MeoCanh.comMèo Cảnh
Giống mèo lông ngắn

Mèo Scottish tai cụp: tai cụp từ đâu ra, tai thẳng cùng lứa và điều cần hiểu

Tai cụp của mèo Scottish Fold đến từ một gen trội ảnh hưởng tới sụn khắp cơ thể; vì sao cùng lứa có bé tai thẳng và người nuôi cần hiểu gì trước khi mua.

A round-faced grey cat with small folded ears curled on a knitted blanket beside a sunny window, owner hand gently resting near its back, close side angle, soft warm tones

Tai cụp của mèo Scottish Fold do một gen trội gây ra, và chính gen này cũng ảnh hưởng tới sụn và xương ở khắp cơ thể chứ không chỉ ở tai. Vì vậy, người gây giống có trách nhiệm chỉ phối mèo tai cụp với mèo tai thẳng, và trong một lứa như thế thường có cả bé tai cụp lẫn bé tai thẳng (Scottish Straight). Bé tai thẳng mang cùng dòng máu, cùng tính nết, nhưng không mang gen tai cụp.

Bài này không nhằm doạ người đã nuôi hay đang mê giống này. Mục đích là để bạn hiểu đủ: tai cụp hình thành thế nào, vì sao giống vẫn còn tranh luận trong giới thú y và các hội mèo, và nếu đã quyết nuôi thì nên chọn, nên theo dõi những gì.

Từ một con mèo trang trại ở Scotland

Năm 1961, ở một trang trại vùng Perthshire, Scotland, một người chăn cừu tên William Ross để ý tới con mèo trắng tai gập xuống tên là Susie. Ông xin một mèo con của Susie và bắt đầu gây giống cùng các nhà gây giống khác. Mọi mèo Scottish Fold ngày nay đều có thể truy về Susie.

Những năm đầu, người ta phối mèo tai cụp với mèo nhà và mèo Anh lông ngắn, nên giống mang nét tròn trịa: mặt tròn, má phính, mắt to. Sau đó việc gây giống phát triển mạnh ở Mỹ, nơi một số hội mèo công nhận giống này. Trong khi đó, hội mèo lâu đời ở chính nước Anh đã ngừng đăng ký giống từ khá sớm vì lo ngại vấn đề sức khoẻ, và tới nay một số hội ở châu Âu vẫn không công nhận.

Ở Việt Nam, mèo tai cụp được nhiều người yêu thích nhờ khuôn mặt tròn như cú mèo. Người bán hay gọi là "mèo Anh tai cụp" vì nhiều dòng phối với mèo Anh lông ngắn. Giống có cả bản lông ngắn và lông dài (Highland Fold, có hội gọi là Scottish Fold lông dài).

Tai cụp hình thành thế nào

Đặc điểm tai cụp do một gen trội, thường được ký hiệu Fd, gây ra. Gen này làm sụn kém cứng cáp; ở tai, sụn yếu nên vành tai gập về phía trước và xuống dưới. Mèo con sinh ra đều có tai thẳng, khoảng ba tới bốn tuần tuổi mới thấy tai bắt đầu cụp ở những bé mang gen. Mức độ cụp khác nhau: cụp một nếp nhẹ, cụp hai nếp, hay cụp ba nếp ép sát đầu.

Vì là gen trội, chỉ cần một bản sao là đủ để tai cụp. Khi phối một mèo tai cụp với một mèo tai thẳng, theo lý thuyết khoảng một nửa đàn con mang gen và có tai cụp, nửa kia tai thẳng. Con số thực tế trong mỗi lứa có thể lệch, vì đây là xác suất cho từng bé chứ không phải chia đều.

Khi phối hai mèo tai cụp với nhau, một phần đàn con sẽ nhận hai bản sao gen. Những bé này thường gặp vấn đề xương khớp nặng từ sớm: chân ngắn dày, khớp cứng, đuôi cứng, đi lại đau đớn. Đây là lý do mọi hướng dẫn nhân giống có trách nhiệm đều nói rõ: không bao giờ phối tai cụp với tai cụp.

Điều giới thú y đang lo: sụn và xương khắp cơ thể

Gen tai cụp không chỉ tác động lên tai. Sụn ở các khớp chân, cổ chân, đuôi và cột sống cũng bị ảnh hưởng. Tình trạng này được gọi chung là loạn sản xương sụn. Những nghiên cứu gần đây cho thấy ngay cả mèo chỉ mang một bản sao gen cũng có biến đổi xương khớp ở mức độ nào đó, dù nhiều con biểu hiện nhẹ hoặc chưa thấy rõ trong vài năm đầu.

