MeoCanh.comMèo Cảnh
Sức khoẻ và bệnh hay gặp theo giống

Maine Coon và loạn sản xương hông: dáng đi, cách đứng dậy cần để ý

Loạn sản xương hông hay được nhắc ở Maine Coon và giống mèo lớn. Dấu hiệu kín đáo ở dáng đi và lúc đứng dậy, chụp phim khớp, giữ cân và sắp xếp nhà cho mèo cỡ lớn.

A big silver tabby Maine Coon slowly stretching up from a thick orthopedic cushion on a wooden floor, hind legs in focus, late afternoon window light

Loạn sản xương hông là tình trạng khớp háng phát triển không khớp khít: chỏm xương đùi lỏng trong ổ khớp, cọ xát lệch, lâu dần sinh thoái hoá khớp và đau. Ở mèo, tình trạng này được nhắc tới nhiều nhất ở Maine Coon và một số giống to xương. Khác với chó, mèo rất ít khi đi khập khiễng rõ ràng; dấu hiệu thường kín đáo hơn: đứng dậy chậm, ngại nhảy, đi hai chân sau sát nhau, chạy như thỏ nhảy. Chẩn đoán cần bác sĩ thú y khám và chụp X-quang.

Bài viết giúp người nuôi Maine Coon biết nhìn đúng chỗ, hiểu vì sao nên giữ cân cho một giống vốn đã to, và biết hỏi trại về hông của bố mẹ khi mua. Không phần nào ở đây nhằm tự chẩn đoán hay tự điều trị cho mèo.

Loạn sản xương hông ở mèo khác ở chó thế nào

Khớp háng là khớp dạng chỏm cầu: đầu xương đùi tròn nằm trong một ổ lõm của xương chậu. Khi hai phần này vừa khít, khớp chuyển động trơn tru. Khi ổ khớp nông hoặc chỏm lỏng, mỗi bước đi là một lần cọ xát lệch, sụn mòn dần và xương phản ứng bằng cách mọc thêm những gai nhỏ quanh khớp.

Một điểm hay bị bỏ qua là loạn sản xương hông thường có ở cả hai bên hông. Vì đau cả hai bên, mèo không có bên lành để dồn trọng lượng sang, nên không khập khiễng kiểu một chân như khi bị thương ở một bàn chân. Thay vào đó, mèo thay đổi cách sống: nằm nhiều hơn, chọn chỗ thấp hơn, bớt chơi. Người nuôi dễ nghĩ mèo đang già đi hay lười, trong khi thực ra mèo đang tránh những cử động gây đau. Hiểu điều này giúp chủ nuôi nhìn những thay đổi nhỏ với con mắt khác.

Ở chó giống lớn, loạn sản xương hông đã được biết từ lâu và có nhiều chương trình sàng lọc. Ở mèo, tình trạng này được quan tâm muộn hơn, một phần vì mèo nhẹ cân hơn, nhanh nhẹn hơn và che giấu cơn đau rất giỏi. Nhiều con mèo có hình ảnh khớp háng không đẹp trên phim nhưng chủ nuôi chưa bao giờ thấy mèo đi khập khiễng.

Nguyên nhân được cho là kết hợp nhiều gen, không phải một gen đơn lẻ, cộng thêm yếu tố môi trường như tốc độ lớn, cân nặng và vận động. Vì vậy hiện không có xét nghiệm gen đơn giản cho loạn sản xương hông ở mèo như với thận đa nang. Cách đánh giá chính vẫn là chụp phim khớp háng và đọc bởi người có kinh nghiệm.

Vì sao Maine Coon hay được nhắc tới

Maine Coon là một trong những giống mèo nhà lớn nhất, khung xương to, lớn chậm, nhiều con đến ba bốn tuổi mới đạt kích thước trưởng thành. Khớp háng phải gánh khối lượng lớn hơn trong thời gian phát triển dài hơn. Một số chương trình sàng lọc ở nước ngoài đã ghi nhận loạn sản xương hông ở Maine Coon thường xuyên hơn so với nhiều giống khác.

Ngoài Maine Coon, Ba Tư, mèo rừng Na Uy, Siberia và một số giống khác cũng được nhắc tới. Bài viết không đưa tỷ lệ cụ thể vì con số phụ thuộc vào cách chọn mẫu, cách đọc phim và từng quần thể; dùng con số ấy để so sánh giống này với giống khác dễ dẫn tới hiểu sai.

Cần nói thêm: Maine Coon còn có một bệnh khác ảnh hưởng tới dáng đi chân sau là teo cơ tuỷ sống, có xét nghiệm gen riêng và đã được nhắc tới ở bài xét nghiệm gen. Hai tình trạng này khác nhau về nguyên nhân, nhưng đều có thể làm mèo đi lạ ở chân sau. Đó là lý do khi thấy dáng đi khác thường, cần để bác sĩ thú y khám, không tự đoán.

