Trong tuần đầu đón mèo giống về, nên đưa mèo đi khám tổng quát ở bác sĩ thú y để kiểm tim, mắt, tai, da lông, răng miệng, bụng, cân nặng, xét nghiệm phân tìm ký sinh trùng, cân nhắc xét nghiệm bệnh truyền nhiễm, và đối chiếu sổ tiêm, sổ tẩy giun, số chip với giấy tờ trại đưa. Với từng giống, nhờ bác sĩ để ý thêm những điểm riêng như đường thở ở mèo mặt tịt, đuôi và khớp ở tai cụp, tim ở Maine Coon và Ragdoll. Lần khám này vừa bảo vệ sức khoẻ mèo vừa là căn cứ nếu cần dùng tới điều khoản bảo hành trong hợp đồng.
Bài viết không lặp lại lịch tiêm phòng hay chăm mèo con nói chung; phần đó bác sĩ thú y sẽ tư vấn theo tuổi và tình trạng của mèo. Ở đây tập trung vào danh sách kiểm tra cho mèo giống mới về và những câu nên hỏi, để lần khám đầu không bị bỏ sót.
Vì sao nên khám ngay trong tuần đầu
Mèo con từ trại về nhà mới trải qua rất nhiều thay đổi cùng lúc: xa mẹ và anh chị em, đường đi xa, thức ăn và nước khác, mùi lạ, người lạ. Căng thẳng làm sức đề kháng giảm, những bệnh tiềm ẩn như ký sinh trùng đường ruột hay virus đường hô hấp có thể bùng lên trong những ngày này. Khám sớm giúp phát hiện khi còn nhẹ.
Lý do thứ hai là pháp lý và giao dịch. Nhiều hợp đồng mua mèo giống có điều khoản bảo hành sức khoẻ trong một số ngày đầu, thường yêu cầu người mua đưa mèo đi khám trong thời hạn và có giấy xác nhận của bác sĩ thú y nếu phát hiện vấn đề. Đọc kỹ hợp đồng để biết thời hạn, những bệnh nào được bảo hành, cần giấy tờ gì. Chi tiết về hợp đồng có ở danh mục mua mèo và chọn trại; quy định cụ thể thì tra văn bản hiện hành hoặc hỏi người có chuyên môn pháp lý khi cần.
Lý do thứ ba là để bác sĩ có một bản ghi ban đầu: cân nặng, tình trạng tim, mắt, da lúc mới về. Sau này, khi có thay đổi, bác sĩ có cơ sở so sánh. Với mèo giống, nơi có những bệnh tiến triển âm thầm, bản ghi ban đầu này rất có giá trị.
Chuẩn bị trước khi đưa mèo đi khám
Một lần khám hiệu quả bắt đầu từ việc mang đủ thông tin. Chuẩn bị sẵn những thứ sau trong một túi hồ sơ:
- Sổ tiêm phòng, sổ tẩy giun, nhỏ gáy trị ký sinh trùng ngoài da của mèo, có ghi ngày và tên sản phẩm.
- Giấy tờ giống, kết quả xét nghiệm gen của bố mẹ hoặc của mèo con nếu có.
- Hợp đồng mua bán, đánh dấu phần bảo hành sức khoẻ và thời hạn.
- Số chip nhận dạng nếu trại đã gắn.
- Ghi chép những ngày đầu: mèo ăn gì, bao nhiêu, đi vệ sinh ra sao, phân thế nào, có hắt hơi, ho, nôn không.
- Một mẫu phân tươi trong hộp sạch nếu phòng khám dặn mang theo.
- Lồng vận chuyển chắc chắn, lót khăn có mùi quen để mèo bớt sợ.
Nên gọi trước cho phòng khám để hẹn giờ, nói rõ là mèo mới mua và muốn khám tổng quát. Nếu mèo đang có dấu hiệu như tiêu chảy, nôn, hắt hơi nhiều, báo trước để phòng khám sắp xếp chỗ chờ riêng, tránh lây cho thú cưng khác.
