Mèo Anh lông ngắn có rất nhiều màu, nhưng gom lại chỉ có năm nhóm: màu trơn (xám xanh, đen, trắng, kem, đỏ, chocolate, lilac), màu có vằn tabby, màu ánh kim golden và silver, màu có mảng trắng bicolor, và màu điểm colorpoint. Tên màu mà người bán dùng phần lớn là tên tiếng Anh của các hội mèo, ghép với chữ ALN (Anh lông ngắn) cho gọn, ví dụ ALN xám xanh, ALN golden, ALN bicolor.
Biết bộ khung năm nhóm này, bạn đọc được gần hết tin rao và hiểu người bán đang nói về con mèo nào. Phần dưới đi từng nhóm, kèm cách nhận ra bằng mắt khi đến xem: nhìn chân lông, màu mũi, màu đệm chân và màu mắt. Màu nào cũng là mèo Anh lông ngắn như nhau; màu không quyết định tính nết hay sức khoẻ của con mèo.
Nhóm màu trơn: từ xám xanh kinh điển tới lilac và fawn
Màu trơn (người bán hay gọi là solid hoặc self) là bộ lông một màu đều từ chân lông tới ngọn, không vằn, không mảng trắng. Màu xám xanh là hình ảnh quen thuộc nhất của giống này, nhưng chỉ là một trong nhiều màu trơn được công nhận.
| Tên thường gọi | Tên tiếng Anh hay gặp | Nhìn thế nào | Mũi và đệm chân |
|---|---|---|---|
| Xám xanh | blue | Xám tro hơi ánh lam, đều màu, càng đều càng được ưa | Xám xanh |
| Đen | black | Đen tuyền, mèo con hay có ánh gỉ, lớn lên sậm lại | Đen |
| Trắng | white | Trắng toàn thân, mắt xanh, cam hoặc hai màu | Hồng |
| Kem | cream | Vàng kem nhạt, hay lộ vằn mờ | Hồng |
| Đỏ | red | Cam đậm, hiếm khi trơn hoàn toàn | Hồng gạch |
| Chocolate | chocolate | Nâu sô cô la ấm | Nâu |
| Lilac | lilac | Xám pha hồng tím, nhạt hơn xám xanh | Hồng tím |
| Cinnamon và fawn | cinnamon, fawn | Nâu quế đỏ và bản nhạt của nó, ít gặp | Hồng nâu |
Cặp hay bị nhầm nhất là xám xanh và lilac. Nhìn dưới ánh sáng ban ngày, xám xanh ngả lạnh, còn lilac ấm hơn, như có lớp phấn hồng phủ lên. Cách chắc hơn là nhìn mũi và đệm chân: xám xanh có mũi xám, lilac có mũi hồng tím. Mèo màu trơn của giống này thường có mắt đồng hoặc cam đậm; mắt vàng nhạt hay xanh lá ở mèo màu trơn là điểm lệch so với mô tả chuẩn, không phải dấu hiệu bệnh.
Nhóm tabby và đồi mồi: khi bộ lông có hoa văn
Tabby là bộ lông có vằn. Mèo Anh lông ngắn có ba kiểu vằn chính: vằn cổ điển (classic hoặc blotched) với hình xoáy tròn lớn hai bên sườn như mắt bò; vằn cá thu (mackerel) với những sọc mảnh chạy song song từ sống lưng xuống bụng; và vằn đốm (spotted) với các chấm rời. Kiểu nào cũng có chữ M trên trán và vòng sọc ở chân, đuôi. Màu nền và màu vằn ghép thành tên: tabby xám xanh, tabby đỏ, tabby nâu, rồi tới tabby bạc và tabby vàng thuộc nhóm ánh kim.