Dấu hiệu kín đáo ở dáng đi và lúc đứng dậy

Quan sát mèo trong những khoảnh khắc thường ngày, đặc biệt khi mèo vừa ngủ dậy và khi mèo muốn lên chỗ cao. Những thay đổi sau đáng được ghi lại và kể với bác sĩ:

  • Đứng dậy từ tư thế nằm chậm, phải dồn trọng lượng lên chân trước trước rồi mới kéo chân sau lên.
  • Chạy bằng hai chân sau cùng nhảy một lúc, giống kiểu thỏ nhảy, thay vì bước so le.
  • Đi với hai bàn chân sau sát nhau hơn bình thường, hông lắc nhiều.
  • Ngại nhảy lên sofa, giường, cây leo; nhảy hụt hoặc phải bám mạnh mới lên được.
  • Ngồi lệch sang một bên, hoặc nằm duỗi chân sau ra một phía.
  • Cơ đùi sau trông nhỏ đi, sờ thấy mỏng hơn trước.
  • Liếm nhiều vùng hông, đùi; phản ứng khi được vuốt ở vùng này.
  • Ít chơi, ngủ nhiều hơn, cáu khi bị bế.

Quay video ngắn mèo đi lại trên sàn ở nhà, mèo đứng dậy sau giấc ngủ, mèo nhảy lên ghế, rồi đưa bác sĩ xem. Trong phòng khám, mèo thường nằm im hoặc căng thẳng nên khó thấy dáng đi thật. Video là thông tin rất có giá trị cho bác sĩ.

Bác sĩ thú y đánh giá thế nào

Bác sĩ sẽ khám tổng quát, quan sát mèo đi lại, sờ nắn các khớp, kiểm tra cơ đùi và phản ứng của mèo khi gập duỗi chân sau. Nếu nghi ngờ, bác sĩ đề nghị chụp X-quang khớp háng. Để có phim đúng tư thế, mèo thường cần được an thần hoặc gây mê nhẹ, vì phải nằm ngửa duỗi thẳng chân sau mà mèo tỉnh không chịu nằm yên.

Trên phim, bác sĩ xem độ sâu ổ khớp, chỏm xương đùi nằm khít hay lỏng, có dấu hiệu thoái hoá như gai xương hay chưa. Ở một số nước có các tổ chức sàng lọc nhận phim và chấm điểm khớp háng cho mèo làm giống. Người nhân giống có trách nhiệm dùng kết quả này để chọn cặp phối.

Sau khi có chẩn đoán, hỏi bác sĩ mức độ hiện tại, mèo có đang đau không, nên thay đổi gì trong nhà, nên tái khám khi nào. Hướng chăm sóc thường gồm giữ cân, điều chỉnh môi trường, vận động phù hợp và kiểm soát đau theo chỉ định. Mọi thuốc giảm đau phải do bác sĩ kê; thuốc giảm đau của người có thể gây ngộ độc nghiêm trọng cho mèo.

Chăm sóc tại nhà cho Maine Coon có khớp háng yếu

Giữ cân là việc quan trọng nhất. Maine Coon to nên chủ nuôi dễ không nhận ra mèo đang thừa cân. Sờ sườn: phải cảm nhận được xương sườn dưới một lớp mỡ mỏng. Hỏi bác sĩ cân nặng mục tiêu cho riêng con mèo.

Đệm nằm chắc và ấm. Đệm dày, có độ đàn hồi, đặt nơi không có gió lùa. Khớp thoái hoá thường khó chịu hơn khi lạnh.

Lối lên vừa sức. Bậc thang, dốc thoải lên giường và sofa. Cây leo cho Maine Coon nên có tầng rộng, chắc, khoảng cách giữa các tầng không quá cao.

Khay cát lớn, lối vào thấp. Maine Coon cần khay rộng để xoay người; lối vào thấp giúp mèo không phải bước cao.

Sàn có độ bám. Trải thảm ở lối đi chính, cầu thang. Trượt chân trên sàn bóng làm khớp háng chịu lực xoắn bất lợi.

Vận động đều, nhẹ. Chơi ngắn nhiều lần mỗi ngày, ưu tiên đi lại, đuổi đồ chơi trên mặt đất. Vận động giữ cơ đùi khoẻ, cơ khoẻ đỡ cho khớp.

Khi mua Maine Coon: hỏi gì về hông của bố mẹ

Với một giống to xương, câu hỏi về khớp háng của bố mẹ là câu hỏi hợp lý. Hỏi trại: bố mẹ đã chụp phim khớp háng chưa, ai đọc phim, kết quả thế nào. Nhiều trại ở Việt Nam có thể chưa làm việc này, nhưng câu trả lời thẳng thắn kiểu "chưa chụp, nhưng bố mẹ đi lại bình thường, đây là video" vẫn tốt hơn những lời khẳng định không có cơ sở.