Danh sách nên nhờ bác sĩ kiểm
Bảng dưới đây là danh sách để người nuôi tham khảo khi trao đổi. Kiểm những gì, làm xét nghiệm nào là quyết định của bác sĩ thú y dựa trên tuổi, giống và tình trạng mèo:
| Hạng mục | Bác sĩ thường xem gì | Người nuôi có thể hỏi |
|---|---|---|
| Cân nặng, thể trạng | Cân, sờ xương sườn, cơ | Cân nặng này có hợp tuổi không? |
| Tim, phổi | Nghe tim, nghe phổi, nhịp thở | Có tiếng thổi tim không, có cần theo dõi thêm không? |
| Mắt, mũi | Dịch mắt, giác mạc, mí, dịch mũi | Nước mắt thế này bình thường với giống này không? |
| Tai | Ráy tai, mạt tai, viêm | Có mạt tai không, có cần xử lý không? |
| Da, lông | Nấm, bọ chét, vảy, rụng lông | Có dấu hiệu nấm da không, cần cách ly mèo khác không? |
| Miệng, răng | Lợi, răng sữa, khớp cắn | Khớp cắn có vấn đề gì không? |
| Bụng, rốn, bộ phận sinh dục | Thoát vị rốn, tinh hoàn ở mèo đực | Có điều gì bất thường cần ghi lại không? |
| Phân | Xét nghiệm tìm giun, đơn bào | Có ký sinh trùng nào cần xử lý không? |
Với bệnh truyền nhiễm như bệnh bạch cầu và suy giảm miễn dịch ở mèo, bác sĩ có thể đề nghị xét nghiệm nhanh, đặc biệt khi nhà đã có mèo khác. Hỏi bác sĩ xét nghiệm nào phù hợp với tuổi của mèo và kết quả có ý nghĩa gì.
Những điểm riêng theo giống nên nhắc bác sĩ
Ba Tư, Exotic, Himalaya mặt tịt. Nhờ bác sĩ xem lỗ mũi, đường thở, mắt, ống lệ và khớp cắn. Hỏi về lịch lau mắt phù hợp, và kết quả xét nghiệm thận đa nang của bố mẹ.
Scottish tai cụp. Nhờ bác sĩ xem đuôi, cổ chân, bàn chân và tai. Hỏi về theo dõi khớp lâu dài.
Maine Coon, Ragdoll. Nhắc bác sĩ chú ý tiếng tim; hỏi về xét nghiệm gen tim của bố mẹ và khi nào nên siêu âm tim. Với Maine Coon, hỏi thêm về khớp háng và xét nghiệm teo cơ tuỷ sống.
Munchkin. Nhờ bác sĩ xem lồng ngực, cột sống, cách đi.
Sphynx, Rex. Nhờ bác sĩ xem da, tai, móng; hỏi cách giữ ấm và chăm da cho mèo con.
Mèo trắng mắt xanh hoặc mắt hai màu. Hỏi về đánh giá thính lực và cách quan sát tại nhà.
Bengal, Abyssinian, Somali. Hỏi về các xét nghiệm gen hay được nhắc ở giống, như thiếu men hồng cầu và thoái hoá võng mạc.
Cách ly mèo mới nếu nhà đã có mèo
Nếu nhà đã có mèo khác, không nên cho mèo mới gặp ngay. Một con mèo trông khoẻ vẫn có thể mang virus đường hô hấp, nấm da, ký sinh trùng đường ruột, và căng thẳng khi chuyển nhà có thể làm những bệnh này bộc lộ. Ngược lại, mèo cũ cũng có thể mang mầm bệnh mà mèo con chưa đủ sức chống đỡ.
Dành cho mèo mới một phòng riêng, có khay cát, bát ăn, bát nước, chỗ ngủ, đồ chơi riêng. Người chăm rửa tay sau khi chơi với mèo mới, tốt nhất chăm mèo cũ trước rồi mới tới mèo mới. Không dùng chung khay, chung bát. Thời gian cách ly bao lâu, khi nào được giới thiệu với mèo cũ, nên hỏi bác sĩ sau lần khám đầu và sau khi có kết quả xét nghiệm.
Giai đoạn cách ly cũng là lúc theo dõi kỹ mèo mới: ăn uống, phân, hắt hơi, ngứa, rụng lông. Ghi lại hằng ngày. Nếu có dấu hiệu mới như tiêu chảy kéo dài, bỏ ăn, hắt hơi nhiều, mắt có ghèn vàng, gọi lại phòng khám. Phần giới thiệu mèo mới với mèo cũ, với chó trong nhà, được bàn ở danh mục tính cách và chọn giống của trang.
Khi bác sĩ phát hiện vấn đề
Không ít trường hợp lần khám đầu phát hiện ra điều gì đó: ký sinh trùng đường ruột, mạt tai, nấm da, tiếng thổi tim, thoát vị rốn nhỏ. Phần lớn là những vấn đề thường gặp ở mèo con, xử lý được. Điều đầu tiên là bình tĩnh, hỏi bác sĩ mức độ nghiêm trọng, hướng xử lý, có lây cho người hay thú khác trong nhà không, và khi nào tái khám.
