Các giống nổi tiếng nói nhiều là Xiêm, Oriental, Bali, Burmese và phần nào Bengal; các giống trầm lặng hay được nhắc là Anh lông ngắn, Ba Tư, Exotic, Nga xanh, Ragdoll và Maine Coon với tiếng kêu nhỏ, ríu rít. Nhưng tiếng ồn khiến hàng xóm gõ cửa hiếm khi đến từ giống. Phần lớn đến từ mèo động dục chưa triệt sản, mèo kêu đêm vì đói hoặc buồn chán, và mèo đánh nhau.
Nếu bạn ở nhà phố sát vách, chung cư tường mỏng hay phòng trọ, bài này giúp chọn giống ít gây tiếng động và, quan trọng hơn, xử lý những nguyên nhân khiến mèo nào cũng có thể thành mèo ồn. Phần cuối nói về những tiếng kêu bất thường cần đưa mèo đi thú y thay vì chỉ tìm cách cho nó im.
Vì sao mèo kêu với người
Mèo hoang trưởng thành gần như không kêu meo với nhau. Chúng giao tiếp bằng mùi, dáng người, đuôi và những tiếng gầm gừ, rít lên khi xung đột. Tiếng meo mà ta quen là thứ mèo con dùng để gọi mẹ, và mèo nhà giữ lại để nói chuyện với người. Nói cách khác, mèo kêu nhiều với bạn vì nó đã học được rằng kêu thì có kết quả: được cho ăn, được mở cửa, được chú ý.
Điều này giải thích vì sao trong cùng một giống, có con lặng lẽ có con nói suốt ngày. Mèo sống với người hay đáp lại mỗi tiếng kêu sẽ kêu nhiều hơn. Mèo có lịch ăn, lịch chơi đều đặn ít cần kêu để đòi. Giống chỉ đặt ra mức nền: có giống bẩm sinh hay phát tiếng, có giống ít khi cất giọng.
Tiếng kêu cũng khác nhau về chất. Xiêm có giọng to, khàn, kéo dài, nghe xa qua cả tường. Maine Coon tuy to con nhưng thường kêu những tiếng ríu rít nhỏ, như chim. Ragdoll và Anh lông ngắn có giọng nhẹ, ít khi lặp lại dồn dập. Khi tính chuyện hàng xóm, chất giọng và độ to quan trọng không kém tần suất.
Mèo còn kêu vì những lý do không liên quan tới đòi hỏi: chào chủ khi về, báo đã bắt được món đồ chơi, gọi khi lạc trong căn nhà mới, hay kêu những tiếng lách cách khi nhìn chim qua cửa kính. Những tiếng này ngắn và thường chẳng làm ai phiền. Thứ cần quản lý là tiếng kêu đòi lặp lại, tiếng gào động dục và tiếng kêu lúc nửa đêm.
Giống nói nhiều và giống trầm lặng
Bảng sau gom theo mô tả chung của người nuôi và các trại. Đây là xu hướng của giống; một con Anh lông ngắn nói nhiều hay một con Xiêm ít nói vẫn có thật.
| Nhóm | Giống thường được nhắc | Đặc điểm tiếng kêu |
|---|---|---|
| Nói nhiều, giọng to | Xiêm, Oriental, Bali | To, khàn, kéo dài; hay đáp lời khi được nói chuyện; gọi chủ khi vắng |
| Nói khá nhiều | Burmese, Tonkinese, Bengal | Hay kêu đòi chơi, đòi ăn; Bengal có thêm tiếng ríu rít, gừ gừ |
| Trầm, giọng nhỏ | Anh lông ngắn, Nga xanh, Mỹ lông ngắn | Ít kêu, kêu ngắn, thường chỉ khi cần thật |
| Rất lặng | Ba Tư, Exotic | Giọng nhỏ, mềm, ít khi cất tiếng |
| Lặng nhưng ríu rít | Ragdoll, Maine Coon, Birman | Tiếng ríu rít, rúc rích nhỏ hơn là meo to |
| Tuỳ con | Mèo ta, mèo lai | Rất khác nhau; nên nghe con mèo cụ thể trước khi nhận |
Nếu nhà bạn tường mỏng và bạn thích giống thuộc nhóm nói nhiều, hãy tính thêm các cách giảm nhu cầu kêu ở những phần dưới, vì một con Xiêm buồn chán trong căn hộ có thể làm cả hành lang biết tên bạn.
Tiếng ồn lớn nhất không đến từ giống mà từ động dục
Một con mèo cái chưa triệt sản vào kỳ động dục có thể kêu gào nhiều ngày liền, cả ngày lẫn đêm, tiếng kêu kéo dài và to tới mức nhiều người tưởng mèo bị đau. Ở xứ nóng như Việt Nam, mèo cái có thể động dục lặp lại nhiều lần trong năm nếu không mang thai. Giống nói nhiều như Xiêm khi động dục còn ồn hơn nữa.
