Mèo Himalaya là kết quả của việc kết hợp mèo Ba Tư với mèo Xiêm: giữ thân tròn, mặt phẳng, bộ lông dài dày của Ba Tư, mang thêm kiểu màu point (mặt, tai, chân, đuôi sẫm) và mắt xanh dương của Xiêm. Tính nết điềm đạm như Ba Tư, đôi khi nghịch hơn một chút, và bộ lông phải chải gần như mỗi ngày.
Ở nhiều hội mèo, Himalaya được xếp như một nhóm màu của Ba Tư thay vì một giống tách biệt, nên tên trên giấy tờ có thể khác nhau. Bài này giải thích nguồn gốc, cách nhận ra, tính nết, công chăm thật và những điều cần hỏi khi mua.
Từ phép lai có chủ đích tới một nhóm màu được công nhận
Vào khoảng giữa thế kỷ hai mươi, những người nhân giống ở Anh và Mỹ muốn có một con mèo mang thân hình, khuôn mặt, bộ lông của Ba Tư nhưng có kiểu màu point của Xiêm. Họ cho phối Ba Tư với Xiêm, rồi lai ngược nhiều thế hệ với Ba Tư để kéo dáng người và khuôn mặt về phía Ba Tư, đồng thời giữ lại gen point.
Gen point là gen lặn, nên phải qua nhiều thế hệ chọn lọc mới ổn định được một quần thể mèo vừa giống Ba Tư vừa có màu point. Tên Himalaya được lấy theo kiểu màu tương tự ở thỏ Himalaya, không liên quan tới dãy núi hay nơi xuất xứ.
Ngày nay mỗi hội mèo xếp Himalaya một kiểu: có hội coi là một nhóm màu trong giống Ba Tư, gọi là Ba Tư colorpoint; có hội để thành giống riêng. Vì thế đừng ngạc nhiên khi giấy tờ một bé mèo Himalaya ghi giống là Ba Tư. Thứ cần xem là giấy ghi rõ màu point và tra cứu được ở hội đã cấp.
Cũng vì quá trình lai ngược ấy, trong một lứa từ bố mẹ Himalaya mang gen nhất định đôi khi có mèo con màu đặc, không có point. Những bé này vẫn là mèo Ba Tư về dáng và lông, chỉ không mang ngoại hình Himalaya. Người bán trung thực sẽ nói rõ điều đó, không rao chung giá với mèo point.
Himalaya, Ba Tư và Ragdoll: đặt cạnh nhau cho dễ nhìn
Ba giống này hay bị đặt cạnh nhau trong tin rao. Bảng dưới gom chỗ giống, chỗ khác dễ thấy nhất.
| Điểm | Himalaya | Ba Tư (màu đặc) | Ragdoll |
|---|---|---|---|
| Mặt | Phẳng hoặc gần phẳng như Ba Tư | Phẳng hoặc kiểu búp bê | Mũi dài vừa, mặt tam giác bo tròn |
| Màu lông | Point: đầu mút sẫm, thân nhạt | Màu đặc, hai màu, vằn… | Point, có thể có trắng kiểu mitted, bicolor |
| Mắt | Luôn xanh dương | Đồng, vàng, xanh tuỳ màu lông | Luôn xanh dương |
| Lông | Dài, nhiều lông tơ, dễ rối | Dài, nhiều lông tơ, dễ rối | Bán dài, ít lông tơ, ít rối |
| Thân | Ngắn, tròn, chân ngắn | Ngắn, tròn, chân ngắn | Dài, lớn, nặng |
Một mẹo nhìn nhanh: nếu mèo point mắt xanh mà mặt phẳng, lông bông xù như cục bông, đó thường là Himalaya; nếu mũi rõ, thân dài và lông rủ mượt, thường là Ragdoll. Nhìn nghiêng luôn rõ hơn nhìn chính diện.
Tính cách: điềm như Ba Tư, nghịch hơn một chút
Hiền và ít kêu. Phần lớn Himalaya trầm tính, kêu nhỏ, không đòi hỏi ồn ào. Một số con thừa hưởng chút "lắm lời" từ tổ tiên Xiêm nhưng hiếm khi kêu dai như Xiêm.
Thích chơi ngắn. Himalaya thường ham chơi hơn Ba Tư màu đặc một chút: đuổi cần câu vài phút, vờn bóng, rồi lại nằm nghỉ. Giờ chơi ngắn mỗi ngày giúp mèo đỡ thừa cân.
Gắn bó với chủ. Nhiều con thích nằm gần chủ, theo chủ sang phòng khác, thích được vuốt nhẹ. Bế lâu thì tuỳ con.
