MeoCanh.comMèo Cảnh
Màu lông và ngoại hình

Mèo mặt tịt, mặt búp bê, mặt dài: ba kiểu mặt ảnh hưởng tới sinh hoạt ra sao

Mèo mặt tịt, mặt búp bê và mặt dài khác nhau ở xương mặt; mỗi kiểu ảnh hưởng tới cách ăn, cách thở, chịu nóng, nước mắt và việc chăm sóc hằng ngày ở nhà.

Side-by-side profiles of a flat-faced cream longhair cat and a slender wedge-headed cat sitting on a light oak table, studio-like daylight, neutral sand backdrop

Mèo mặt tịt có xương mặt rất ngắn, mũi nằm gần ngang mắt; mèo mặt búp bê có mõm ngắn nhưng vẫn rõ sống mũi; mèo mặt dài có đầu hình nêm, mõm dài, mũi thẳng. Kiểu mặt không chỉ là chuyện thẩm mỹ: nó ảnh hưởng tới cách mèo nhặt thức ăn, cách thở, khả năng chịu nóng, lượng nước mắt và những việc chủ nuôi phải làm mỗi ngày.

Ở Việt Nam, ba kiểu mặt này hay được nhắc khi chọn mèo Ba Tư, Exotic, Anh lông ngắn và mèo Xiêm. Bài này mô tả từng kiểu, giải thích vì sao có mặt tịt, những điều thực tế trong sinh hoạt hằng ngày và cách quan sát khi chọn mèo. Các vấn đề sức khoẻ chi tiết như đường thở hay răng được nói ở danh mục sức khoẻ theo giống của trang.

Ba kiểu mặt: nhận diện và giống hay gặp

Ranh giới giữa các kiểu không cứng; cùng một giống có thể có dòng mặt ngắn hơn, dòng mặt dài hơn. Bảng dưới để bạn gọi đúng tên khi trao đổi với người bán.

Kiểu mặtNhìn nghiêngNhìn thẳngGiống hay gặp
Mặt tịt (còn gọi mặt bẹt, mặt ngắn cực)Trán, mũi, cằm gần như thẳng một đường dọc; mũi ở ngang hoặc cao hơn mi dướiMặt tròn, mắt to, má phúng phínhBa Tư dòng thi, Exotic, Himalaya
Mặt búp bê, mặt truyền thốngCó sống mũi rõ, mũi thấp hơn mắtTròn nhưng có mõmBa Tư truyền thống, Anh lông ngắn, Ragdoll, mèo lai Ba Tư
Mặt trung bìnhMõm vừa, mũi có độ cong nhẹCân đốiMèo ta, Maine Coon, mèo rừng Na Uy, Bengal
Mặt dài, đầu nêmMũi thẳng dài, trán phẳngHình tam giác, tai toXiêm dòng hiện đại, Oriental, Devon Rex có mặt nêm ngắn

Người bán Việt Nam hay dùng chữ mặt tịt cho cả mèo mặt búp bê có mõm hơi ngắn. Khi xem mèo, hãy nhìn nghiêng để thấy vị trí của mũi so với mắt; đây là cách phân biệt nhanh nhất. Mèo con dưới ba tháng mặt chưa định hình hẳn, mõm thường dài ra chút ít khi lớn.

Vì sao lại có mèo mặt tịt

Mèo mặt tịt không phải một giống tự nhiên mà là kết quả chọn lọc nhiều thế hệ của người nhân giống. Mèo Ba Tư thời đầu có mặt khá giống mặt búp bê ngày nay. Qua nhiều chục năm, xu hướng thi và thị hiếu nghiêng về mặt tròn hơn, mũi ngắn hơn, nên những con có mặt ngắn được giữ làm giống nhiều hơn. Mặt ngày càng ngắn đi cho tới kiểu mặt tịt hiện nay.

Khi xương mặt bị rút ngắn, những thứ nằm trong đó không ngắn theo tương ứng. Khoang mũi, ống dẫn nước mắt, vòm miệng và chân răng phải xếp trong một khoảng hẹp hơn. Đó là gốc rễ của nhiều đặc điểm của mèo mặt tịt: lỗ mũi hẹp, nước mắt tràn ra mặt, răng mọc chen, tiếng thở to.

Hiện nay nhiều hội mèo và nhiều bác sĩ thú y khuyến khích quay lại kiểu mặt vừa phải hơn, coi trọng việc mèo thở thoải mái hơn là mặt phẳng tối đa. Một số trại cũng chủ động giữ dòng mặt búp bê. Với người mua, đây là thông tin để cân nhắc: kiểu mặt càng cực đoan thì phần chăm sóc và rủi ro sức khoẻ càng nhiều, chứ không phải càng đẹp càng đáng mua.

Ăn uống: kiểu mặt quyết định cách nhặt thức ăn

Hạt to hay hạt dẹt. Mèo mặt tịt nhặt hạt bằng mặt dưới của lưỡi nhiều hơn bằng răng cửa, nên hạt nhỏ tròn dễ trượt. Nhiều mèo ăn dễ hơn với hạt hình dẹt hoặc hình hạnh nhân. Không bắt buộc phải mua hạt riêng theo giống; danh mục thức ăn có bài bàn chuyện này.