Hỏi thêm về tốc độ lớn và cách cho ăn mèo con ở trại. Mèo con giống lớn được cho ăn quá nhiều để nhanh to không phải là điều tốt cho khớp. Hỏi trại về các lứa trước, có mèo nào khi lớn lên gặp vấn đề đi lại không, trại xử lý thế nào. Một trại theo dõi được mèo đã bán và sẵn sàng chia sẻ là dấu hiệu đáng tin.

Sau khi đón mèo về, giữ cho mèo con lớn đều, không béo, hạn chế nhảy từ chỗ quá cao trong giai đoạn xương đang phát triển, và kể với bác sĩ thú y về giống ở lần khám đầu để được chú ý tới khớp. Phần chăm Maine Coon cỡ lớn và thức ăn cho giống lớn chậm được viết riêng ở các danh mục chăm sóc và thức ăn của trang.

Không phải chân sau yếu nào cũng là do khớp háng

Khi một con Maine Coon đi lạ ở chân sau, người nuôi hay nghĩ ngay tới khớp háng vì đã đọc nhiều về giống này. Thực tế có nhiều nguyên nhân khác, và một số rất khẩn cấp. Việc phân biệt là của bác sĩ thú y, nhưng người nuôi nên biết để không chủ quan chờ đợi.

Teo cơ tuỷ sống ở Maine Coon là bệnh di truyền lặn, thường lộ ra khi mèo con được vài tháng tuổi: chân sau yếu dần, dáng đứng thấp, ngại nhảy. Bệnh này có xét nghiệm gen, nên hỏi trại về kết quả của bố mẹ. Cục máu đông từ tim, biến chứng của bệnh cơ tim, gây liệt đột ngột hai chân sau kèm đau dữ dội và chân lạnh: đây là ca cấp cứu, không phải chuyện khớp. Mèo tiểu đường đôi khi đi bằng cả gót chân sau, cổ chân hạ sát sàn. Chấn thương do ngã, bị cửa kẹp, bị chó đuổi cũng rất thường gặp ở mèo nghịch.

Vì vậy, những thay đổi diễn ra từ từ trong nhiều tuần như ngại nhảy, đứng dậy chậm thì nên đặt lịch khám sớm. Còn những thay đổi đột ngột như không đứng được, kêu đau, chân lạnh, chân kéo lê thì phải đi ngay, kể cả ban đêm. Khi đi khám, kể rõ thời điểm bắt đầu, diễn biến nhanh hay chậm, mèo ăn uống, đi vệ sinh ra sao, và mang theo video nếu có.

Câu hỏi thường gặp

Maine Coon đi khập khiễng có phải bị loạn sản xương hông không?

Chưa chắc. Đi khập khiễng có thể do chấn thương, móng, bàn chân, khớp khác hoặc bệnh thần kinh cơ. Mèo bị loạn sản xương hông lại thường không khập khiễng rõ. Đưa mèo đi thú y để được khám và chụp phim nếu cần.

Có xét nghiệm gen loạn sản xương hông cho mèo không?

Hiện chưa có xét nghiệm gen đơn giản, vì tình trạng này được cho là do nhiều gen cùng với yếu tố môi trường. Cách đánh giá chính vẫn là chụp X-quang khớp háng và đọc bởi người có kinh nghiệm.

Maine Coon bao nhiêu tuổi thì chụp phim khớp háng được?

Tuỳ mục đích và lời khuyên của bác sĩ thú y. Mèo có dấu hiệu bất thường có thể chụp ở bất kỳ tuổi nào. Với mèo làm giống, các chương trình sàng lọc thường có quy định về độ tuổi, hỏi bác sĩ để biết.

Giữ cân có giúp mèo bị loạn sản xương hông không?

Có. Giữ cân nặng lý tưởng là một trong những việc quan trọng nhất, vì giảm lực đè lên khớp háng. Hỏi bác sĩ cân nặng mục tiêu và cách cho ăn phù hợp với mèo của mình.

Mèo bị loạn sản xương hông có cần phẫu thuật không?

Phần lớn mèo được chăm sóc bằng giữ cân, điều chỉnh môi trường, vận động phù hợp và kiểm soát đau theo chỉ định. Phẫu thuật chỉ được cân nhắc trong một số trường hợp, do bác sĩ thú y quyết định sau khi khám.

Mua Maine Coon nên hỏi trại gì về khớp háng?

Hỏi bố mẹ đã chụp phim khớp háng chưa và kết quả thế nào, các lứa trước có mèo nào gặp vấn đề đi lại không, mèo con được cho ăn thế nào. Câu trả lời cụ thể, có video hay giấy tờ đáng tin hơn lời khẳng định chung.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138