Devon Rex và Cornish Rex đều là giống mèo lông xoăn, tai to, thân mảnh, xuất hiện ở hai vùng lân cận của nước Anh trong những năm 1950 và 1960, nhưng do hai gen khác nhau gây ra. Cornish Rex có dáng cao, lưng cong, đầu hình quả trứng, lông xoăn sóng đều; Devon Rex mặt như yêu tinh, tai rất to đặt thấp, mõm ngắn, lông xoăn lơi và có chỗ thưa. Cả hai đều hiếu động, bám người và cần giữ ấm.
Bài này đi từ câu chuyện hai con mèo xoăn đầu tiên, vì sao biết chúng khác gen, cách phân biệt bằng mắt, tới tính nết và cách chăm bộ lông mỏng đặc biệt của hai giống.
Hai con mèo xoăn ở hai vùng lân cận
Năm 1950, ở Cornwall, miền tây nam nước Anh, một con mèo nhà sinh ra mèo con đực lông xoăn tên Kallibunker. Chủ của nó, sau khi hỏi ý kiến các nhà di truyền học, đã gây giống tiếp và hình thành giống Cornish Rex. Mười năm sau, năm 1960, ở Devon, vùng giáp ranh, một con mèo xoăn khác tên Kirlee được tìm thấy, là con của một con mèo đực hoang lông xoăn sống quanh một mỏ đá bỏ hoang.
Ban đầu, người ta nghĩ Kirlee mang cùng gen với dòng Cornish và cho phối với nhau. Nhưng đàn con sinh ra lại đều lông thẳng. Với gen lặn, nếu hai bố mẹ cùng mang một gen xoăn thì con phải xoăn; con lông thẳng chứng tỏ hai gen khác nhau. Từ đó, Devon Rex và Cornish Rex được gây giống tách biệt thành hai giống riêng.
Chữ "Rex" trong tên giống bắt nguồn từ thỏ Rex, một giống thỏ lông xoăn ngắn, và dùng để gọi chung các động vật nuôi có lông xoăn ngắn do đột biến. Ngoài hai giống này còn có Selkirk Rex, LaPerm và một số giống xoăn khác, mỗi giống do một gen riêng. Selkirk Rex có lông xoăn dày, thân đầm như mèo Anh, nên rất khác hai giống mảnh mai bàn ở đây. Một điểm thú vị nữa: gen gây lông xoăn ở Devon Rex nằm cùng vị trí với gen không lông của Sphynx, chỉ là hai biến thể khác nhau, nên Devon từng được dùng trong giai đoạn xây dựng giống Sphynx.
Bộ lông: vì sao xoăn, vì sao mỏng
Lông mèo thường có ba loại: lông bảo vệ dài và cứng ở ngoài, lông gai ở giữa, và lông tơ mềm ở trong. Cornish Rex hầu như chỉ có lông tơ, không có lông bảo vệ, nên bộ lông ngắn, mềm như lụa, xoăn thành sóng đều đặn sát thân, đặc biệt rõ ở lưng và hông. Vuốt vào có cảm giác như nhung gợn sóng, ấm tay.
Devon Rex có đủ các loại lông nhưng đều bị biến đổi, mỏng và dễ gãy, nên bộ lông xoăn lơi, không đều, có chỗ dày chỗ thưa. Mèo con và mèo trong giai đoạn thay lông có thể có mảng gần như trụi ở bụng, ngực, sau tai. Ria của cả hai giống thường xoăn và dễ gãy, nhiều con có ria rất ngắn.
Vì lông mỏng, hai giống này rụng ít lông thấy được hơn mèo lông dày, lông cũng không bay nhiều. Nhưng như mọi giống mèo, chất gây dị ứng nằm chủ yếu ở nước bọt và da, nên không thể hứa chúng phù hợp với mọi người dị ứng. Người dị ứng nên tiếp xúc thử với chính con mèo trước khi quyết định. Ngoài ra, lông xoăn thay đổi khá nhiều theo tuổi và nội tiết: mèo con, mèo cái sau khi sinh hay mèo đang thay lông có thể xoăn ít đi hoặc thưa hơn một thời gian rồi mới đầy lại, nên đừng vội lo khi bộ lông chưa giống ảnh mẫu.