Bát nông và rộng. Bát sâu làm mặt mèo mặt tịt chạm thành bát, mèo bỏ dở bữa hoặc dính thức ăn đầy mặt. Đĩa nông, rộng, hơi nghiêng về phía mèo giúp ăn gọn hơn.

Lau mặt sau bữa ăn. Pate và nước sốt dính vào nếp da quanh mũi, khô lại sẽ gây mùi và kích ứng. Lau bằng khăn ẩm mềm sau bữa ăn là thói quen nên có với mèo mặt tịt.

Uống nước. Mèo mặt tịt hay chạm mũi vào nước khi uống, có con sặc nhẹ. Bát nước rộng, mực nước vừa phải, hoặc vòi nước chảy nhẹ giúp mèo uống thoải mái.

Mèo mặt dài thì sao. Mèo mặt dài nhặt thức ăn dễ bằng răng cửa, ít gặp chuyện dính mặt. Điều cần để ý ở nhóm này là tốc độ ăn: nhiều mèo đầu nêm năng động ăn nhanh, ăn xong chạy nhảy ngay, có khi nôn ra; chia bữa nhỏ là đủ.

Thở và chịu nóng: điều người nuôi mèo mặt tịt phải biết trước

Lỗ mũi hẹp, khoang mũi ngắn và vòm miệng mềm dài làm không khí đi vào khó hơn. Nhiều mèo mặt tịt thở có tiếng, ngáy khi ngủ, khụt khịt khi hưng phấn. Ở mức nhẹ, mèo vẫn sinh hoạt bình thường. Ở mức nặng, mèo mệt nhanh khi chạy chơi, ngủ ngồi hoặc kê cằm lên vật cao để dễ thở.

Mèo giải nhiệt chủ yếu bằng thở và qua đệm chân, nên mèo thở khó thì cũng chịu nóng kém. Khí hậu nóng ẩm phần lớn năm ở Việt Nam khiến điều này càng quan trọng: phòng cần thoáng, có chỗ mát như sàn gạch, không nhốt mèo trong lồng đặt ngoài nắng, không chở mèo trên xe máy giữa trưa. Danh mục chăm sóc theo giống có bài riêng về giữ mát cho mèo mặt tịt.

Mèo mặt tịt thở há miệng, thở dốc kéo dài sau khi đã nghỉ, lưỡi hoặc lợi tím tái, hay ngất xỉu là tình huống cần đưa đi thú y ngay. Ngáy to và thở khò khè thường xuyên cũng nên được bác sĩ thú y khám một lần để biết mức độ của từng con; chi tiết nằm ở bài về đường thở ngắn trong danh mục sức khoẻ theo giống.

Nước mắt và nếp da quanh mũi

Ở mèo mặt dài, nước mắt chảy qua ống lệ xuống mũi và hầu như không thấy. Ở mèo mặt tịt, ống lệ bị gập hoặc ngắn lại, mí mắt dưới có khi cuộn nhẹ, nên nước mắt tràn ra mặt. Nước mắt khô lại để vệt nâu đỏ ở góc mắt, thấy rất rõ trên lông trắng, kem hay silver.

Nếp da ngang mũi của mèo mặt tịt giữ ẩm và bụi, dễ có mùi nếu không lau. Việc chăm hằng ngày khá đơn giản: dùng bông hoặc khăn mềm thấm nước sạch lau từ góc mắt ra ngoài, lau khô nếp mũi, mỗi ngày một hai lần. Không dùng chất tẩy, không dùng sản phẩm làm trắng lông quanh mắt. Danh mục chăm sóc theo giống có bài hướng dẫn chi tiết cách lau nước mắt cho mèo Ba Tư, Exotic.

Nước mắt chuyển đặc, có màu vàng xanh, mắt đỏ, mèo nheo mắt hay dụi mắt là dấu hiệu nên đi khám thú y. Mắt to lồi của mèo mặt tịt cũng dễ bị trầy xước hơn khi chơi với mèo khác hay khi va vào đồ vật; mèo đột nhiên nhắm một mắt là lý do đi khám sớm.

Chọn kiểu mặt khi mua mèo: quan sát gì, hỏi gì

Nếu bạn thích mèo mặt tròn, mặt búp bê thường là lựa chọn cân bằng giữa vẻ dễ thương và sự thoải mái của mèo. Dù chọn kiểu nào, những điểm dưới đây giúp bạn chọn được bé khoẻ.

  • Nhìn lỗ mũi: lỗ mũi mở rộng, thấy rõ hai lỗ tốt hơn lỗ mũi hẹp như hai khe. Lỗ mũi hẹp là điểm nên hỏi bác sĩ thú y.
  • Nghe thở lúc nghỉ và sau khi chơi: sau vài phút chơi đùa, mèo con nên thở lại bình thường nhanh, không há miệng thở.
  • Nhìn mắt: mắt sáng, không đỏ, không đục; nước mắt ít và trong.
  • Nhìn khớp cắn: nhờ người bán cho xem răng; hàm lệch nhiều có thể khiến mèo ăn khó.
  • Hỏi về bố mẹ: bố mẹ có thở to, có phải chữa mắt hay đường thở không, kiểu mặt của bố mẹ thế nào.
  • Hỏi về dòng: trại đang giữ dòng mặt tịt cực hay dòng mặt vừa phải, vì sao họ chọn hướng đó.