Vì thế, một số nước châu Âu đã hạn chế hoặc cấm nhân giống mèo tai cụp với lý do phúc lợi động vật, và nhiều tổ chức thú y khuyến cáo không tiếp tục gây giống này. Ở Việt Nam chưa có quy định riêng, nhưng hiểu bối cảnh giúp bạn có lựa chọn sáng suốt.

Những dấu hiệu chủ nuôi có thể để ý: đuôi cứng, không uốn mềm khi bạn nhẹ nhàng cong thử; mèo ngại nhảy lên cao, đi lại khập khiễng, dáng đi cứng; ngồi bệt kiểu tượng Phật nhiều hơn bình thường; phản ứng khi chạm vào chân hay đuôi. Tư thế ngồi bệt được nhiều người cho là đáng yêu, nhưng một số bác sĩ thú y lưu ý đó có thể là cách mèo tránh tì lên khớp đau. Thấy những dấu hiệu này, hãy đưa mèo đi khám; bác sĩ thú y sẽ quyết định cần chụp phim hay giảm đau thế nào, bài viết không thay được việc đó. Chi tiết có ở danh mục Sức khoẻ và bệnh hay gặp theo giống.

Ngoại hình và tính nết ngoài đôi tai

Bỏ qua đôi tai, mèo Scottish mang nhiều nét của mèo Anh lông ngắn mà giống từng được phối cùng: đầu tròn, má đầy, mắt to tròn, thân cỡ vừa, chắc. Mắt đặt xa nhau cùng đôi tai gập sát tạo nên khuôn mặt tròn như cú mèo mà nhiều người mê. Lông ngắn dày, mềm, đủ màu như mèo Anh; bản lông dài có lông cổ và đuôi xù.

Tính nết của giống thường được tả là hiền, dễ thích nghi, thích ở gần người nhưng không đòi hỏi quá mức. Chúng kêu nhỏ, ít phá, chịu chơi với trẻ biết nhẹ tay và sống được trong căn hộ. Nhiều con thích nằm ngửa bụng hoặc ngồi bệt duỗi chân sau, những tư thế được chụp ảnh rất nhiều trên mạng.

Tuy nhiên, khi bàn tính nết của mèo tai cụp, nên tách bạch giữa tính giống và cảm giác của từng con. Một con mèo bị đau khớp âm ỉ có thể trở nên ít vận động, ngại chơi, hay cáu khi bị chạm vào chân, và người nuôi dễ hiểu nhầm đó là "tính lười" hay "tính điềm đạm" của giống. Theo dõi mèo theo thời gian, so với chính nó lúc còn nhỏ, giúp bạn nhận ra thay đổi sớm.

Bé tai thẳng cùng lứa: không phải "hàng lỗi"

Cùng dòng máu, cùng tính nết. Scottish Straight là anh chị em ruột của bé tai cụp, cùng bố mẹ, cùng khuôn mặt tròn và tính hiền. Khác biệt duy nhất là không mang gen tai cụp.

Không mang gen tai cụp thì không chịu ảnh hưởng của gen đó. Vì gen trội, bé tai thẳng thật sự không có bản sao nào; xương sụn không bị gen này tác động. Đây là lựa chọn được nhiều người yêu giống nhưng lo sức khoẻ hướng tới.

Dùng trong nhân giống có trách nhiệm. Trại nghiêm túc dùng mèo tai thẳng làm cặp phối với mèo tai cụp, nên Scottish Straight là một phần không thể thiếu của chương trình giống.

Đừng mua vì tưởng "rẻ là lỗi". Nhiều nơi bán bé tai thẳng thấp hơn bé tai cụp, nhưng đó là chuyện thị hiếu chứ không phải chất lượng. Nếu bạn thích khuôn mặt tròn và tính hiền của giống, bé tai thẳng là lựa chọn đáng cân nhắc.

Đọc lời rao bán mèo tai cụp cho tỉnh táo

Trên mạng, mèo tai cụp thường được rao kèm những câu như "tai cụp ba nếp siêu hiếm", "bố mẹ đều tai cụp nên chắc chắn cụp", "cam kết không bệnh di truyền". Mỗi câu đều đáng dừng lại. Tai cụp ba nếp ép sát đầu là kiểu được thị hiếu ưa chuộng, nhưng không phải chỉ dấu sức khoẻ tốt. Câu "bố mẹ đều tai cụp" là dấu hiệu rõ nhất của việc phối sai cách, chính là kiểu phối mà nhân giống có trách nhiệm tránh.