Phân biệt Devon Rex và Cornish Rex bằng mắt
Hai giống hay bị gọi chung là "mèo xoăn tai to". Đặt cạnh nhau, khác biệt khá rõ:
| Điểm so | Cornish Rex | Devon Rex |
|---|---|---|
| Dáng người | Cao, lưng cong lên, bụng thon thắt như chó săn | Mảnh nhưng chắc, ngực rộng hơn, không cong lưng rõ |
| Đầu | Hình quả trứng, dài vừa | Ngắn, rộng, gò má cao, cằm nhỏ |
| Mũi nhìn ngang | Sống mũi cong kiểu La Mã | Có điểm gãy rõ ở sống mũi, mõm ngắn |
| Tai | To, đặt cao trên đầu | Rất to, đặt thấp và rộng hai bên |
| Mắt | Hình bầu dục, cỡ vừa | Rất to, tròn, hơi xếch |
| Lông | Xoăn sóng đều, sát thân, mềm như lụa | Xoăn lơi, không đều, có chỗ thưa |
| Biệt danh hay gặp | Mèo chó săn | Mèo yêu tinh, mèo lông xù |
Mẹo nhanh: nhìn tai và mặt. Mặt nhỏ, tai to đặt thấp như đôi cánh, mắt to tròn là Devon. Đầu dài như quả trứng, tai cao, mũi cong và thân như đang nhón gót là Cornish. Khi lông còn non ở mèo con, khuôn mặt cho biết nhiều hơn bộ lông.
Tính nết: hai giống cực kỳ hướng người
Bám chủ và thích được ở trên cao. Cả hai giống thích ngồi trên vai chủ, chui vào chăn, ngủ sát người. Devon Rex đặc biệt nổi tiếng với việc trèo lên vai và theo chủ đi khắp nhà.
Hiếu động suốt đời. Cornish Rex chạy nhảy, nhào lộn, giữ nét nghịch như mèo con tới già. Devon cũng ham chơi, tò mò, thích nhặt đồ, học được trò đơn giản.
Không hợp ở một mình lâu. Đây là hai giống cần người. Ở một mình cả ngày, chúng dễ buồn, kêu nhiều, nghịch phá. Nhà vắng người nên tính nuôi hai con hoặc chọn giống độc lập hơn.
Thích ăn và thích đồ ăn của chủ. Nhiều con Devon và Cornish có hứng thú với đồ ăn rất mạnh, sẵn sàng thò chân vào đĩa của chủ. Thân mảnh nhưng chuyển hoá nhanh, chúng thường ăn khá nhiều; vẫn cần đong khẩu phần để tránh tăng cân.
Chăm bộ lông mỏng và giữ ấm
Bộ lông xoăn mỏng không cần chải nhiều, nhưng có những điểm khác hẳn mèo lông thường:
- Không chải mạnh. Lông dễ gãy, chải bằng lược cứng sẽ làm thưa thêm; vuốt nhẹ bằng tay hoặc găng cao su mềm là đủ.
- Lau da và tắm khi cần. Lông mỏng không hút hết dầu da, nhất là ở Devon, nên đôi khi da bết, để vệt trên chăn; lau bằng khăn ẩm hoặc tắm thưa bằng sản phẩm dành cho mèo, lau khô và giữ ấm ngay.
- Vệ sinh tai. Tai to dễ tích ráy, nên kiểm tra và lau tai đều đặn.
- Giữ ấm. Ít lông nên dễ lạnh trong phòng điều hoà; ổ có thành, chăn mỏng, chỗ nằm có nắng nhẹ giúp mèo thoải mái.
- Tránh nắng gắt. Chỗ lông thưa trên bụng, ngực có thể bị cháy nắng nếu mèo nằm phơi lâu giữa trưa.
Về sức khoẻ, Devon Rex được nhắc tới với một số bệnh di truyền đã có xét nghiệm gen, trong đó có một bệnh về cơ, và tỉ lệ nhóm máu B cao hơn mèo nhà thông thường, điều quan trọng khi phối giống. Cả hai giống được coi là khá khoẻ; hỏi trại về xét nghiệm của bố mẹ và đưa mèo khám định kỳ. Chi tiết xem danh mục Sức khoẻ và bệnh hay gặp theo giống.
Chọn mèo con lông xoăn và tuần đầu về nhà
Mèo con Devon và Cornish trông khá khác mèo trưởng thành: lông còn non, có bé gần như trụi từng mảng, tai trông to quá khổ. Khi đi xem và đón mèo, bạn có thể làm theo trình tự sau:
- Xem bố mẹ hoặc ảnh, video bố mẹ trưởng thành để hình dung bộ lông và khuôn mặt sau này, vì lông mèo con còn thay đổi nhiều trong năm đầu.
- Kiểm tra da ở chỗ lông thưa: da sạch, không đỏ, không vảy, không có vết gãi; mảng thưa đều hai bên là bình thường ở giống.
