Mèo con đổi màu lông khi lớn phần lớn là bình thường. Lông tơ của mèo con mềm, ngắn và màu chưa thật, được thay dần bằng lông trưởng thành trong khoảng nửa năm đến hơn một năm; trong thời gian đó màu có thể sẫm đi, sáng lên, vằn mờ dần hoặc lộ ra. Mỗi nhóm màu có kiểu thay đổi riêng, và biết trước sẽ đỡ lo khi bé mèo trông khác hẳn ngày mới đón về.
Những thay đổi cần chú ý là thay đổi đột ngột ở mèo đã trưởng thành, thay đổi kèm rụng lông thành mảng, da bất thường hay mèo mệt mỏi. Phần dưới đi qua từng kiểu thay đổi theo nhóm màu, hiện tượng người nhân giống gọi là lông sốt, chuyện mèo đen ngả nâu khi phơi nắng, và một bảng giúp bạn phân biệt thay đổi bình thường với thay đổi nên hỏi bác sĩ thú y.
Lông tơ và lông trưởng thành: vì sao mèo con trông khác
Mèo con sinh ra với lớp lông tơ ngắn, mềm, ít lông bảo vệ. Lớp lông này giữ ấm tốt nhưng chưa thể hiện hết màu và hoa văn. Từ khoảng vài tháng tuổi, lông trưởng thành bắt đầu mọc thay, dày hơn, có đủ các tầng lông, và màu thật của mèo hiện dần ra. Mèo lông ngắn thường hoàn tất sớm hơn, mèo lông dài như Ba Tư, Maine Coon có thể mất hơn một năm, có giống tới hai ba năm mới có bộ lông đầy đủ nhất.
Ở mèo lông dài có một giai đoạn người nuôi hay gọi đùa là giai đoạn vịt con xấu xí: lông tơ đã rụng bớt, lông trưởng thành chưa dài, mèo trông gầy, lông xơ, màu loang lổ. Giai đoạn này thường rơi vào khoảng năm tới mười tháng tuổi và qua đi tự nhiên. Chải lông đều giúp lông cũ rụng gọn hơn, tránh bết rối.
Vì có quá trình thay lông này, màu đọc lúc hai tháng tuổi chỉ là dự đoán. Người bán tử tế thường nói rõ màu nào đã chắc, màu nào còn có thể đổi. Khi đón mèo về, hãy chụp ảnh ở cùng một chỗ sáng mỗi tháng; xem lại sau một năm, bạn sẽ thấy rõ con mèo của mình đã đi qua những chặng nào.
Những thay đổi thường gặp theo nhóm màu
Bảng dưới gom những thay đổi bình thường hay gặp nhất. Mức độ và thời gian khác nhau giữa từng con và từng dòng.
| Nhóm màu | Lúc nhỏ | Khi lớn |
|---|---|---|
| Colorpoint | Gần như trắng, điểm mờ | Điểm đậm dần, thân sẫm nhẹ theo tuổi và khi nuôi ở nơi mát |
| Golden, silver | Sẫm hơn, có vằn ma | Sáng dần, vằn mờ, golden ấm dần |
| Đen | Có ánh gỉ nâu, lông tơ hơi xám | Đen dần khi lông trưởng thành mọc đủ |
| Xám xanh, lilac | Hay có vằn ma mờ | Vằn mờ dần, màu đều hơn |
| Kem, đỏ | Vằn rõ | Vằn còn lại ở nhiều mức, ít khi mất hẳn |
| Chocolate, cinnamon | Nhạt, khó đọc | Đậm dần trong năm đầu |
| Tabby | Vằn mờ, nền xám | Vằn rõ nét, nền ấm hơn |
Hai điểm hay làm người nuôi lo nhầm: mèo xám xanh con có vằn ma, tưởng là mèo lai; mèo kem con có vằn rõ, tưởng người bán khai sai. Cả hai đều là đặc điểm bình thường của màu đó, không phải dấu hiệu lai tạp.
Vằn ma: hoa văn xuất hiện rồi biến mất
Mèo màu trơn mang một cặp gen làm hoa văn tabby bị che đi. Lúc nhỏ, việc che này chưa hoàn toàn, nên nhiều mèo con màu trơn có vằn mờ trên thân, vòng mờ ở chân và đuôi, thấy rõ nhất khi nhìn nghiêng dưới nắng. Người nhân giống gọi đó là vằn ma. Khi lông trưởng thành mọc đủ, vằn ma mờ dần và phần lớn biến mất.