Còn câu "cam kết không bệnh di truyền" với giống này cần hiểu đúng: biến đổi xương sụn gắn với chính gen tai cụp, nên không ai có thể hứa một con mèo tai cụp hoàn toàn không chịu ảnh hưởng. Một trại thẳng thắn sẽ nói rõ điều đó, giải thích họ phối với tai thẳng, cho xem bố mẹ, và hướng dẫn bạn theo dõi khớp, đuôi khi mèo lớn.

Bạn cũng có thể hỏi trại họ làm gì với những bé tai thẳng trong lứa, họ có từng gặp mèo con đuôi cứng chưa, và nếu mèo phát hiện vấn đề khớp sớm thì chính sách hỗ trợ ra sao. Cách trại trả lời những câu này cho bạn biết nhiều hơn mọi tấm ảnh đẹp. Giá cả thì tuỳ trại, tuỳ màu, tuỳ kiểu tai, nên tham khảo vài nơi.

Nếu đã quyết nuôi mèo tai cụp: chọn và chăm thế nào

Với người đã yêu và quyết định đón một bé tai cụp, mấy điểm sau giúp giảm rủi ro và giữ mèo dễ chịu lâu dài:

  • Chỉ mua từ trại xác nhận bố hoặc mẹ là tai thẳng, cho xem cả hai; trại không trả lời rõ câu này là dấu hiệu đáng lo.
  • Đề nghị được nhẹ nhàng cầm và uốn đuôi mèo con; đuôi phải mềm, uốn được, không cứng như que.
  • Quan sát mèo con chạy, nhảy lên ghế thấp; dáng đi phải nhẹ nhàng, không khựng.
  • Giữ mèo ở cân nặng vừa phải để giảm tải cho khớp; dùng bậc thang, kệ thấp thay cho chỗ phải nhảy cao.
  • Đưa mèo khám định kỳ và nói rõ với bác sĩ thú y đây là mèo tai cụp để họ chú ý khớp, đuôi.
  • Vệ sinh tai đều đặn vì vành tai gập dễ đọng ráy; cách lau tai đúng có ở danh mục Chăm sóc theo đặc điểm giống.

Và quan trọng nhất: đừng cho mèo tai cụp nhà mình phối với mèo tai cụp khác, kể cả khi được người quen nhờ. Nếu không có kế hoạch làm giống nghiêm túc, triệt sản đúng tuổi là cách tốt cho cả mèo lẫn chủ.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao mèo Scottish con mới sinh tai không cụp?

Mèo con giống này sinh ra đều có tai thẳng. Ở những bé mang gen tai cụp, tai bắt đầu gập xuống vào khoảng ba tới bốn tuần tuổi. Vì vậy, trại thường chỉ biết chắc bé nào tai cụp, bé nào tai thẳng sau mốc tuổi này.

Mèo Scottish tai cụp có bị bệnh xương khớp không?

Gen gây tai cụp cũng ảnh hưởng tới sụn và xương ở khắp cơ thể, nên giới thú y lo ngại về bệnh xương sụn ở giống này. Mức độ khác nhau từng con, có con biểu hiện nhẹ. Đưa mèo khám định kỳ và báo bác sĩ thú y khi thấy đuôi cứng, ngại nhảy, đi khập khiễng.

Có nên phối hai con mèo tai cụp với nhau không?

Không. Phối hai mèo tai cụp làm một phần đàn con nhận hai bản sao gen, thường dẫn tới vấn đề xương khớp nặng và đau đớn từ nhỏ. Người nhân giống có trách nhiệm chỉ phối mèo tai cụp với mèo tai thẳng.

Mèo Scottish Straight là gì?

Đó là những bé tai thẳng sinh ra trong lứa của mèo Scottish Fold, cùng dòng máu, cùng khuôn mặt tròn và tính hiền, nhưng không mang gen tai cụp. Scottish Straight vẫn là mèo có dòng giống, được dùng trong nhân giống có trách nhiệm và là lựa chọn tốt cho người lo về sức khoẻ.

Mèo tai cụp lớn lên tai có dựng lên lại không?

Có thể. Ở một số con, độ cụp thay đổi trong giai đoạn mọc răng hoặc khi lớn, tai có thể dựng hơn hoặc cụp nhiều hơn. Mức cụp cuối cùng thường rõ khi mèo được khoảng sáu tháng tuổi. Trại uy tín sẽ nói rõ khả năng này khi giao mèo.

Mèo tai cụp có hợp với trẻ nhỏ không?

Tính nết của giống thường hiền, chịu gần người, nên hợp với gia đình. Tuy vậy, cần dạy trẻ không kéo tai, không ép mèo nhảy, không bế mèo lâu và đỡ cả phần mông khi bế, để không tạo áp lực lên chân và cột sống của mèo.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138