MeoCanh.comMèo Cảnh
Màu lông và ngoại hình

Mèo mắt hai màu: vì sao có, hay gặp ở giống nào và chuyện tai nghe kém

Mèo mắt hai màu do một mống mắt thiếu sắc tố; hay gặp ở mèo trắng và mèo nhiều mảng trắng, ở Angora, Van, Khao Manee; liên quan thính lực và cách tự quan sát.

Close three-quarter view of a white longhair cat resting on a wooden windowsill, one eye sky blue and one amber, gentle backlight, airy pastel tones

Mèo mắt hai màu là mèo có một mắt xanh dương và mắt kia vàng, cam, đồng hoặc xanh lục. Hiện tượng này xảy ra khi một bên mống mắt thiếu tế bào sắc tố, thường do gen trắng trội hoặc gen tạo mảng trắng ở mức cao, nên gần như chỉ gặp ở mèo trắng hoặc mèo có rất nhiều trắng. Một số mèo mắt hai màu nghe kém, thường ở bên tai cùng phía mắt xanh, nhưng phần lớn vẫn nghe bình thường.

Người Việt hay gọi kiểu mắt này là mắt âm dương, người bán hay ghi odd eye. Đây là đặc điểm ngoại hình, không mang ý nghĩa may rủi nào. Phần dưới giải thích cơ chế bằng lời thường, những giống hay gặp, cách tự quan sát thính lực ở nhà, và những trường hợp mắt đổi màu khi mèo đã lớn cần đi khám ngay.

Vì sao một con mèo lại có hai màu mắt

Màu mắt mèo do lượng sắc tố trong lớp nền của mống mắt quyết định. Nhiều sắc tố cho mắt đồng, cam; ít hơn cho vàng; ít nữa cho xanh lục. Khi gần như không có sắc tố, mắt có màu xanh dương, không phải vì có chất màu xanh mà vì ánh sáng bị tán xạ trong mô trong suốt, cùng nguyên lý với bầu trời xanh.

Tế bào sắc tố của mống mắt có cùng nguồn gốc với tế bào sắc tố của da và lông: chúng di chuyển từ dọc lưng phôi ra khắp cơ thể trong thời kỳ phát triển. Gen trắng trội và gen tạo mảng trắng ở mức cao làm quá trình này bị chặn ở nhiều nơi. Nếu tế bào sắc tố tới được mống mắt bên này nhưng không tới được bên kia, mèo sẽ có một mắt màu và một mắt xanh dương.

Sự chọn lựa bên nào có, bên nào không là ngẫu nhiên. Vì thế không ai đặt trước được mèo con mắt xanh bên trái hay bên phải, và trong cùng một lứa có bé hai mắt xanh, bé hai mắt vàng, bé mắt hai màu. Mèo mắt hai màu bẩm sinh có màu mắt ổn định suốt đời sau khi màu mắt trưởng thành đã hiện ra lúc vài tháng tuổi.

Ngoài kiểu mỗi mắt một màu, còn có kiểu một mống mắt có hai màu, ví dụ phần lớn vàng với một rẻ quạt xanh. Kiểu này hiếm hơn và có cùng nguồn gốc.

Những giống và kiểu màu hay gặp mắt hai màu

Bất cứ giống nào có mèo trắng hoặc mèo nhiều trắng đều có thể có mắt hai màu. Một số giống gặp thường xuyên hơn hoặc coi đây là nét được yêu thích.

Giống hoặc kiểu màuMức độ gặpGhi chú
Angora Thổ Nhĩ KỳHay gặp, nhất là ở mèo trắngMắt hai màu là hình ảnh quen của giống
Mèo Van Thổ Nhĩ KỳHay gặpThân trắng, màu ở đầu và đuôi
Khao ManeeRất được chú ýMèo trắng lông ngắn gốc Thái Lan, nổi tiếng với mắt hai màu
Ba Tư trắng, Anh lông ngắn trắngCó gặpCác hội mèo có màu mắt riêng cho mèo trắng mắt hai màu
Bobtail NhậtCó gặpThường ở mèo tam thể hoặc mèo nhiều trắng
Mèo ta trắng, mèo ta nhiều trắngThỉnh thoảngKhông có chuẩn để so, mèo nhà bình thường

Mèo không có trắng hoặc có rất ít trắng, như mèo xám xanh trơn hay mèo mướp không có ngực trắng, gần như không có mắt hai màu bẩm sinh. Nếu gặp một con như vậy, nên nghĩ tới khả năng mắt đổi màu do vấn đề mắc phải và cho mèo đi khám.

Mắt hai màu và chuyện nghe kém

Trong tai trong của mèo có một lớp tế bào cần tế bào sắc tố để hoạt động bình thường. Khi gen trắng trội chặn tế bào sắc tố tới tai trong, lớp này thoái hoá trong vài tuần đầu sau sinh và mèo có thể mất thính lực ở tai đó. Vì mắt và tai cùng bên chịu chung ảnh hưởng, mèo mắt hai màu nếu điếc thì thường điếc ở bên tai cùng phía với mắt xanh.

