MeoCanh.comMèo Cảnh
Màu lông và ngoại hình

Chuẩn giống mèo là gì: các hội mèo nhìn ngoại hình theo những tiêu chí nào

Chuẩn giống mèo là bản mô tả hình mẫu lý tưởng do hội mèo ban hành: đầu, mắt, thân, lông, màu, thang điểm, lỗi loại và cách người nuôi làm cảnh dùng nó.

A calm silver tabby cat stands on a white padded table while gloved hands gently lift its forepaws, judging hall softly blurred behind, clean bright overhead light

Chuẩn giống mèo là bản mô tả bằng chữ hình mẫu lý tưởng của một giống, do từng hội mèo soạn và ban hành: đầu, tai, mắt, thân, chân, đuôi, lông, màu và hoa văn phải trông thế nào, kèm thang điểm cho từng phần và danh sách lỗi bị trừ điểm hoặc bị loại. Giám khảo trên sàn thi đối chiếu con mèo với bản mô tả này, không so mèo với mèo theo cảm tính.

Mỗi hội có bản chuẩn riêng, nên cùng một giống có thể được mô tả hơi khác nhau, và có giống được hội này công nhận nhưng hội khác chưa. Với người nuôi làm cảnh, hiểu chuẩn giống giúp đọc giấy tờ, hiểu vì sao một bé được xếp hạng nuôi làm cảnh, và nhận ra những tin rao gắn mác thuần chủng không có cơ sở.

Ai soạn chuẩn giống và vì sao có nhiều bản

Chuẩn giống do các hội mèo soạn. Trên thế giới có nhiều hội lớn ở châu Âu, Bắc Mỹ, châu Á, cùng rất nhiều hội quốc gia và câu lạc bộ nhỏ. Mỗi hội có hội đồng hoặc ban phụ trách từng giống, gồm người nhân giống lâu năm và giám khảo; họ soạn bản mô tả, định kỳ xem xét và sửa đổi khi giống thay đổi hoặc khi có hiểu biết mới về sức khoẻ.

Vì có nhiều hội độc lập, nên có nhiều bản chuẩn. Ví dụ, một hội có thể chấp nhận màu colorpoint ở mèo Anh lông ngắn, hội khác chỉ chấp nhận một phần; một hội xếp Himalaya là giống riêng, hội khác xếp là một nhóm màu của Ba Tư; một giống mới có thể đã được hội này công nhận đầy đủ nhưng ở hội kia vẫn còn ở giai đoạn thử nghiệm. Đây là lý do khi đọc một bản chuẩn, cần biết đó là chuẩn của hội nào.

Ở Việt Nam, người nuôi thường tiếp xúc với chuẩn giống qua giấy tờ của mèo nhập hoặc mèo do trại trong nước đăng ký với một hội quốc tế, và qua các buổi thi mèo có giám khảo của hội đó. Khi tìm đọc chuẩn của một giống, hãy tìm bản trên trang chính thức của hội, vì bản chép lại trên mạng xã hội thường đã cũ hoặc bị lược bớt.

Một bản chuẩn giống thường mô tả những phần nào

Cấu trúc các bản chuẩn khá giống nhau giữa các hội. Bảng dưới liệt kê những phần thường gặp và câu hỏi mà mỗi phần trả lời.

PhầnMô tả điều gìVí dụ cách viết thường gặp
Tổng thểẤn tượng chung, cỡ người, độ cân đốiMèo cỡ trung bình tới lớn, thân chắc, cân đối
ĐầuHình đầu, trán, má, mõm, cằm, nhìn nghiêng mũi ra saoĐầu tròn, má đầy, mõm ngắn, cằm chắc
TaiKích thước, vị trí, độ mở, chóp taiTai nhỏ, đặt xa nhau, chóp tròn
MắtHình dạng, vị trí, màuMắt to tròn, đặt xa nhau, màu tương xứng với màu lông
Thân và chânĐộ dài thân, ngực, xương, chân, bàn chânNgực rộng, chân ngắn chắc, bàn chân tròn
ĐuôiĐộ dài, độ dày, chóp đuôiĐuôi dày, dài vừa, chóp tròn
LôngĐộ dài, độ dày, chất lông, lớp lông lótLông ngắn, dày, đứng, cảm giác như nỉ
Màu và hoa vănMàu được công nhận, độ đều, độ tương phảnMàu đều tới chân lông, không có lông trắng lẫn
Tính khíMột số hội có ghi, hoặc yêu cầu mèo chịu được việc cầm bế khi thiMèo điềm tĩnh, dễ cầm

Đọc chuẩn của một giống theo bảng này, bạn sẽ thấy giống đó được định nghĩa bằng gì. Mèo Anh lông ngắn được định nghĩa nhiều qua sự tròn đặc và chất lông; mèo Xiêm qua hình nêm và độ thon; mèo Maine Coon qua khung xương lớn và bộ lông chịu thời tiết.

