loại bỏ hẳn nguy cơ viêm tử cung có mủ. Sinh một lứa không thay được điều đó.

"Mèo giống đắt tiền thì nên cho sinh để có lời." Nuôi một lứa mèo giống tử tế tốn nhiều công, tốn chi phí khám, xét nghiệm, tiêm phòng và thức ăn hơn người ta tưởng, chưa kể rủi ro ca đẻ. Nhiều trại có kinh nghiệm cũng không coi việc này là cách kiếm tiền nhanh. Nếu động lực chính là bán mèo con, nên đọc kỹ phần mở trại ở cùng chuyên mục trước khi bắt đầu.

"Mèo nhà được mua dạng pet vẫn cho sinh được." Nhiều hợp đồng mua mèo giống ghi rõ mèo bán dạng nuôi cảnh phải được triệt sản và không có quyền đăng ký lứa con. Cho sinh trong trường hợp này vừa trái thoả thuận với trại, vừa tạo ra mèo con không giấy tờ trong khi người mua sau lại tưởng là mèo thuần.

Sức khoẻ mèo mẹ: tuổi, thể trạng và đặc điểm giống

Mèo cái có thể động dục từ khoảng năm, sáu tháng tuổi, có giống sớm hơn như Xiêm, có giống muộn hơn như Ba Tư. Động dục được không có nghĩa là đã đủ lớn để mang thai. Đa số người nuôi có kinh nghiệm chờ mèo cái hoàn thiện cơ thể, thường quanh mốc một năm tuổi trở lên, rồi mới tính chuyện phối, và hỏi bác sĩ thú y về thời điểm cụ thể cho từng con. Mèo cái đã lớn tuổi lần đầu sinh cũng có rủi ro riêng, nên được khám kỹ hơn.

Trước khi phối, mèo mẹ nên được khám tổng quát: cân nặng, răng, tim, da lông, giun sán, và tiêm phòng đầy đủ để kháng thể truyền qua sữa đầu bảo vệ được mèo con. Mèo quá gầy, quá béo, đang bệnh hay vừa ốm dậy đều không nên mang thai. Với mèo giống, nên xét nghiệm nhóm máu và các gen bệnh hay được nhắc tới ở giống đó trước khi chọn bạn phối.

Đặc điểm giống cũng ảnh hưởng tới ca đẻ. Giống mặt tịt như Ba Tư, Exotic có đầu mèo con to so với khung chậu mèo mẹ nên khả năng đẻ khó được nhắc tới nhiều hơn. Mèo tai cụp, mèo chân ngắn có những vấn đề di truyền khiến việc phối phải tính rất kỹ. Nếu mèo nhà thuộc các giống này, buổi nói chuyện với bác sĩ thú y trước khi phối càng cần thiết.

Công sức không nhìn thấy trước của ba tháng mang thai và nuôi con

Một lứa mèo kéo dài khoảng chín tuần mang thai và mười hai tuần nuôi con. Danh sách dưới đây là những việc gần như lứa nào cũng phải làm, chưa kể tình huống bất ngờ:

  • Đưa mèo mẹ đi khám khi nghi có thai, siêu âm theo lời bác sĩ, và có thể chụp phim cuối thai kỳ để biết số con.
  • Dọn một phòng hoặc góc yên tĩnh cho ổ đẻ, tách khỏi trẻ nhỏ, chó và khách đến chơi.
  • Thức canh ca đẻ, có khi kéo dài nhiều giờ vào ban đêm, và sẵn xe để đi cấp cứu thú y.
  • Cân mèo con mỗi ngày trong hai tuần đầu, ghi chép, phát hiện sớm bé chậm tăng cân.
  • Thay lót ổ, dọn khay cát cho cả mẹ và con, cho mèo con tập ăn từ khoảng bốn tuần tuổi.
  • Tẩy giun, tiêm phòng cho cả lứa theo lịch của bác sĩ, khám trước khi giao.
  • Gặp và chọn người nhận, dặn dò, theo dõi sau khi mèo con về nhà mới.

Nếu trong nhà không ai có thể dành thời gian như vậy trong khoảng năm tháng liền, việc cho sinh nên lùi lại hoặc bỏ hẳn. Chi phí khám, xét nghiệm, tiêm phòng cho cả lứa cũng nên hỏi trước ở phòng khám thú y gần nhà để có con số thật, vì mỗi nơi một khác.

Mèo đực: không phải con đẹp nào cũng nên phối

Người nuôi mèo nhà hay mượn mèo đực của bạn bè hoặc hàng xóm vì thấy đẹp. Rủi ro nằm ở chỗ không biết mèo đực đó đã xét nghiệm các bệnh truyền nhiễm hay chưa, có mang gen bệnh của giống không, có cùng dòng họ với mèo cái không. Một lần giao phối cũng là một lần tiếp xúc rất gần giữa hai con mèo, bệnh lây qua nước bọt, vết cắn và dịch cơ thể có cơ hội truyền sang.

Mèo đực phù hợp nên có lịch sử sức khoẻ rõ, đã được kiểm các bệnh truyền nhiễm hay được xét nghiệm ở mèo, tiêm phòng đủ, và nếu là mèo giống thì có giấy tờ, kết quả xét nghiệm gen phù hợp với giống. Với mèo ta, ít nhất cũng cần mèo đực khoẻ, không có bệnh da, không có tiền sử bệnh nặng. Nhiều trại không cho mèo đực giống phối với mèo cái bên ngoài, đó là cách họ giữ an toàn cho đàn.