Ngại xáo trộn. Như Ba Tư, Himalaya không thích tiếng ồn lớn, nhà đông người qua lại. Một chỗ trốn yên tĩnh là thứ cần có.
Từng con một khác. Mô tả trên là xu hướng chung của giống. Tính nết thật của một bé mèo phụ thuộc cả vào bố mẹ, cách trại nuôi và cách gia đình bạn đối xử với mèo.
Chải lông mỗi ngày: không phải nói quá
Lông Himalaya dài và có lớp lông tơ dày y như Ba Tư, nên nếu bỏ chải vài ngày là các búi rối bắt đầu hình thành ở nách, sau tai, bụng, đùi trong. Búi rối để lâu sát vào da, kéo da khi mèo cử động, có thể gây đau và viêm da bên dưới. Đến lúc đó nhiều khi phải cạo bỏ cả mảng lông.
Lịch hợp lý là chải mỗi ngày khoảng mười tới mười lăm phút: lược răng thưa trước để tách lớp lông, rồi lược răng dày sát da. Mèo con nên được tập từ tuần đầu về nhà, mỗi lần vài phút, kèm đồ thưởng, để sau này chải lông thành thói quen dễ chịu.
Màu point của Himalaya còn có một điểm riêng: vùng mặt sẫm màu giấu vệt nước mắt tốt hơn mèo trắng, nhưng thân màu nhạt lại dễ lộ vết bẩn và ố vàng. Giữ chỗ nằm sạch, lau những vết bẩn nhỏ ngay khi thấy sẽ đỡ phải tắm thường xuyên. Cách chải và gỡ rối chi tiết nằm ở danh mục chăm sóc theo đặc điểm giống.
Mặt phẳng, mắt và mùa nóng
Khuôn mặt kiểu Ba Tư mang theo những việc chăm hằng ngày giống hệt Ba Tư. Đây là phần chủ Himalaya nên tính vào lịch.
- Lau khoé mắt mỗi ngày bằng bông mềm thấm nước sạch, mỗi mắt một miếng, lau nhẹ từ trong ra ngoài.
- Giữ nếp da quanh mũi khô, vì chỗ này dễ đọng ẩm.
- Chọn bát nông, rộng để mèo ăn không phải ấn mặt vào thành bát.
- Mùa nóng giữ phòng thoáng, có chỗ nằm mát, nước sạch ở nhiều góc; tránh ban công nắng và phòng kín.
- Theo dõi hơi thở: thở há miệng, khò khè nặng, lừ đừ khi trời nóng là lúc làm mát ngay và gọi thú y.
- Nước mắt đục, đặc, có màu, mắt nhắm một bên hay mèo dụi mắt liên tục thì đưa đi khám, không tự nhỏ thuốc.
Các việc này nhỏ nhưng phải đều đặn. Người nuôi lâu năm thường gom lau mắt và chải lông vào cùng một giờ cố định mỗi ngày.
Sức khoẻ hay được nhắc ở Himalaya
Vì chung gốc với Ba Tư, Himalaya hay được nhắc tới với các vấn đề tương tự: bệnh thận đa nang có yếu tố di truyền, vấn đề mắt và đường thở ở dòng mặt rất phẳng, răng mọc chen trong hàm ngắn. Không phải con nào cũng gặp, nhưng chủ nên biết để hỏi đúng câu.
Khi mua, hãy hỏi trại mèo bố mẹ đã xét nghiệm gen thận đa nang chưa, kết quả ra sao, và mèo con có giấy khám sức khoẻ không. Sau khi đón về, đưa mèo đi thú y trong tuần đầu để kiểm tổng quát, nhờ bác sĩ xem mắt, đường thở và răng. Bài viết này không thay chẩn đoán; chi tiết từng bệnh có trong danh mục sức khoẻ theo giống.
Một dấu hiệu nhiều chủ bỏ qua là mèo uống nước và đi tiểu nhiều hơn hẳn thường lệ, hoặc sụt cân dù vẫn ăn. Thấy thay đổi như vậy kéo dài vài ngày thì nên đưa đi khám, thay vì chờ tự hết.
Thêm một thói quen nhỏ nhưng có ích: ghi lại cân nặng mỗi tháng, ngày tiêm phòng, ngày tẩy giun và những lần mèo ốm vào một cuốn sổ riêng. Khi đi khám, bác sĩ thú y sẽ đánh giá nhanh hơn nhiều nếu bạn trả lời được mèo bắt đầu khác lạ từ khi nào, ăn uống ra sao, cân thay đổi thế nào.