- Nhìn tai: tai to nhưng bên trong sạch, không có nhiều ráy đen hay mùi lạ.
- Quan sát tính nết: mèo con Rex khoẻ thường tò mò, leo lên người, chơi hăng với đồ chơi.
- Hỏi trại về xét nghiệm gen và nhóm máu của bố mẹ, lịch tiêm, tẩy giun, tuổi giao mèo và bảo hành sức khoẻ.
- Chuẩn bị ở nhà một ổ ấm có thành, chăn mỏng, phòng không bị gió điều hoà thổi thẳng trước ngày đón mèo.
Trong tuần đầu, mèo con lông xoăn có thể đòi bám người suốt, kêu khi bạn rời phòng. Đó là tính giống chứ không phải mèo khó nuôi. Dành nhiều thời gian chơi và ôm ấp trong những ngày này giúp mèo yên tâm và gắn bó nhanh.
Ai hợp nuôi mèo lông xoăn
Devon Rex và Cornish Rex hợp với người ở nhà nhiều hoặc gia đình đông người, thích một con mèo tương tác liên tục, theo chân, ngồi vai, đòi chơi. Người làm việc tại nhà thường thấy hai giống này là bạn đồng hành vui nhộn. Nhà có trẻ lớn biết chơi nhẹ nhàng cũng hợp, vì cả hai đều dạn và ham chơi.
Ngược lại, nếu bạn muốn một con mèo yên tĩnh, tự lo cho mình, hay cả nhà đi vắng từ sáng tới tối, những giống như mèo Anh lông ngắn, Nga xanh sẽ dễ sống cùng hơn. Người kỳ vọng "mèo không rụng lông, không gây dị ứng" cũng nên điều chỉnh kỳ vọng: rụng ít hơn không có nghĩa không rụng, và dị ứng phụ thuộc vào từng người, từng con mèo.
Ở Việt Nam, mèo Devon và Cornish có giấy tờ chưa nhiều, nên khi tìm mua, hãy hỏi kỹ giấy tờ, xem bố mẹ, và cẩn trọng với những con được rao là "Devon" chỉ vì tai to mà lông không xoăn. Giá cả tuỳ trại, tuỳ dòng; tham khảo vài nơi và ưu tiên trại minh bạch về sức khoẻ.
Câu hỏi thường gặp
Mèo Devon Rex và Cornish Rex có phải cùng một giống không?
Không. Hai giống xuất hiện ở hai vùng lân cận nước Anh năm 1950 và 1960, do hai gen lặn khác nhau gây ra. Khi phối thử với nhau, đàn con sinh ra lông thẳng, chứng tỏ gen khác nhau. Từ đó chúng được gây giống tách biệt.
Làm sao phân biệt Devon Rex và Cornish Rex nhanh nhất?
Nhìn mặt và tai. Devon Rex mặt ngắn, gò má cao, mắt to tròn, tai rất to đặt thấp hai bên. Cornish Rex đầu dài hình quả trứng, mũi cong, tai to đặt cao, thân cao lưng cong như chó săn. Lông Cornish xoăn sóng đều, Devon xoăn lơi.
Mèo lông xoăn có rụng lông không?
Có, nhưng ít lông thấy được hơn mèo lông dày vì bộ lông mỏng và ngắn. Devon Rex có thể có mảng thưa khi thay lông. Không nên chải mạnh vì lông dễ gãy; vuốt nhẹ bằng tay hoặc găng cao su mềm là đủ.
Mèo Devon Rex có phù hợp với người dị ứng không?
Không thể hứa trước. Chất gây dị ứng của mèo nằm chủ yếu ở nước bọt và da, không phải sợi lông. Lông mỏng có thể giúp một số người đỡ hơn, nhưng người dị ứng nên tiếp xúc thử nhiều lần với chính con mèo và hỏi bác sĩ trước khi quyết định.
Vì sao mèo Devon Rex có chỗ lông thưa trên bụng?
Lông Devon Rex mỏng, dễ gãy và mọc không đều, nên mảng thưa ở bụng, ngực, sau tai khá thường gặp, nhất là ở mèo con và khi thay lông. Nếu chỗ trụi lan rộng, da đỏ, vảy, hoặc mèo gãi nhiều, hãy đưa mèo đi thú y kiểm tra.
Mèo Cornish Rex có cần giữ ấm không?
Có. Cornish Rex hầu như chỉ có lông tơ, không có lớp lông bảo vệ bên ngoài, nên mất nhiệt nhanh. Trong phòng điều hoà hoặc mùa lạnh, nên có ổ có thành, chăn mỏng, và tránh để mèo nằm ngay hướng gió lạnh thổi.