Điều cần nhấn mạnh là không phải mèo mắt hai màu nào cũng điếc. Nhiều con nghe hoàn toàn bình thường cả hai tai. Nguy cơ cao hơn ở mèo trắng toàn thân có hai mắt xanh dương, thấp hơn ở mèo mắt hai màu, và thấp hơn nữa ở mèo trắng mắt vàng hoặc cam. Các con số tỷ lệ được nêu trên mạng khác nhau khá nhiều tuỳ nghiên cứu và nhóm mèo được khảo sát, nên không nên lấy một con số cố định để kết luận cho con mèo trước mặt.

Mèo nghe kém một bên tai thường sống gần như bình thường, có khi chủ nuôi nhiều năm không biết. Mèo điếc cả hai tai cũng sống tốt trong nhà nếu được sắp xếp phù hợp. Danh mục sức khoẻ theo giống của trang có bài riêng về mèo trắng mắt xanh bị điếc, đi sâu hơn vào chuyện sống chung.

Quan sát thính lực mèo ở nhà một cách đơn giản

Những cách dưới đây chỉ giúp bạn có nghi ngờ hợp lý, không thay được kiểm tra của bác sĩ thú y. Mèo con dưới vài tuần tuổi chưa nghe rõ nên chỉ nên quan sát từ khi mèo đã lanh lợi.

  1. Đợi mèo ngủ say hoặc quay lưng lại, đứng ở chỗ mèo không nhìn thấy bóng, không có gió quạt thổi tới.
  2. Tạo một tiếng động không gây rung sàn, như bóp túi ni lông hay gõ nhẹ hai chiếc thìa vào nhau trong không khí, cách mèo vài bước.
  3. Quan sát tai: mèo nghe được thường xoay vành tai về phía tiếng động trước khi quay đầu.
  4. Lặp lại từ phía bên kia để so hai tai. Mèo chỉ xoay tai về một phía có thể nghe kém bên còn lại.
  5. Để ý trong sinh hoạt: mèo không phản ứng khi gọi tên, không giật mình khi có tiếng động lớn, kêu rất to bất thường, giật mình mạnh khi bị chạm từ phía sau.
  6. Ghi lại video vài lần quan sát và mang tới bác sĩ thú y. Một số phòng khám có thiết bị đo đáp ứng thính giác cho kết quả chắc chắn hơn.

Đừng thử bằng cách dậm chân hay đập bàn, vì mèo cảm nhận được rung động qua sàn và qua bàn chân, dễ cho kết quả sai. Cũng đừng làm mèo sợ bằng tiếng động quá lớn; mục đích là quan sát, không phải thử phản xạ hoảng hốt.

Khi mắt đổi màu ở mèo đã lớn: không phải mắt hai màu bẩm sinh

Mắt hai màu bẩm sinh thì ổn định. Mèo sinh ra đã có mắt hai màu thường giữ nguyên màu mắt suốt đời sau khi màu trưởng thành hiện ra trong vài tháng đầu.

Một mắt đổi màu khi trưởng thành là chuyện khác. Nếu một con mèo trưởng thành có hai mắt cùng màu, rồi một bên đổi sang màu khác, sẫm lên, đục đi hoặc xuất hiện đốm màu mới, đó là thay đổi mắc phải. Nhiều vấn đề ở mắt có thể gây ra thay đổi này.

Đi khám sớm. Thay đổi màu mắt kèm đỏ mắt, nheo mắt, chảy nước, sợ ánh sáng, đồng tử hai bên to nhỏ khác nhau, hay mèo đi va vấp là lý do nên đưa mèo đi khám thú y sớm, không nên đợi xem có tự hết không.

Đốm sẫm trong mống mắt mèo lớn tuổi. Mèo lớn tuổi đôi khi có những đốm nâu sẫm xuất hiện và lan dần trên mống mắt. Phần lớn là lành tính nhưng cũng có trường hợp cần theo dõi; bác sĩ thú y sẽ quyết định cách theo dõi phù hợp.

Không tự nhỏ thuốc. Không dùng thuốc nhỏ mắt của người hay thuốc còn thừa từ lần trước cho mèo. Nhiều loại thuốc nhỏ mắt có thể làm vấn đề nặng hơn nếu dùng sai.

Chọn và nuôi một bé mèo mắt hai màu

Mèo mắt hai màu thường được để ý ngay vì ánh nhìn lạ, nhưng khi chọn mèo, màu mắt không nên là tiêu chí đầu tiên. Bạn vẫn cần xem dáng đi, độ lanh lợi, phản ứng với người, tình trạng mắt mũi tai sạch sẽ, và hồ sơ của bố mẹ như mọi con mèo khác. Với mèo mắt hai màu, nên hỏi thêm người bán đã quan sát thính lực của mèo con chưa và quan sát cùng họ vài phút.