Mèo mặt dài cũng cần được xem kỹ theo cách riêng: dáng người thon, độ lanh lợi, nhu cầu vận động cao. Một bé mèo đầu nêm sẽ cần nhiều thời gian chơi mỗi ngày; nếu bạn đi làm cả ngày, hãy tính trước chuyện này. Danh mục tính cách và chọn giống của trang có những bài so giống theo hoàn cảnh sống.

Mèo mặt dài, đầu nêm: những gì đi kèm kiểu mặt này

Kiểu đầu nêm của mèo Xiêm dòng hiện đại và mèo Oriental cũng là kết quả chọn lọc theo hướng ngược lại: mõm dài hơn, đầu hẹp hơn, tai to hơn. Mèo Xiêm thời trước, mà ở Việt Nam hay gặp dưới dạng mèo Xiêm ta hay mèo Thái, có đầu tròn hơn, thân chắc hơn. Cả hai đều là mèo Xiêm theo nghĩa rộng, chỉ khác dòng.

Mèo đầu nêm thở thông thoáng, ít chảy nước mắt, ăn uống gọn gàng. Bù lại, nhóm giống này thường có thân hình thon gọn, ít mỡ, nên chịu lạnh kém hơn: phòng điều hoà để thấp cả đêm, mèo hay tìm chỗ ấm như chăn, laptop hay lòng chủ. Một tấm đệm ấm ở góc phòng là đủ để mèo thoải mái.

Điểm thứ hai là tính nết. Các giống đầu nêm phổ biến thường hoạt bát, hay kêu, bám người và cần được chơi cùng mỗi ngày. Đây là xu hướng của giống, không phải quy luật cho từng con; nhưng người chọn mèo đầu nêm vì thích dáng thanh mảnh nên chuẩn bị tinh thần cho một con mèo nói nhiều. Răng miệng của mèo đầu nêm cũng cần được để ý như mọi giống khác; khám răng định kỳ với bác sĩ thú y là đủ.

Với mèo mặt trung bình như mèo ta, Maine Coon, Bengal, kiểu mặt hầu như không đặt ra yêu cầu chăm sóc riêng. Đây cũng là lý do nhiều bác sĩ thú y hay nói vui rằng mặt càng giống mèo rừng thì càng ít chuyện.

Câu hỏi thường gặp

Mèo mặt tịt và mèo mặt búp bê khác nhau thế nào?

Khác nhau rõ nhất khi nhìn nghiêng. Mèo mặt tịt có trán, mũi và cằm gần như một đường thẳng dọc, mũi ở ngang mắt. Mèo mặt búp bê có sống mũi rõ, mũi thấp hơn mắt, mõm ngắn nhưng vẫn có hình. Mặt búp bê thường thở thoải mái hơn.

Mèo Ba Tư mặt búp bê có phải mèo lai không?

Không nhất thiết. Mặt búp bê gần với kiểu mặt Ba Tư thời đầu, nhiều trại vẫn giữ dòng này có giấy tờ đầy đủ. Mèo lai Ba Tư cũng hay có mặt búp bê, nên muốn biết thuần hay lai cần xem giấy tờ và bố mẹ, không chỉ nhìn kiểu mặt.

Mèo mặt tịt có nuôi được ở nơi nóng không?

Nuôi được nếu chủ chủ động giữ mát: phòng thoáng, có chỗ nằm mát, nước sạch đầy đủ, tránh vận động mạnh và di chuyển ngoài trời lúc nắng gắt. Mèo thở há miệng, lừ đừ hay lưỡi tím khi trời nóng cần đi thú y ngay.

Mèo mặt tịt ngáy khi ngủ có sao không?

Ngáy nhẹ khá thường gặp ở mèo mặt tịt do đường thở ngắn. Tuy vậy, nên cho mèo khám thú y một lần để biết mức độ. Ngáy rất to, thở khó cả lúc thức, mệt nhanh khi chơi là những dấu hiệu cần được bác sĩ đánh giá kỹ.

Mặt mèo con có thay đổi khi lớn không?

Có, mặt mèo con dưới ba tháng chưa định hình hẳn. Mõm thường dài ra một chút, má đầy lên, đầu cân đối hơn khi mèo trưởng thành. Vì thế ảnh của bố mẹ trưởng thành cho bạn hình dung rõ hơn về kiểu mặt sau này của mèo con.

Mèo mặt dài có ít vấn đề sức khoẻ hơn mèo mặt tịt không?

Mèo mặt dài không gặp các vấn đề do mặt ngắn như thở khó hay tràn nước mắt, nhưng mỗi giống có những điểm riêng cần để ý, như răng miệng hay nhu cầu vận động cao. Không có kiểu mặt nào miễn mọi vấn đề; quan trọng là bố mẹ khoẻ và trại chọn giống cẩn thận.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138