MeoCanh.comMèo Cảnh
Sức khoẻ và bệnh hay gặp theo giống

Mèo trắng mắt xanh bị điếc: nhận ra tại nhà thế nào và sống chung ra sao

Vì sao mèo lông trắng mắt xanh hay bị điếc bẩm sinh, cách quan sát tại nhà, xét nghiệm thính lực ở thú y và cách sống chung, giao tiếp với một bé mèo không nghe thấy.

A white odd-eyed cat with one blue and one amber eye resting on a sunny windowsill, ears relaxed, a hand reaching softly from behind into view

Mèo lông trắng mắt xanh có khả năng điếc bẩm sinh cao hơn mèo khác vì gen làm lông trắng hoàn toàn cũng ngăn tế bào sắc tố có mặt ở tai trong, mà tai trong cần những tế bào này để duy trì cơ quan thính giác. Không phải mèo trắng mắt xanh nào cũng điếc; có con nghe bình thường, có con điếc một bên, có con điếc cả hai. Ở nhà có thể quan sát phản ứng với âm thanh để nghi ngờ, còn kết luận chắc chắn cần xét nghiệm thính lực do bác sĩ thú y thực hiện.

Tin tốt là mèo điếc thích nghi rất giỏi. Một con mèo không nghe thấy vẫn chơi, vẫn gắn bó, vẫn sống trọn vẹn nếu gia đình hiểu và điều chỉnh vài thói quen. Bài này đi từ nguyên nhân, cách quan sát, tới cách giao tiếp và giữ an toàn cho mèo điếc trong nhà.

Vì sao lông trắng, mắt xanh lại liên quan tới tai

Lông trắng ở mèo có nhiều nguồn gốc. Lông trắng một phần như ở mèo bicolor, mèo van do gen đốm trắng tạo ra. Còn mèo trắng hoàn toàn mà không phải colorpoint hay albino thường mang một gen trắng trội, có tác dụng ngăn các tế bào tạo sắc tố di chuyển tới da trong giai đoạn phôi. Vì không có tế bào sắc tố, lông mọc ra màu trắng.

Các tế bào sắc tố không chỉ cho màu lông. Một nhóm tế bào cùng nguồn gốc có mặt trong tai trong và đóng vai trò giữ môi trường cho các tế bào lông thính giác hoạt động. Khi thiếu chúng, cấu trúc này thoái hoá trong vài tuần đầu sau sinh, mèo mất khả năng nghe ở bên tai bị ảnh hưởng. Mắt cũng chịu tác động tương tự: thiếu sắc tố ở mống mắt khiến mắt có màu xanh.

Vì cùng một cơ chế, mèo trắng mắt xanh hai bên được ghi nhận có khả năng điếc cao hơn mèo trắng mắt vàng hoặc xanh lá. Mèo trắng mắt hai màu thường dễ điếc ở bên tai cùng phía với con mắt xanh. Bài viết không đưa tỷ lệ cụ thể, vì con số khác nhau giữa các nghiên cứu và các dòng; điều người nuôi cần nhớ là nguy cơ có thật, nên quan sát và kiểm tra.

Cần phân biệt với mèo colorpoint mắt xanh như Xiêm, Ragdoll, Birman. Mắt xanh của chúng đến từ gen khác, không phải gen trắng trội, nên không mang nguy cơ điếc theo cơ chế này.

Quan sát tại nhà để nghi ngờ mèo bị điếc

Những cách dưới đây chỉ giúp nghi ngờ, không thay được xét nghiệm. Mèo rất nhạy với rung động và chuyển động, nên phải làm khéo để mèo không cảm nhận bằng cách khác:

  1. Chờ mèo ngủ say hoặc đang quay lưng lại, không nhìn thấy người.
  2. Đứng cách xa, không bước mạnh trên sàn, không để bóng người đổ lên mèo, không tạo gió.
  3. Tạo một âm thanh rõ: gọi tên, vỗ tay, lắc chùm chìa khoá, bóp đồ chơi có tiếng kêu.
  4. Quan sát tai: mèo nghe được thường xoay tai về phía âm thanh, giật mình hoặc quay đầu.
  5. Lặp lại vài lần ở hai bên trái phải, vào các thời điểm khác nhau trong ngày.
  6. Ghi lại kết quả: mèo không phản ứng ở cả hai bên, hay chỉ phản ứng khi âm thanh ở một phía.

Những dấu hiệu khác trong sinh hoạt cũng gợi ý: mèo kêu rất to, giọng lạc, vì không nghe được tiếng mình; ngủ say khó đánh thức; giật mình mạnh khi bị chạm bất ngờ; không chạy ra khi nghe tiếng mở hộp thức ăn nhưng chạy ra ngay khi nhìn thấy. Mèo điếc một bên thường khó xác định hướng âm thanh, hay quay sai phía khi được gọi.