Mèo đực chưa triệt sản thì kêu gào khi ngửi thấy mèo cái động dục trong khu phố, cào cửa đòi ra ngoài, và nếu ra được thì đánh nhau với mèo đực khác giữa đêm. Tiếng mèo đánh nhau là thứ làm hàng xóm khó chịu nhất, vượt xa mọi khác biệt giữa giống trầm và giống nói nhiều.
Vì vậy, nếu mèo không dùng để nhân giống, triệt sản là cách giảm tiếng ồn hiệu quả nhất, đồng thời tốt cho sức khoẻ lâu dài của mèo theo nhiều bác sĩ thú y. Thời điểm triệt sản phù hợp tuỳ giống và tuỳ con; giống lớn chậm như Maine Coon có thể được khuyên khác giống nhỏ. Hỏi bác sĩ thú y để chọn thời điểm cho mèo nhà bạn. Nếu mua mèo ở trại với điều kiện không nhân giống, nhiều trại đã ghi sẵn cam kết triệt sản trong giấy tờ.
Nghe tiếng mèo trước khi nhận: hỏi gì, để ý gì
Đến xem vào giờ mèo thức. Mèo con ngủ thì con nào cũng lặng. Hẹn trại vào lúc gần bữa ăn hoặc giờ chơi, khi cả lứa đang hoạt động, bạn sẽ nghe rõ con nào hay kêu đòi, con nào chỉ lặng lẽ chờ.
Nghe cả mèo bố mẹ. Tiếng kêu có phần di truyền theo dòng. Nếu mèo mẹ hoặc mèo bố ở trại kêu suốt buổi bạn ngồi đó, khả năng mèo con lớn lên cũng nói nhiều cao hơn, dù không chắc chắn.
Hỏi chủ trại câu cụ thể. Thay vì hỏi giống này có kêu nhiều không, hãy hỏi con này có hay kêu đòi ăn không, khi bị nhốt riêng nó phản ứng thế nào, nó kêu nhiều nhất vào lúc nào trong ngày. Người chăm hằng ngày biết những điều này rõ hơn mọi bảng mô tả giống.
Với mèo trưởng thành, nhờ người nuôi cũ mô tả. Nhận lại một con mèo đã vài tuổi từ trại hay nhóm cứu hộ, bạn có thể hỏi thẳng nó có kêu đêm không, có làm phiền hàng xóm cũ không. Đây là lợi thế lớn khi nhà bạn tường mỏng.
Đừng chọn theo một lần nghe. Mèo con ở môi trường lạ hoặc vừa bị tách mẹ có thể kêu nhiều hơn bình thường vài ngày. Nếu được, đến xem hai lần cách nhau một tuần để thấy nhịp quen của con mèo.
Mèo kêu đêm: nguyên nhân thường gặp và cách xử lý
Kêu đêm là phàn nàn phổ biến nhất của người nuôi mèo ở nhà sát vách. Với mèo khoẻ mạnh, nguyên nhân thường là lịch sinh hoạt chứ không phải tính cách. Thử lần lượt các bước sau trong vài tuần:
- Dời phiên chơi chính sang tối muộn, khoảng một giờ trước khi bạn ngủ, chơi đuổi bắt cho tới khi mèo hết hứng.
- Cho bữa ăn cuối cùng ngay sau phiên chơi đó. Săn, ăn, chải lông, ngủ là chu trình tự nhiên của mèo.
- Đừng đáp lại tiếng kêu lúc nửa đêm, kể cả để mắng. Mỗi lần đáp là một lần dạy mèo rằng kêu thì có người dậy. Chỉ chắc chắn mèo có nước, có khay cát sạch trước khi ngủ.
- Nếu mèo kêu đòi ăn lúc rạng sáng, dùng máy cho ăn hẹn giờ để bữa sáng không gắn với việc bạn thức dậy.
- Để lại vài món đồ chơi tự lấy hạt trong phòng khách cho mèo có việc khi tỉnh giấc.
Giai đoạn đầu mèo có thể kêu to hơn một thời gian vì thấy chiêu cũ không ăn thua. Kiên nhẫn qua giai đoạn đó, đừng nhượng bộ giữa chừng, vì nhượng bộ sau khi mèo kêu to hơn là dạy nó kêu to hơn nữa.
Nhà phố sát vách, chung cư tường mỏng: giảm những tiếng động khác
Ngoài tiếng kêu, mèo còn tạo ra những tiếng động mà người nuôi quen tai nhưng hàng xóm thì không. Một vài cách giảm:
- Tiếng chạy rầm rầm lúc khuya: trải thảm ở lối mèo hay chạy, dời phiên chơi mạnh lên sớm hơn, tránh đặt tháp cào sát tường chung.