Đồi mồi (tortie, tortoiseshell) là bộ lông pha trộn hai màu, đen với đỏ hoặc xám xanh với kem, đan vào nhau thành từng mảng. Vì gen màu đỏ nằm trên nhiễm sắc thể giới tính X, gần như toàn bộ mèo đồi mồi là mèo cái; một bé đồi mồi đực rất hiếm và thường vô sinh. Nếu đồi mồi có thêm mảng trắng lớn thì người ta gọi là đồi mồi trắng, ở mèo nhà Việt quen gọi là tam thể.
Điểm cần biết khi đi xem: mèo con màu kem và đỏ gần như luôn lộ vằn mờ, kể cả khi bố mẹ là mèo trơn, vì gen đỏ không bị gen màu trơn che hết vằn như ở các màu khác. Người bán ghi "kem trơn" mà mèo con có vằn mờ trên đuôi là chuyện bình thường của màu này, chưa phải dấu hiệu lai tạp.
Nhóm ánh kim golden và silver: chân lông quyết định tên gọi
Golden và silver là hai màu được hỏi nhiều nhất ở Việt Nam, và cũng bị gọi sai nhiều nhất. Cả hai có chung một nét: mỗi sợi lông có nhiều tầng màu, phần ngọn sẫm, phần thân và chân lông sáng. Khác nhau ở màu của phần sáng đó. Mèo silver có chân lông trắng bạc, nhìn tổng thể như phủ một lớp sương ánh kim lạnh. Mèo golden có chân lông vàng mơ ấm, nhìn tổng thể như lúa chín dưới nắng chiều.
Trong mỗi màu lại chia theo độ phủ của phần ngọn sẫm. Loại có ngọn sẫm dài hơn, nhìn tối hơn ở lưng, gọi là shaded. Loại chỉ có chút đầu ngọn sẫm, nhìn sáng toàn thân, gọi là shell, với giống lông dài còn gọi là chinchilla. Khi có thêm vằn rõ, ta có golden tabby và silver tabby. Người bán hay dùng mã viết tắt như ny11, ny12, ns11, ns12; chữ y chỉ golden, chữ s chỉ silver, số 11 và 12 chỉ shaded và shell. Các mã này có nguồn từ hệ mã màu dùng trên giấy tờ giống, sẽ nói kỹ ở bài đọc màu trên giấy tờ.
Mèo golden và silver chuẩn của giống thường có mắt xanh lục, viền mắt và môi kẻ sẫm như được tô chì. Một con mèo lông vàng nhạt, chân lông cũng vàng nhạt đều từ gốc tới ngọn, mắt đồng, thì đó là mèo kem hoặc mèo đỏ nhạt, không phải golden, dù tin rao có ghi gì đi nữa.
Nhóm có mảng trắng: bicolor, van, harlequin và kiểu bò sữa
Bicolor. Bộ lông khoảng một phần ba tới một nửa là trắng, thường ở bụng, ngực, bốn chân và một phần mặt, phần còn lại là một màu nền như xám xanh, đen, kem hoặc đỏ. Bicolor xám xanh với mặt chữ V ngược màu trắng là kiểu được chụp ảnh nhiều nhất trong nhóm này.
Harlequin. Trắng chiếm phần lớn cơ thể, màu nền chỉ còn vài mảng rời trên lưng, đầu và đuôi. Nhìn xa như mèo trắng có đốm lớn.
Van. Trắng gần như toàn thân, màu chỉ nằm trên đầu và đuôi. Tên gọi mượn từ giống mèo Van ở Thổ Nhĩ Kỳ, nơi kiểu phân bố này đặc trưng.
Kiểu bò sữa, kiểu áo vest. Đây là tên dân gian Việt, không có trên giấy tờ. Bò sữa thường chỉ mèo đen trắng có mảng lớn; áo vest chỉ mèo đen có ngực trắng và bốn chân trắng như đi tất.
Đồi mồi và tabby có trắng. Mảng trắng ghép được với mọi màu nền, nên có cả tabby bicolor, đồi mồi bicolor. Tên ghép theo thứ tự màu nền, kiểu hoa văn rồi tới độ phủ trắng.