Xin bác sĩ ghi rõ kết quả khám vào sổ hoặc giấy khám, có ngày, tên phòng khám. Chụp ảnh lại giấy tờ. Sau đó liên hệ trại một cách lịch sự, gửi kèm thông tin, và đối chiếu với điều khoản bảo hành. Trại tử tế thường muốn biết để hỗ trợ và để kiểm tra lại các mèo khác trong lứa. Nếu hai bên có bất đồng, giữ mọi trao đổi bằng tin nhắn, và tra quy định hiện hành hoặc hỏi người có chuyên môn pháp lý trước khi làm gì thêm.
Điều quan trọng nhất vẫn là sức khoẻ của mèo. Bắt đầu xử lý theo hướng dẫn của bác sĩ ngay, không chờ giải quyết xong chuyện với trại. Không tự mua thuốc theo lời khuyên trên mạng hay theo lời người bán, và không dùng thuốc của người cho mèo.
Những ngày đầu ở nhà: theo dõi gì để kể với bác sĩ
Lần khám đầu chỉ là một lát cắt ngắn. Những gì người nuôi quan sát được ở nhà trong mấy ngày đầu thường cho bác sĩ nhiều thông tin hơn. Mỗi ngày nên ghi vài dòng: mèo ăn bao nhiêu so với lượng trại dặn, uống nước có đều không, đi tiểu mấy lần, phân thành khuôn hay nhão, có máu hay nhầy không.
Ghi thêm về hô hấp và mắt mũi: có hắt hơi không, hắt hơi khan hay có dịch, dịch trong hay đục, mắt có ghèn, có nheo không. Với mèo mặt tịt, ghi lại cả tiếng thở khi ngủ để sau này có cái so sánh. Ghi về hành vi: mèo trốn bao lâu mới chịu ra, có chơi không, có ngủ yên không. Mèo mới về trốn một hai ngày là bình thường, nhưng trốn lâu kèm bỏ ăn thì cần báo bác sĩ.
Giữ nguyên loại thức ăn trại đang cho trong những ngày đầu, nếu muốn đổi thì đổi từ từ theo hướng dẫn, để khi mèo tiêu chảy còn phân biệt được do đổi thức ăn hay do bệnh. Cân mèo bằng cân nhà bếp hoặc cân người trừ bì, ghi lại; mèo con khoẻ thường tăng cân đều, mèo con sụt cân trong tuần đầu là dấu hiệu nên đi khám ngay. Mang toàn bộ ghi chép này khi khám, bác sĩ sẽ đánh giá được chính xác hơn.
Câu hỏi thường gặp
Mèo mới mua về bao lâu thì nên đi khám thú y?
Nên đi trong tuần đầu, càng sớm càng tốt, và trong thời hạn bảo hành ghi trong hợp đồng nếu có. Nếu mèo có dấu hiệu bất thường như tiêu chảy, nôn, bỏ ăn, hắt hơi nhiều thì đưa đi ngay, không chờ hết tuần.
Đưa mèo đi khám lần đầu cần mang theo gì?
Mang sổ tiêm, sổ tẩy giun, giấy tờ giống, kết quả xét nghiệm gen nếu có, hợp đồng mua bán, số chip, ghi chép ăn uống và đi vệ sinh những ngày đầu, và mẫu phân tươi nếu phòng khám dặn.
Có cần xét nghiệm phân cho mèo con mới về không?
Thường nên làm, vì ký sinh trùng đường ruột khá phổ biến ở mèo con, kể cả mèo đã tẩy giun. Một số loại đơn bào cần xét nghiệm riêng mới phát hiện được. Bác sĩ thú y sẽ quyết định xét nghiệm phù hợp.
Nhà đã có mèo thì mèo mới cần cách ly bao lâu?
Thời gian tuỳ tình trạng sức khoẻ và kết quả xét nghiệm của mèo mới. Hỏi bác sĩ sau lần khám đầu. Trong thời gian đó cho mèo mới ở phòng riêng, đồ dùng riêng, rửa tay giữa hai lần chăm.
Mèo giống mới mua có cần tiêm lại không?
Tuỳ sổ tiêm trại cung cấp và tuổi của mèo. Mang sổ tiêm theo khi khám để bác sĩ xem và lập lịch tiếp theo phù hợp. Không tự tiêm thêm khi chưa được bác sĩ chỉ định.
Khám thấy mèo có bệnh thì làm việc với trại thế nào?
Xin bác sĩ ghi rõ kết quả có ngày và tên phòng khám, chụp lại giấy tờ, liên hệ trại lịch sự và đối chiếu điều khoản bảo hành. Giữ mọi trao đổi bằng tin nhắn, đồng thời điều trị cho mèo ngay theo hướng dẫn của bác sĩ.