- Tiếng cào cửa: đặt trụ cào ngay cạnh cửa mèo hay cào, để cửa phòng ngủ mở hé hoặc đóng hẳn một cách nhất quán thay vì lúc đóng lúc mở.
- Tiếng đồ vật rơi: dọn đồ dễ vỡ khỏi bậu cửa sổ và mặt kệ mèo hay đi qua.
- Tiếng mèo gọi nhau qua cửa sổ: che bớt tầm nhìn ra chỗ mèo hoang hay tụ tập nếu mèo nhà bạn cứ thấy là kêu.
- Mèo đứng ngoài hành lang kêu đòi vào: giữ mèo hoàn toàn trong nhà, không để ra hành lang chung.
Nói trước với hàng xóm sát vách rằng nhà mới có mèo, nếu có tiếng ồn bất thường thì báo bạn, thường giữ được hoà khí tốt hơn nhiều so với để họ tự phát hiện.
Tiếng kêu bất thường: khi nào cần đưa mèo đi thú y
Không phải tiếng kêu nào cũng là chuyện tính nết. Mèo vốn trầm bỗng kêu nhiều, kêu ở giọng khác lạ, kêu khi đang ngồi khay cát, kêu khi bị chạm vào một chỗ trên người, hay kêu kèm bỏ ăn, nôn, đi lại khó khăn đều là dấu hiệu cần đưa đi khám. Mèo đực rặn trong khay cát mà không ra nước tiểu, kèm kêu, cần đi thú y ngay vì có thể là tình trạng cấp cứu.
Mèo già thường bắt đầu kêu đêm nhiều hơn. Nguyên nhân có thể là suy giảm thị lực, thính lực, rối loạn nhận thức theo tuổi, hoặc các bệnh hay gặp ở mèo lớn tuổi. Đừng chỉ coi đó là mèo già khó tính; bác sĩ thú y có thể tìm ra nguyên nhân và giúp mèo dễ chịu hơn.
Ngược lại, mèo vốn nói nhiều bỗng im hẳn, thu mình một góc, cũng đáng để ý không kém. Bạn là người hiểu tiếng mèo nhà mình nhất. Bất kỳ thay đổi rõ rệt nào kéo dài hơn một hai ngày đều nên kể với bác sĩ thú y, đừng tự đoán bệnh hay tự cho thuốc.
Câu hỏi thường gặp
Giống mèo nào ít kêu nhất?
Ba Tư và Exotic thường được nhắc là rất lặng, tiếp theo là Anh lông ngắn, Nga xanh, Mỹ lông ngắn. Ragdoll, Maine Coon và Birman hay kêu những tiếng ríu rít nhỏ. Từng con vẫn khác nhau, và lịch sinh hoạt ảnh hưởng tới tiếng kêu nhiều hơn giống.
Mèo Xiêm có kêu nhiều không?
Có. Xiêm nổi tiếng nói nhiều, giọng to và khàn, hay đáp lời khi được nói chuyện và gọi chủ khi vắng nhà. Nếu ở nơi tường mỏng, cần lịch chơi đều, nuôi theo cặp hoặc có người ở nhà nhiều để giảm nhu cầu kêu của Xiêm.
Làm sao cho mèo hết kêu đêm?
Dời phiên chơi chính sang tối muộn, cho ăn ngay sau đó, không đáp lại tiếng kêu lúc nửa đêm và dùng máy cho ăn hẹn giờ nếu mèo đòi ăn sáng sớm. Nếu mèo vốn trầm bỗng kêu đêm hoặc mèo đã già, nên đưa đi thú y để kiểm nguyên nhân sức khoẻ.
Triệt sản có giúp mèo bớt kêu không?
Triệt sản giúp chấm dứt những đợt kêu gào do động dục ở mèo cái và giảm kêu đòi ra ngoài, đánh nhau ở mèo đực. Đây là cách giảm tiếng ồn hiệu quả nhất với mèo không dùng để nhân giống. Thời điểm triệt sản nên hỏi bác sĩ thú y.
Mèo kêu khi đi vệ sinh có sao không?
Mèo kêu khi ngồi khay cát, rặn mà ra ít hoặc không ra nước tiểu là dấu hiệu cần đưa đi thú y sớm. Ở mèo đực, tình trạng không đi tiểu được có thể nguy hiểm tới tính mạng, cần khám ngay chứ không chờ qua đêm.
Nuôi mèo ở nhà sát vách cần lưu ý gì?
Chọn giống hoặc cá thể có giọng nhỏ, triệt sản nếu không nhân giống, giữ lịch chơi và ăn đều, trải thảm ở lối mèo chạy và giữ mèo hoàn toàn trong nhà. Báo trước với hàng xóm rằng nhà có mèo cũng giúp giữ hoà khí.