Nếu mèo nghe kém, việc nuôi chỉ cần điều chỉnh nhỏ. Nuôi hoàn toàn trong nhà, vì mèo không nghe được tiếng xe hay tiếng chó. Tiếp cận mèo từ phía trước, hoặc dậm nhẹ chân để rung sàn báo hiệu trước khi chạm vào. Dùng tín hiệu ánh sáng như bật tắt đèn để gọi mèo về giờ ăn. Mèo điếc thường quan sát rất kỹ và học tín hiệu tay nhanh.

Một điều thực tế khác: mèo trắng và mèo nhiều trắng có vùng da hồng ở tai, mũi dễ bị ảnh hưởng bởi nắng gắt. Chỗ nằm có bóng râm và rèm mỏng ở cửa kính hướng nắng là đủ. Chụp ảnh mèo mắt hai màu đẹp nhất dưới ánh sáng dịu gần cửa sổ, tránh đèn flash làm mắt xanh phát sáng đỏ hoặc xanh lục kỳ lạ trong ảnh.

Mắt hai màu trên giấy tờ giống và trên sàn thi

Với mèo có giấy tờ, màu mắt thường được ghi kèm màu lông, nhất là ở mèo trắng. Một con mèo Ba Tư trắng có thể được khai là trắng mắt xanh, trắng mắt đồng hoặc trắng mắt hai màu; ba cách khai này là ba nhóm màu khác nhau khi thi. Trong hệ mã màu mà một số hội châu Âu dùng, mắt hai màu có mã riêng, đặt sau mã màu lông. Người bán ở Việt Nam thường ghi gọn là odd eye.

Mỗi hội mèo có quy định riêng giống nào được công nhận mắt hai màu và với những màu lông nào. Thường thì giống nào chấp nhận mèo trắng hoặc mèo nhiều trắng sẽ chấp nhận cả mắt hai màu. Ngược lại, ở giống mà màu mắt gắn chặt với kiểu màu như Xiêm, mắt hai màu không có chỗ trong mô tả chuẩn.

Với người mua làm cảnh, chuyện này chỉ có nghĩa khi bạn muốn biết giấy tờ ghi có đúng con mèo trước mặt không. Mèo con dưới ba tháng khai mắt hai màu là dựa vào dự đoán; nên đợi mèo lớn thêm hoặc hỏi trại họ dựa vào đâu. Nếu sau này màu mắt khác với giấy tờ, trại tử tế sẽ hỗ trợ đề nghị hội sửa lại thông tin.

Câu hỏi thường gặp

Mèo mắt hai màu có hiếm không?

Không quá hiếm nếu tính trong mèo trắng và mèo nhiều trắng, nhưng hiếm trong toàn bộ quần thể mèo. Ở một số giống như Angora Thổ Nhĩ Kỳ, Van Thổ Nhĩ Kỳ hay Khao Manee, mắt hai màu gặp khá thường xuyên và được người nuôi yêu thích.

Mèo mắt hai màu có bị điếc không?

Không phải tất cả. Một số mèo mắt hai màu nghe kém, thường ở tai cùng phía với mắt xanh dương, nhưng nhiều con nghe bình thường cả hai tai. Nguy cơ cao nhất là ở mèo trắng có hai mắt xanh. Muốn biết chắc nên nhờ bác sĩ thú y kiểm tra.

Mèo mắt âm dương có mang điềm gì không?

Mắt hai màu là đặc điểm di truyền liên quan tới sắc tố, không mang ý nghĩa may rủi. Trong văn hoá dân gian ở nhiều nơi có những cách nói khác nhau về mèo mắt hai màu, có thể đọc như chuyện văn hoá tham khảo, không nên dựa vào đó để chọn hay bỏ một con mèo.

Hai mèo mắt hai màu phối với nhau có chắc ra mèo con mắt hai màu không?

Không chắc. Việc mống mắt nào có sắc tố là ngẫu nhiên, nên một lứa có thể có mèo con hai mắt xanh, hai mắt vàng hoặc mắt hai màu. Phối hai mèo trắng với nhau còn làm tăng khả năng có mèo con nghe kém, cần cân nhắc kỹ.

Mèo con mắt hai màu bao giờ thì thấy rõ?

Mọi mèo con đều sinh ra với mắt xanh xám. Bên mắt có sắc tố sẽ chuyển màu dần từ khoảng vài tuần tuổi, rõ ràng sau vài tháng. Vì vậy mèo con hai mắt xanh lúc một tháng tuổi vẫn có thể trở thành mèo mắt hai màu.

Mèo đã lớn tự nhiên một mắt đổi màu thì sao?

Đây không phải mắt hai màu bẩm sinh mà là thay đổi mắc phải, có thể do nhiều vấn đề ở mắt. Nên đưa mèo đi khám thú y sớm, nhất là khi kèm đỏ mắt, nheo mắt, chảy nước, đồng tử hai bên khác nhau hay mèo đi va vấp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138