Có hai trường hợp vằn không mất. Ở mèo kem và mèo đỏ, gen màu đỏ không chịu ảnh hưởng của gen che vằn, nên vằn luôn còn ở một mức nào đó; người nhân giống chỉ có thể chọn dòng có vằn mờ hơn. Ở mèo thật sự là tabby, vằn ngày càng rõ chứ không mờ đi. Muốn biết bé mèo đang có vằn ma hay là tabby thật, nhìn kỹ chân lông: mèo tabby có các dải màu xen nhau trên từng sợi lông nền, mèo trơn có vằn ma thì sợi lông nền một màu.
Ở mèo golden và silver, vằn ma là chuyện gần như ai nuôi cũng gặp. Mèo con trông như tabby, lớn dần mới sáng ra thành shaded hoặc shell. Ảnh bố mẹ trưởng thành giúp bạn biết bé sẽ sáng tới mức nào.
Lông sốt: khi mèo con bỗng trông như mèo bạc
Hiện tượng. Một số mèo con sinh ra có lông với phần gốc nhạt bạc hoặc xám, đầu ngọn mới có màu thật, nhìn như mèo silver dù bố mẹ không có màu silver. Người nhân giống gọi đó là lông sốt.
Vì sao có. Hiện tượng này thường được giải thích là do mèo mẹ bị sốt, căng thẳng hoặc thay đổi nhiệt độ trong thời gian mang thai, làm quá trình tạo sắc tố ở lông mèo con bị gián đoạn. Cơ chế chi tiết chưa được nghiên cứu đầy đủ.
Diễn biến. Khi lông trưởng thành mọc thay, phần gốc mang màu thật mọc ra, lớp bạc rụng dần. Thường sau vài tháng, mèo trở về màu đúng của mình.
Dễ bị nhầm. Mèo con lông sốt có thể bị khai nhầm là silver, hoặc bị bán như một màu lạ. Nếu bố mẹ không có màu silver và cũng không mang gen silver, thì một bé mèo con trông như silver nhiều khả năng là lông sốt.
Có ảnh hưởng sức khoẻ không. Bản thân bộ lông không ảnh hưởng tới sức khoẻ mèo con. Tuy vậy, nếu mèo con yếu, chậm lớn, bỏ bú thì cần đi khám thú y vì lý do đó, không liên quan tới màu lông.
Thay đổi ở mèo đã trưởng thành: phần lớn vô hại
Mèo đen phơi nắng nhiều thường ngả nâu đỏ ở lưng và đuôi, vì ánh nắng làm sắc tố đen ở ngọn lông bị phân huỷ. Khi lông mới mọc, màu đen trở lại. Mèo xám xanh và mèo chocolate cũng có thể bạc màu tương tự. Chỗ nằm có bóng râm giúp hạn chế hiện tượng này.
Mùa thay lông làm bộ lông loang lổ tạm thời: lông cũ khô và nhạt, lông mới bóng và sẫm hơn mọc xen. Mèo colorpoint có thân sẫm dần theo tuổi, và chỗ cạo lông mọc lại sẫm hơn một thời gian. Mèo lớn tuổi thường có vài sợi lông bạc ở mõm, quanh mắt và trên thân, giống như người già tóc bạc.
Một số trường hợp mèo đen ngả đỏ nâu lan rộng, không liên quan tới nắng, có thể liên quan tới chế độ ăn hoặc tình trạng sức khoẻ. Những trường hợp như vậy nên hỏi bác sĩ thú y; đừng tự thêm thực phẩm bổ sung theo lời khuyên trên mạng, vì lý do thật có thể khác.
Mèo béo lên hoặc mèo lớn tuổi đau khớp khó tự chải phần lưng dưới và gốc đuôi, lông ở đó dễ bết, xỉn màu, có khi kết thành mảng. Đây không phải đổi màu thật mà là lông không được chải; chải giúp mèo vùng này thường xuyên là đủ, và nên kể với bác sĩ thú y trong lần khám định kỳ.
Bình thường hay nên hỏi bác sĩ thú y
Bảng dưới giúp bạn phân loại nhanh. Khi không chắc, chụp ảnh mèo dưới ánh sáng ban ngày theo thời gian và mang theo khi đi khám.