Một điều nên nhớ. Độ phủ trắng là đặc điểm ngoại hình, không phải chất lượng. Mèo bicolor có mặt trắng lệch một bên vẫn là mèo Anh lông ngắn hoàn chỉnh; chỉ khi đi thi thì sự cân đối mới được chấm. Cách đọc độ phủ trắng có bài riêng trong danh mục này.
Nhóm colorpoint ở mèo Anh lông ngắn
Colorpoint là kiểu thân sáng, còn mặt, tai, chân và đuôi sẫm, giống cách phân bố màu của mèo Xiêm. Ở mèo Anh lông ngắn, kiểu này được công nhận ở nhiều hội và có tên gọi theo màu điểm: điểm nâu đậm (seal point), điểm xám xanh (blue point), điểm lilac, điểm chocolate, điểm đỏ, điểm kem, và cả điểm có vằn hay điểm đồi mồi. Mèo colorpoint luôn có mắt xanh dương, đó là nét giúp nhận ra ngay khi bộ lông còn nhạt.
Mèo con colorpoint sinh ra gần như trắng toàn thân. Màu điểm hiện dần trong vài tuần đầu, đậm lên theo tuổi, và chịu ảnh hưởng của nhiệt độ: mèo sống trong phòng mát thường có thân sẫm hơn mèo sống ở nơi nóng. Vì vậy một bé ALN colorpoint ở Việt Nam có thể có thân sáng hơn ảnh mẫu chụp ở xứ lạnh mà không có gì bất thường.
Khi đi xem, hãy quan sát xem mèo có đủ năm điểm sẫm (mặt, hai tai, chân, đuôi) hay không và mắt có đúng màu xanh dương không. Mèo thân sáng, mặt sẫm nhưng mắt vàng thì không phải colorpoint mà có thể là mèo kem hoặc mèo lai. Nhóm colorpoint còn có kiểu có mảng trắng, gọi là colorpoint bicolor, và kiểu đi găng trắng ở chân.
Tên gọi ở chợ mèo và tên gọi trên giấy tờ
Phần lớn hiểu lầm khi mua mèo Anh lông ngắn đến từ chỗ một màu có nhiều cách gọi. Dưới đây là các cách gọi hay gặp trong tin rao và nghĩa thật của nó.
- ALN xám xanh, ALN xám tro, ALN xám chuột: cùng chỉ màu blue. "Xám chuột" đôi khi được dùng cho xám xanh nhạt hoặc lilac, nên hỏi lại.
- ALN golden, ALN vàng, ALN ny: golden đúng nghĩa phải có chân lông vàng mơ và ngọn sẫm; chữ "vàng" đơn thuần trong tin rao có thể là kem.
- ALN silver, ALN bạc, ALN ns: chân lông trắng bạc, ngọn sẫm. Silver tabby là bạc có vằn đen rõ.
- ALN bicolor, ALN bi: có mảng trắng, phải kèm màu nền mới đủ nghĩa, ví dụ bicolor xám xanh.
- ALN tabby, ALN mướp: có vằn; chữ "mướp" là cách gọi dân gian, nên hỏi rõ kiểu vằn và màu nền.
- ALN lilac, ALN hồng phấn, ALN tím: cùng chỉ lilac.
- ALN mèo mắt xanh, ALN pointed: thường chỉ colorpoint; cần nhìn đủ năm điểm sẫm.
Khi đã chọn được con mèo ưng ý, hãy hỏi người bán màu ghi trên giấy tờ (nếu có) là gì và đối chiếu với con mèo trước mặt. Màu ghi trên giấy tờ do trại khai, có lúc khai khi mèo còn quá nhỏ nên chưa đúng; trại tử tế sẽ giải thích và sửa nếu cần.