Thang điểm: mỗi giống đặt trọng tâm một chỗ

Nhiều bản chuẩn đi kèm thang điểm, chia tổng điểm cho các phần đầu, mắt, thân, lông, màu. Cách chia này cho biết giống ấy coi trọng điều gì. Một giống mà bản sắc nằm ở khuôn mặt sẽ dành phần lớn điểm cho đầu, mắt, tai. Một giống nổi tiếng vì màu lông, như mèo Nga xanh, sẽ dành nhiều điểm hơn cho chất lông và màu. Một giống định danh bằng dáng người sẽ đặt nặng phần thân.

Con số cụ thể khác nhau giữa các hội và có thể thay đổi theo thời gian, nên bài này không liệt kê. Điều đáng nhớ là thang điểm không cộng dồn để tìm ra con mèo đẹp nhất theo nghĩa thông thường; giám khảo dùng nó như một khung để cân nhắc, một con mèo có đầu rất đẹp nhưng thân sai chuẩn vẫn khó đạt kết quả cao.

Với người nuôi làm cảnh, thang điểm giúp hiểu vì sao trại xếp một bé vào nhóm nuôi làm cảnh: thường do một phần quan trọng của giống chưa sát chuẩn, như mũi hơi dài ở giống mặt ngắn hay màu mắt nhạt ở giống coi trọng màu mắt. Những điểm này hầu như không liên quan tới sức khoẻ hay tính nết của mèo.

Lỗi bị trừ điểm và lỗi bị loại

Lỗi bị trừ điểm. Là những điểm lệch so với chuẩn nhưng chưa tới mức loại, ví dụ tai hơi to, mắt hơi nhạt, lông hơi mỏng so với mô tả. Mèo vẫn thi được, chỉ khó đạt kết quả cao.

Lỗi bị loại. Là những điểm khiến mèo không được trao giải trong giống đó. Tuỳ giống và tuỳ hội, có thể gồm đuôi gãy khúc hoặc có khối u sờ thấy, sai màu mắt so với màu lông, có mảng trắng ở giống không cho phép, thừa ngón ở phần lớn các giống, hoặc thiếu tinh hoàn ở mèo đực chưa triệt sản.

Lỗi liên quan sức khoẻ và phúc lợi. Nhiều hội đã thêm vào chuẩn hoặc quy định thi những điều nhằm bảo vệ mèo, ví dụ không chấp nhận mèo có dấu hiệu khó thở rõ, mèo bị cắt móng bằng phẫu thuật, hay mèo quá gầy, quá béo.

Tính khí khi thi. Mèo quá hoảng sợ hoặc hung dữ tới mức giám khảo không cầm được thường không được chấm. Đây là lý do mèo dự thi cần được làm quen với việc cầm bế, đi xe và tiếng ồn từ nhỏ.

Lưu ý cho người đọc. Danh sách lỗi cụ thể của từng giống khác nhau. Khi cần, hãy đọc bản chuẩn chính thức của hội, đừng dựa vào danh sách truyền miệng.

Chuẩn giống không phải là chuẩn sức khoẻ

Chuẩn giống mô tả ngoại hình. Một con mèo đạt chuẩn rất cao vẫn có thể mang gen bệnh, và một con mèo nuôi làm cảnh lệch chuẩn vẫn có thể khoẻ mạnh suốt đời. Lịch sử nhân giống mèo có những ví dụ khi việc chạy theo một nét ngoại hình đi quá xa, như mặt ngày càng ngắn ở một số dòng mặt tịt, đã kéo theo vấn đề về thở, nước mắt và răng.

Những năm gần đây, nhiều hội và giới thú y đã bàn thảo nhiều hơn về việc đưa yếu tố sức khoẻ vào chuẩn và vào quy định đăng ký: khuyến khích xét nghiệm gen bệnh trước khi phối, hạn chế những kiểu phối có nguy cơ cao như phối hai mèo tai cụp với nhau, hay điều chỉnh mô tả để tránh kiểu mặt cực đoan. Các thay đổi này diễn ra khác nhau ở từng hội và còn đang tiếp tục.

Vì vậy, khi chọn mèo, thứ tự nên là sức khoẻ trước, tính nết sau, ngoại hình cuối cùng. Hãy hỏi trại về xét nghiệm của bố mẹ, về những vấn đề sức khoẻ hay gặp của giống, và đọc danh mục sức khoẻ theo giống của trang trước khi để một nét ngoại hình quyết định lựa chọn của mình.

Trên sàn thi, giám khảo thật sự làm gì

Một buổi thi mèo thường chia thành nhiều vòng chấm theo giống, theo nhóm tuổi, theo giới tính và theo tình trạng đã triệt sản hay chưa. Mèo được đặt vào những ngăn chờ, tới lượt thì người mang mèo đưa lên bàn giám khảo. Giám khảo nhìn tổng thể, rồi cầm mèo lên để cảm nhận khối cơ, khung xương, độ dài thân, sờ đuôi, nhìn kỹ đầu, tai, mắt, rẽ lông xem chân lông và màu.