Xét nghiệm thính lực ở thú y

Phương pháp được dùng phổ biến để đánh giá thính lực ở động vật là đo điện thế thính giác thân não. Bác sĩ đặt các điện cực nhỏ dưới da đầu, phát tiếng tách nhỏ vào từng tai và ghi lại tín hiệu điện mà não phát ra khi nhận được âm thanh. Nếu tai không truyền tín hiệu, đường ghi sẽ phẳng. Kết quả cho biết riêng từng bên tai.

Xét nghiệm này không gây đau, nhưng mèo cần nằm yên, nên một số con được an thần nhẹ theo đánh giá của bác sĩ. Không phải phòng khám nào cũng có thiết bị; hỏi bác sĩ thú y quen thuộc xem nơi nào thực hiện được. Xét nghiệm thường làm khi mèo con đã vài tuần tuổi trở lên, lúc cơ quan thính giác đã ổn định.

Với người mua, kết quả xét nghiệm thính lực là thông tin có giá trị khi mua mèo trắng từ trại. Với trại nhân giống mèo trắng có trách nhiệm, kiểm tra thính lực mèo con và bố mẹ, rồi tránh dùng mèo điếc làm giống, là cách giảm dần tình trạng này trong dòng. Người mua có thể hỏi trại đã làm việc này chưa.

Giao tiếp với một bé mèo điếc

Dùng ký hiệu tay đơn giản. Chọn vài cử chỉ rõ ràng, nhất quán cho những việc hằng ngày: lại đây, ăn, không được, giỏi lắm. Mèo học ký hiệu tay nhanh nếu mỗi lần đều đi kèm phần thưởng.

Dùng ánh sáng. Bật tắt đèn phòng hoặc lia nhẹ đèn pin xuống sàn phía trước mèo để gọi mèo chú ý, nhất là khi mèo ở xa. Không chiếu thẳng đèn vào mắt.

Dùng rung động. Gõ nhẹ chân xuống sàn gỗ hoặc vỗ nhẹ vào nệm để mèo cảm nhận được có người tới gần. Mèo điếc rất nhạy với rung động qua sàn.

Tiến lại từ phía trước. Luôn để mèo nhìn thấy mình trước khi chạm vào. Khi mèo ngủ, đặt tay gần mũi để mèo ngửi thấy, hoặc chạm nhẹ vào nệm cạnh mèo, thay vì chạm thẳng lên lưng.

Giữ thói quen cố định. Giờ ăn, giờ chơi, chỗ đặt bát ổn định giúp mèo điếc dễ đoán biết, bớt hồi hộp.

Nhắc cả nhà, nhất là trẻ nhỏ. Mọi người cần biết mèo không nghe được, để không làm mèo giật mình và để không cáu khi mèo "không vâng lời".

Giữ an toàn cho mèo điếc trong nhà

Mèo điếc không nghe tiếng xe, tiếng chó, tiếng người cảnh báo, nên môi trường sống cần được tính kỹ hơn:

  • Nuôi hoàn toàn trong nhà, chặn ban công và cửa sổ bằng lưới chắc chắn. Mèo điếc ra đường không nghe xe máy, ô tô đang tới.
  • Kiểm tra máy giặt, tủ lạnh, tủ quần áo trước khi đóng; mèo điếc ngủ say trong đó sẽ không nghe tiếng gọi.
  • Gắn chip nhận dạng và đeo vòng cổ an toàn ghi chú mèo bị điếc nếu mèo có khả năng lạc.
  • Khi có máy hút bụi hay người lạ tới, để mèo nhìn thấy trước thay vì tiếp cận bất ngờ.
  • Mèo trắng có tai và mũi mỏng lông, dễ bị cháy nắng. Hạn chế cho phơi nắng gắt qua cửa kính lâu; vùng da ở mép tai, mũi có vết loét, đóng vảy không lành cần đưa đi thú y sớm.
  • Nếu nuôi chung với mèo nghe được, mèo điếc thường học theo bạn. Đây là lợi thế, nhưng vẫn cần ký hiệu riêng cho mèo điếc.

Nhiều người lo mèo điếc sẽ buồn hay kém thông minh. Thực tế, điếc bẩm sinh không gây đau, và mèo không biết mình đang thiếu điều gì. Phần lớn chúng tự bù bằng thị giác, khứu giác và cảm nhận rung động. Điều chúng cần là một gia đình hiểu chuyện và một môi trường an toàn.

Mèo trắng mắt xanh khi mua và khi nhân giống

Khi mua mèo trắng mắt xanh hoặc mắt hai màu, hỏi trại xem mèo con đã được kiểm tra thính lực chưa. Nếu chưa, có thể tự quan sát khi đến xem: đứng sau lưng mèo con và tạo tiếng động, xem mèo có quay đầu không. Đây là cách sơ bộ; mèo con quá nhỏ có thể phản ứng chưa rõ.