Tự đọc màu một bé mèo Anh lông ngắn khi đến xem
Không cần biết di truyền, bạn vẫn đọc đúng màu nếu làm theo thứ tự dưới đây, dưới ánh sáng ban ngày hoặc đèn trắng, không dùng ảnh đã chỉnh màu.
- Nhìn tổng thể từ xa: màu đều một tông, có vằn, có mảng trắng hay có điểm sẫm ở mặt và đuôi. Bước này cho biết mèo thuộc nhóm nào.
- Thổi nhẹ vào lông ở lưng để lộ chân lông. Chân lông trắng bạc là silver, vàng mơ là golden, cùng màu với ngọn là màu trơn.
- Nhìn mũi và đệm chân để phân biệt các màu gần nhau như xám xanh với lilac, đen với chocolate.
- Nhìn màu mắt và nhớ rằng mèo con dưới ba bốn tháng chưa có màu mắt cuối cùng.
- Nhìn đuôi và chân xem có vằn mờ hay không; vằn mờ ở mèo kem, đỏ là bình thường.
- Hỏi tuổi chính xác, xin xem ảnh bố mẹ chụp dưới ánh sáng tự nhiên, rồi đối chiếu với màu khai trên giấy tờ.
Màu lông của mèo con còn thay đổi trong năm đầu, nhất là ở nhóm colorpoint, golden và silver. Đọc màu lúc hai ba tháng tuổi là đọc xu hướng, không phải kết quả cuối cùng; bài về mèo con đổi màu khi lớn trong danh mục này nói chi tiết hơn.
Câu hỏi thường gặp
Mèo Anh lông ngắn màu nào là màu gốc của giống?
Màu xám xanh là màu gắn với hình ảnh giống này lâu nhất và từng được coi gần như là màu đại diện. Ngày nay các hội mèo công nhận rất nhiều màu khác, từ màu trơn, tabby tới golden, silver, bicolor và colorpoint, nên màu nào cũng là mèo Anh lông ngắn hợp lệ.
Làm sao phân biệt mèo Anh lông ngắn xám xanh với lilac?
Nhìn dưới ánh sáng ban ngày, xám xanh ngả lạnh còn lilac nhạt hơn và ấm như có lớp phấn hồng. Cách chắc hơn là nhìn mũi và đệm chân: mèo xám xanh có mũi xám, mèo lilac có mũi hồng tím. Ảnh chụp đèn vàng rất dễ làm hai màu này lẫn vào nhau.
Mèo ALN màu vàng có phải là golden không?
Chưa chắc. Golden đúng nghĩa có chân lông vàng mơ, ngọn lông sẫm và mắt thường xanh lục. Mèo vàng nhạt đều màu từ gốc tới ngọn, mắt đồng, thường là mèo kem hoặc đỏ nhạt. Thổi vào lông ở lưng để xem chân lông là cách kiểm nhanh nhất.
Màu lông có ảnh hưởng tới tính cách mèo Anh lông ngắn không?
Không có cơ sở để nói màu lông quyết định tính cách. Tính nết phụ thuộc vào giống, dòng bố mẹ, cách mèo con được nuôi và tiếp xúc người trong những tuần đầu. Hai bé cùng lứa khác màu có thể khác tính, hai bé khác lứa cùng màu cũng vậy.
Mèo Anh lông ngắn tam thể có không?
Có, ở mèo Anh lông ngắn kiểu này gọi là đồi mồi có trắng, tức đồi mồi bicolor. Giống như ở mèo ta, gần như toàn bộ mèo có kiểu màu này là mèo cái, vì gen màu đỏ nằm trên nhiễm sắc thể giới tính X.
Vì sao ảnh mèo trên mạng và mèo thật khác màu nhau?
Ảnh thường chụp dưới đèn vàng hoặc đã chỉnh màu, làm xám xanh ngả tím, kem ngả cam, silver ngả xám đục. Khi đặt mèo từ xa, nên xin video quay dưới ánh sáng ban ngày gần cửa sổ, có cảnh thổi lông để thấy chân lông.