| Thay đổi | Thường là bình thường khi | Nên hỏi bác sĩ thú y khi |
|---|---|---|
| Màu sẫm đi | Diễn ra từ từ trong năm đầu, đều trên thân | Xuất hiện mảng sẫm đột ngột kèm da dày, đổi màu da |
| Màu nhạt đi | Do nắng, do thay lông, ở mèo lớn tuổi | Kèm lông xơ, rụng nhiều, mèo gầy hoặc mệt |
| Lộ vằn hay mất vằn | Ở mèo con, ở mèo kem và đỏ | Hiếm khi cần lo |
| Lông bạc từng sợi | Ở mèo lớn tuổi, ở mõm và quanh mắt | Xuất hiện nhanh ở mèo trẻ kèm thay đổi khác |
| Rụng lông | Rụng đều theo mùa, lông mới mọc lại | Rụng thành mảng, lộ da, da đỏ, gãi nhiều |
| Lông sốt | Mèo con khoẻ, lớn đều | Mèo con yếu, chậm lớn, bỏ bú |
Thay đổi về lông thường là thứ cuối cùng người ta nghĩ tới khi mèo không khoẻ, nhưng lại là thứ dễ thấy nhất. Một bộ lông đột nhiên xơ xác, mất bóng ở một con mèo vẫn được chăm như cũ đáng được để mắt, nhất là khi đi kèm thay đổi về ăn uống, đi vệ sinh hay tính nết.
Đoán trước màu trưởng thành từ khi mèo còn nhỏ
Không ai đoán đúng tuyệt đối, nhưng làm theo các bước dưới đây sẽ giúp bạn có kỳ vọng sát với thực tế, nhất là khi mua mèo con chưa tới ba tháng.
- Hỏi màu khai của bố và mẹ, rồi xin ảnh hoặc video bố mẹ chụp dưới ánh sáng ban ngày, không qua bộ lọc.
- Hỏi trại xem các lứa trước của cùng cặp bố mẹ khi đã trưởng thành trông thế nào; trại theo dõi khách cũ thường có ảnh.
- Thổi vào lông lưng của mèo con để xem chân lông: chân lông trắng, vàng mơ hay cùng màu ngọn.
- Nhìn đuôi và chân dưới nắng xiên để thấy vằn ma; nhớ rằng kem và đỏ thường giữ vằn.
- Nếu mèo con trông như silver mà bố mẹ không có silver, hỏi thêm về khả năng lông sốt.
- Ghi lại những gì người bán nói về màu dự kiến, để sau này đối chiếu khi màu đã ổn định.
Bước cuối nghe có vẻ thừa nhưng rất hữu ích. Nếu màu thật khác hẳn màu được hứa, bạn và người bán có cơ sở để trao đổi, và giấy tờ có thể được đề nghị sửa cho đúng con mèo.
Câu hỏi thường gặp
Mèo con xám xanh có vằn có phải mèo lai không?
Không nhất thiết. Nhiều mèo con màu trơn có vằn ma, là vằn mờ xuất hiện lúc nhỏ và mờ dần khi lông trưởng thành mọc đủ. Muốn biết thuần hay lai cần xem giấy tờ và bố mẹ, không thể kết luận chỉ từ vằn ma ở mèo con.
Mèo con đen bị ngả nâu có sao không?
Mèo con đen hay có ánh gỉ nâu ở lớp lông tơ và thường đen dần khi lông trưởng thành mọc. Mèo trưởng thành ngả nâu ở lưng thường do phơi nắng. Ngả màu lan rộng không rõ lý do, kèm lông xơ hay mèo gầy thì nên hỏi bác sĩ thú y.
Mèo lông dài mấy tháng thì có bộ lông đẹp?
Mèo lông dài thường có giai đoạn lông xơ, loang lổ trong khoảng năm tới mười tháng tuổi khi lông tơ rụng và lông trưởng thành chưa dài. Bộ lông đầy đủ thường có sau một năm, có giống cần hai ba năm. Chải lông đều giúp qua giai đoạn này gọn hơn.
Lông sốt ở mèo con có hết không?
Thường có. Khi lông trưởng thành mọc thay, phần gốc mang màu thật mọc ra và lớp lông bạc rụng dần trong vài tháng. Lông sốt không ảnh hưởng sức khoẻ, nhưng mèo con yếu hay chậm lớn thì vẫn cần đi khám thú y vì lý do khác.
Mèo có đổi màu lông theo mùa không?
Có thay đổi nhẹ. Mùa thay lông làm bộ lông loang lổ tạm thời, mèo colorpoint sẫm hơn khi trời mát, mèo đen và xám xanh bạc màu khi phơi nắng nhiều. Những thay đổi này thường trở lại bình thường sau khi lông mới mọc đủ.
Khi nào thay đổi màu lông là dấu hiệu nên đi khám?
Khi thay đổi đột ngột ở mèo trưởng thành, kèm rụng lông thành mảng, da đỏ, đóng vảy, ngứa, hoặc mèo gầy, mệt, thay đổi ăn uống. Chụp ảnh lông theo thời gian và mang theo khi đi khám giúp bác sĩ thú y đánh giá dễ hơn.