Còn một lựa chọn ít người nghĩ tới: nếu muốn có một bé mèo con giống mèo nhà, đôi khi đón một bé từ trại tử tế cùng giống, cùng màu, lại đơn giản và an toàn hơn nhiều so với tự cho sinh.

Những trường hợp nên dừng lại

Mèo mẹ mang giống có vấn đề di truyền nặng. Mèo tai cụp chỉ được phối với mèo tai thẳng, mèo chân ngắn cũng có giới hạn. Nếu không hiểu rõ, đừng phối.

Mèo đã từng bị đẻ khó hoặc mổ lấy thai. Lần sau thường được bác sĩ thú y khuyên cân nhắc rất kỹ, nhiều trường hợp nên triệt sản luôn.

Nhà không có khả năng đưa mèo đi cấp cứu ban đêm. Ca đẻ khó không chờ tới sáng. Nếu ở xa phòng khám, không có xe, hoặc không ai trực được, rủi ro cho cả mẹ và con đều cao.

Mèo con không có nơi đến rõ ràng. Đây là lý do đủ để dừng ngay cả khi mọi thứ khác đều ổn.

Mèo cái quá trẻ, quá già hoặc đang bệnh. Sức khoẻ mèo mẹ đặt lên trước mong muốn có mèo con. Bác sĩ thú y là người nói tiếng cuối cùng.

Bạn chỉ muốn "thử cho biết". Mỗi lứa mèo là ba tới năm sinh mạng sống mười lăm năm. Tò mò không phải lý do đủ nặng.

Nếu đã quyết định cho sinh: chuẩn bị gì trước khi phối

Khi đã trả lời được các câu ở trên, việc chuẩn bị nên đi theo thứ tự sau để không bị dồn vào phút chót:

  1. Đưa mèo cái đi khám tổng quát, tiêm nhắc phòng bệnh nếu tới hạn, tẩy giun, hỏi bác sĩ thời điểm phối hợp với tuổi và thể trạng.
  2. Nếu là mèo giống: xét nghiệm nhóm máu, xét nghiệm gen bệnh hay gặp của giống, đọc phả hệ để tránh cận huyết.
  3. Chọn mèo đực đã có kết quả xét nghiệm, thống nhất với chủ mèo đực về cách gửi phối, số ngày ở chung, và phương án nếu không đậu thai.
  4. Lập danh sách người nhận mèo con và nói chuyện trước với từng người.
  5. Chọn phòng khám thú y sẽ theo dõi thai kỳ, hỏi họ có nhận cấp cứu ngoài giờ không, lưu địa chỉ và đường đi.
  6. Chuẩn bị ổ đẻ từ sớm để mèo mẹ quen chỗ, cân và ghi cân nặng mèo mẹ mỗi tuần sau khi phối.

Chuẩn bị kỹ như vậy không làm mất niềm vui đón mèo con, mà ngược lại giúp cả nhà bình tĩnh khi ngày đó tới. Và nếu đi hết danh sách mà thấy chưa làm nổi, quyết định triệt sản cho mèo cái cũng là một quyết định tử tế.

Câu hỏi thường gặp

Mèo cái có cần sinh một lứa trước khi triệt sản không?

Không cần. Mèo cái không có nhu cầu làm mẹ để khoẻ mạnh hay vui vẻ. Bác sĩ thú y thường nhắc rằng triệt sản sớm, trước những lần động dục đầu tiên, có lợi hơn cho sức khoẻ lâu dài so với cho sinh rồi mới triệt.

Mèo cái mấy tháng tuổi thì có thể cho phối giống?

Mèo cái có thể động dục từ khoảng năm, sáu tháng nhưng lúc đó cơ thể chưa hoàn thiện. Người nuôi có kinh nghiệm thường chờ mèo đủ lớn, quanh mốc một năm tuổi trở lên tuỳ giống, và hỏi bác sĩ thú y thời điểm cụ thể cho từng con.

Một lứa mèo thường có bao nhiêu con?

Phần lớn các lứa có khoảng ba tới năm mèo con, lứa đầu thường ít hơn, có giống đẻ nhiều có giống đẻ ít. Bác sĩ thú y có thể chụp phim cuối thai kỳ để biết số con và chuẩn bị cho ca đẻ.

Mượn mèo đực nhà hàng xóm để phối có ổn không?

Chỉ ổn khi mèo đực đó khoẻ, đã được xét nghiệm các bệnh truyền nhiễm hay gặp ở mèo, tiêm phòng đủ và không cùng dòng với mèo cái. Nếu là mèo giống thì cần thêm giấy tờ và kết quả xét nghiệm gen phù hợp với giống.

Mèo mua dạng nuôi cảnh có được cho sinh không?

Nhiều hợp đồng mua mèo giống ghi rõ mèo bán dạng nuôi cảnh phải triệt sản và không có quyền đăng ký lứa con. Nên đọc lại hợp đồng và hỏi trại trước. Cho sinh trái thoả thuận vừa mất uy tín vừa tạo ra mèo con không giấy tờ.

Nếu cho sinh mà không tìm được người nhận mèo con thì sao?

Khi đó bạn phải tự nuôi các bé còn lại, chăm sóc, tiêm phòng và triệt sản cho chúng. Vì vậy nên có danh sách người nhận chắc chắn trước khi phối, thay vì cho sinh rồi mới đi tìm nhà cho mèo con.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138