Mèo điếc vẫn là một thú cưng đáng yêu. Vấn đề chỉ là người mua cần biết trước để chuẩn bị, và người bán cần thành thật. Một trại tử tế sẽ nói rõ nếu mèo con điếc, không giấu để bán. Một số gia đình chủ động chọn nuôi mèo điếc vì hiểu rằng chúng khó tìm nhà hơn.

Với người nhân giống, không nên dùng mèo điếc làm giống, và nên hạn chế phối hai con mèo trắng trội với nhau. Kiểm tra thính lực bố mẹ và mèo con là cách tốt nhất để giảm tình trạng điếc trong dòng mèo trắng. Danh mục nhân giống của trang có bàn thêm về chọn cặp có trách nhiệm.

Mèo mắt hai màu: điếc một bên và cách nhận ra

Mèo trắng mắt hai màu, thường một mắt xanh và một mắt vàng hoặc xanh lá, là trường hợp đặc biệt. Ở những con này, thiếu sắc tố chỉ xảy ra ở một bên của vùng đầu, nên nếu điếc thì thường điếc ở tai cùng phía với mắt xanh. Mèo vẫn nghe được bằng tai còn lại, sinh hoạt gần như bình thường, nên chủ nuôi nhiều năm không biết.

Dấu hiệu dễ thấy nhất là mèo xác định hướng âm thanh kém. Gọi từ bên trái, mèo có thể quay sang phải trước rồi mới tìm ra người. Khi ngủ nằm nghiêng đè tai còn nghe lên nệm, mèo gần như không phản ứng với tiếng động. Mèo điếc một bên cũng có thể giật mình nhiều hơn khi bị tiếp cận từ phía tai điếc.

Biết mèo điếc một bên giúp gia đình điều chỉnh nhỏ: gọi mèo từ phía tai còn nghe, tiếp cận từ phía trước, và để ý giữ gìn tai lành. Nếu tai còn lại bị viêm, mèo có thể mất thính lực tạm thời ở cả hai bên, nên những dấu hiệu như gãi tai, lắc đầu, tai có mùi hoặc chảy dịch cần được bác sĩ thú y xem sớm.

Mắt hai màu tự nó không gây đau hay ảnh hưởng thị lực. Bài về mèo mắt hai màu trong danh mục màu lông và ngoại hình giải thích thêm vì sao có hiện tượng này.

Câu hỏi thường gặp

Mèo trắng mắt xanh nào cũng bị điếc phải không?

Không. Mèo trắng mắt xanh có khả năng điếc cao hơn mèo khác, nhưng nhiều con nghe hoàn toàn bình thường. Có con điếc một bên, có con điếc cả hai. Quan sát tại nhà giúp nghi ngờ, còn xét nghiệm thính lực ở thú y mới cho kết luận chắc chắn.

Mèo Xiêm, Ragdoll mắt xanh có dễ bị điếc không?

Mắt xanh của Xiêm, Ragdoll, Birman đến từ gen colorpoint, khác với gen trắng trội ở mèo trắng hoàn toàn. Vì vậy chúng không mang nguy cơ điếc theo cơ chế của mèo trắng mắt xanh.

Làm sao biết mèo con bị điếc một bên?

Mèo điếc một bên vẫn phản ứng với âm thanh nhưng hay quay sai hướng, khó xác định tiếng động từ đâu. Thử tạo âm thanh ở từng phía khi mèo không nhìn thấy. Để chắc chắn, xét nghiệm thính lực cho kết quả riêng từng tai.

Mèo bị điếc có chữa được không?

Điếc bẩm sinh do gen trắng là tổn thương tai trong xảy ra từ sớm, hiện không có cách phục hồi. Tuy vậy mèo điếc thích nghi rất tốt và có thể sống vui vẻ khi gia đình dùng ký hiệu tay, ánh sáng, rung động để giao tiếp.

Mèo điếc có thả ra ngoài được không?

Không nên. Mèo điếc không nghe tiếng xe, tiếng chó hay tiếng người cảnh báo nên rất dễ gặp nguy hiểm ngoài đường. Nuôi trong nhà, chặn ban công và cửa sổ bằng lưới chắc chắn là cách an toàn nhất.

Mèo điếc kêu rất to có sao không?

Mèo điếc không nghe được tiếng của chính mình nên thường kêu to và giọng khác lạ. Đây là chuyện bình thường của mèo điếc, không phải dấu hiệu đau. Nếu kêu to đi kèm bỏ ăn, mệt hay thay đổi hành vi thì nên đưa đi khám.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138