Nhiều điều giám khảo đánh giá không nhìn qua ảnh được: chất lông dày hay mỏng, thân chắc hay nhẹ, xương to hay nhỏ, mèo có điềm tĩnh khi bị cầm hay không. Đây là lý do một con mèo đẹp trên ảnh chưa chắc đạt kết quả tốt trên bàn chấm, và ngược lại.

Kết quả của một buổi thi thường được ghi thành nhận xét hoặc chứng nhận, tích luỹ dần thành danh hiệu theo quy định của từng hội. Với người mua, danh hiệu của bố mẹ cho biết dòng mèo được chăm chút về ngoại hình; nó không thay được hồ sơ sức khoẻ và xét nghiệm gen. Hỏi cả hai thứ khi tìm hiểu một trại.

Người nuôi làm cảnh dùng chuẩn giống vào việc gì

Bạn không cần thuộc chuẩn giống để nuôi mèo tốt. Nhưng biết đại ý chuẩn của giống mình định mua giúp ích ở nhiều chỗ thực tế:

  • Đọc giấy tờ và tin rao: hiểu các chữ như đạt chuẩn, hạng thi, hạng nuôi làm cảnh, mà không bị những lời quảng cáo chung chung dẫn dắt.
  • Nhận ra mèo lai được rao là thuần: một con mèo được rao Anh lông ngắn nhưng đầu nhỏ, tai to, lông mỏng, mắt xanh lục ở màu trơn thì nhiều khả năng không phải giống thuần.
  • Hiểu mức giá khác nhau giữa các bé cùng lứa: bé gần chuẩn có thể được trại giữ lại hoặc bán cho người làm giống, bé lệch chuẩn bán làm cảnh kèm cam kết triệt sản.
  • Không chạy theo nét cực đoan: biết chuẩn mô tả gì giúp bạn nhận ra khi một con mèo bị đẩy quá xa so với chuẩn theo hướng có hại.
  • Đi xem thi mèo: biết giám khảo đang nhìn gì khiến buổi xem thú vị hơn, và là nơi tốt để gặp các trại theo đuổi một giống lâu năm.

Nói cách khác, chuẩn giống là bản đồ để hiểu giống mèo, không phải thước đo giá trị của con mèo đang nằm trong nhà bạn. Một bé mèo lệch chuẩn vẫn xứng đáng được chăm sóc và yêu thương y như một nhà vô địch.

Câu hỏi thường gặp

Chuẩn giống mèo do ai đặt ra?

Chuẩn giống do các hội mèo soạn và ban hành, thường qua hội đồng gồm người nhân giống lâu năm và giám khảo của từng giống. Mỗi hội có bản chuẩn riêng và định kỳ sửa đổi, nên cùng một giống có thể được mô tả hơi khác nhau giữa các hội.

Mèo không đạt chuẩn có phải mèo kém chất lượng không?

Không. Lệch chuẩn chỉ có nghĩa là ngoại hình chưa sát với mô tả lý tưởng của giống, không liên quan tới sức khoẻ hay tính nết. Nhiều bé hạng nuôi làm cảnh khoẻ mạnh, hiền lành và là lựa chọn rất tốt cho gia đình.

Mèo không có giấy tờ có đi thi được không?

Tuỳ hội. Nhiều hội có hạng mục dành cho mèo nhà hoặc mèo không giấy tờ, chấm theo sự sạch sẽ, khoẻ mạnh và tính nết chứ không theo chuẩn giống. Muốn thi trong hạng mục của một giống thì thường cần giấy tờ đăng ký với hội đó.

Vì sao cùng một giống mà các hội mô tả khác nhau?

Vì các hội độc lập, có lịch sử và ưu tiên riêng. Một hội có thể chấp nhận thêm màu, xếp một giống thành nhóm màu của giống khác, hay đặt trọng tâm khác nhau trong thang điểm. Khi đọc chuẩn, cần biết đó là chuẩn của hội nào.

Chuẩn giống có tính tới sức khoẻ mèo không?

Ngày càng nhiều. Nhiều hội đã thêm quy định nhằm bảo vệ phúc lợi mèo, như không chấm mèo có dấu hiệu khó thở rõ, khuyến khích xét nghiệm gen, hạn chế phối hai mèo tai cụp. Tuy vậy, chuẩn giống chủ yếu vẫn mô tả ngoại hình, nên người mua cần hỏi riêng về sức khoẻ.

Muốn đọc chuẩn của một giống thì tìm ở đâu?

Tìm trên trang chính thức của hội mèo cấp giấy tờ cho mèo hoặc hội tổ chức buổi thi bạn quan tâm. Bản chép lại trên mạng xã hội thường đã cũ hoặc bị lược bớt. Nếu đọc tiếng Anh khó, có thể nhờ trại theo giống đó giải thích các điểm chính.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138