Đến trại xem mèo con Himalaya: kiểm theo thứ tự
Mèo con Himalaya rất dễ thương nên người mua hay quyết nhanh. Dành mười lăm phút đi theo các bước dưới sẽ giúp bạn chọn bằng mắt tỉnh hơn.
- Nhìn mèo con ngồi yên trong vài phút: thở êm, không há miệng, không khò khè rõ khi nghỉ.
- Nhìn mắt: màu xanh dương, sáng, không có ghèn đặc màu vàng hay xanh lá; vệt nước mắt nhạt có thể chấp nhận.
- Vạch lông ở bụng và sau tai: da sạch, không mảng tróc vảy, không rụng thành đốm tròn.
- Xem lông có được chải không: mèo con ở trại tử tế đã quen lược, lông không rối thành búi.
- Hỏi xem mèo mẹ, chỗ nuôi, lịch tiêm phòng, tẩy giun đã làm, xét nghiệm gen thận đa nang của bố mẹ.
- Hỏi tuổi giao mèo: mèo con nên ở với mẹ đủ khoảng mười hai tuần tuổi trở lên mới về nhà mới.
Chủ trại đàng hoàng thường vui khi người mua hỏi kỹ, vì như vậy mèo con có khả năng được chăm tốt. Nếu bị thúc đặt cọc ngay, không cho xem mèo mẹ hay chỗ nuôi, hãy chậm lại và tìm thêm nơi khác.
Ai hợp nuôi Himalaya
Himalaya hợp với người yêu vẻ bông xù và đôi mắt xanh, có thời gian chăm lông mỗi ngày, sống nhịp chậm trong căn hộ hay nhà phố yên tĩnh. Người lớn tuổi, người làm việc tại nhà, gia đình có trẻ đã đủ lớn để vuốt mèo nhẹ nhàng là những chủ nuôi điển hình.
Nếu bạn bận tối ngày, hay đi xa, hoặc không chịu được cảnh lông bay khắp nơi, Himalaya sẽ là gánh nặng hơn là niềm vui. Một lựa chọn gần về vẻ ngoài nhưng nhẹ việc hơn là Ragdoll hay Birman, lông bán dài ít rối hơn, dù tính cách và cỡ người có khác.
Dù chọn giống nào, hãy nghĩ tới cả mười mấy năm sống cùng chứ không chỉ khoảnh khắc đón mèo con. Một con mèo lông dài được chăm đều tay sẽ đẹp và khoẻ; một con bị bỏ lơ sẽ khổ, và chủ cũng mệt.
Câu hỏi thường gặp
Mèo Himalaya có phải là mèo Ba Tư không?
Về nguồn gốc và ngoại hình, Himalaya là mèo Ba Tư mang thêm kiểu màu point và mắt xanh từ mèo Xiêm. Nhiều hội mèo xếp Himalaya là một nhóm màu của Ba Tư, một số hội khác coi là giống riêng, nên giấy tờ có thể ghi khác nhau.
Mèo Himalaya có mắt màu gì?
Mèo Himalaya đúng chuẩn luôn có mắt xanh dương, càng đậm càng được ưa chuộng trong chuẩn giống. Mèo point lông dài mà mắt vàng hay xanh lá thường không phải Himalaya thuần.
Mèo Himalaya cần chải lông bao lâu một lần?
Gần như mỗi ngày, khoảng mười tới mười lăm phút, vì lông dài và lớp lông tơ dày dễ vón búi như Ba Tư. Bỏ chải vài ngày là bắt đầu có búi rối ở nách, sau tai và bụng.
Mèo Himalaya khác Ragdoll thế nào?
Himalaya có mặt phẳng, mũi ngắn, thân ngắn tròn và lông bông dày như Ba Tư. Ragdoll có mũi rõ, thân dài lớn, lông bán dài rủ mượt và ít rối hơn. Cả hai đều có màu point và mắt xanh, nên nhìn nghiêng là cách phân biệt nhanh nhất.
Nuôi mèo Himalaya ở nơi nóng có được không?
Được nếu có phòng thoáng hoặc điều hoà, chỗ nằm mát, nước sạch và lông được chải đều. Himalaya mặt phẳng chịu nóng kém, nên thở há miệng hay lừ đừ khi trời nóng là dấu hiệu cần làm mát ngay và liên hệ thú y.
Mèo Himalaya con có màu point ngay khi sinh không?
Không. Giống như các giống mèo point khác, mèo con Himalaya mới sinh có màu rất nhạt, các đầu mút sẫm dần trong những tuần và tháng sau. Màu point ổn định thường mất khá lâu, đôi khi tới khi mèo trưởng thành.