Mèo Sphynx không có lông để thấm dầu da tự nhiên, nên dầu đọng lại trên da và trong nếp gấp, cần lau mỗi vài ngày và tắm định kỳ, thường một đến hai tuần một lần tuỳ con. Cùng với đó, mèo cần được giữ ấm trong phòng điều hoà, che nắng gắt và lau tai, kẽ móng thường xuyên vì ráy tai và dầu tích tụ nhanh hơn mèo có lông.
Sphynx hay bị gọi là "mèo không cần chải lông", và nhiều người mua về với ý nghĩ chăm sẽ nhẹ. Thực tế ngược lại: thời gian không dùng để chải được chuyển sang lau da, tắm, giữ nhiệt. Bài này đi qua từng việc cụ thể và những dấu hiệu trên da cần bác sĩ thú y xem.
Vì sao da mèo Sphynx lại nhờn và dễ bẩn
Da mèo nào cũng tiết dầu để bảo vệ. Ở mèo có lông, lớp dầu này lan theo sợi lông, được mèo liếm phân bố đều, phần thừa bám vào lông rồi rụng đi. Mèo Sphynx thực ra có một lớp lông tơ rất mịn, sờ như da đào, nhưng không đủ để giữ hay phân tán dầu. Dầu nằm lại trên bề mặt da, hút bụi, và để lại vệt nâu trên chăn gối, ghế sofa nơi mèo nằm.
Dầu tích tụ nhiều nhất ở các nếp nhăn quanh cổ, vai, giữa hai chân sau, quanh đệm và kẽ móng. Nếu không lau, những chỗ này dần thành lớp màu nâu, có mùi, và có thể bít lỗ chân lông gây nổi mụn nhỏ. Tai của Sphynx to và trống, không có lông che, ráy tai tích tụ nhanh và sẫm màu.
Hiểu điều này giúp chủ nuôi tránh hai cực: lau và tắm quá nhiều làm da khô, kích ứng rồi tiết dầu bù; hoặc bỏ mặc vì nghĩ mèo tự liếm sạch. Mức đúng tìm được bằng cách theo dõi da của chính con mèo đó trong vài tuần đầu, xem bao nhiêu ngày thì da bắt đầu bóng nhờn và để lại vệt.
Tắm cho mèo Sphynx đúng cách
Phần lớn Sphynx cần tắm khoảng một đến hai tuần một lần; con da nhờn nhiều có thể dày hơn, con da khô thì thưa hơn. Buổi tắm nên làm trong phòng kín gió, ấm:
- Chuẩn bị trước mọi thứ: chậu hoặc bồn rửa có lót khăn chống trượt, nước ấm vừa tay (thử bằng mặt trong cổ tay), sữa tắm dành cho mèo loại dịu nhẹ, hai khăn bông lớn, bông lau tai.
- Bật ấm phòng tắm hoặc tắt điều hoà ở khu vực đó trước khi tắm. Mèo không lông mất nhiệt rất nhanh khi da ướt.
- Làm ướt người mèo bằng tay hoặc ca nước, tránh xối thẳng vào mặt và tai.
- Xoa một lượng sữa tắm nhỏ, chú ý các nếp gấp, nách, bẹn, quanh đuôi. Mặt chỉ lau bằng khăn ẩm, không thoa sữa tắm.
- Xả thật sạch, vì sữa tắm còn sót lại dễ làm da khô ngứa.
- Quấn ngay khăn khô, thấm nhẹ chứ không chà, thay khăn thứ hai khi khăn đầu đã ướt.
- Cho mèo vào chỗ ấm, mặc áo mỏng hoặc đắp chăn cho tới khi da khô hẳn và mèo hết run.
Không dùng sữa tắm, dầu gội cho người hay cho trẻ em. Độ pH và chất tạo mùi trong đó có thể không hợp với da mèo. Nếu da mèo hay đỏ, khô bong vảy sau khi tắm, hỏi bác sĩ thú y về loại sữa tắm phù hợp với tình trạng da.
Lau da, nếp gấp, tai và móng giữa các lần tắm
Lau nếp da hai ba ngày một lần. Dùng khăn mềm hoặc khăn ướt không mùi dành cho thú cưng, lau nhẹ theo các nếp quanh cổ, vai, nách và bẹn, sau đó thấm khô.
Lau tai mỗi tuần. Ráy tai Sphynx thường nâu sẫm và nhiều hơn mèo khác. Chỉ lau phần vành tai nhìn thấy được bằng bông thấm dung dịch lau tai cho mèo, không đưa tăm bông vào sâu trong ống tai.
Làm sạch kẽ móng. Dầu và bụi đọng thành lớp nâu quanh gốc móng. Lau bằng bông ẩm khi cắt móng hoặc sau khi tắm, nhẹ tay vì vùng này nhạy cảm.
Giặt chỗ nằm thường xuyên. Chăn, đệm, áo mèo mặc nên giặt mỗi tuần. Đồ bẩn dầu cũ sẽ bám ngược lên da ngay sau khi vừa tắm sạch.
Lau mắt khi có ghèn. Sphynx không có lông mi dày để chắn bụi, ghèn có thể nhiều hơn. Lau bằng bông ẩm từ khoé trong ra ngoài, mắt đỏ hay chảy dịch đục thì đưa đi khám.
Giữ ấm trong phòng điều hoà và mùa lạnh miền Bắc
Mèo không lông giữ nhiệt kém. Ở miền Nam, cái lạnh mèo gặp chủ yếu là phòng điều hoà để hai mươi mấy độ suốt đêm. Ở miền Bắc, mùa đông và những ngày gió mùa là thử thách thật sự. Dấu hiệu mèo lạnh: cuộn chặt người, chui vào chăn, tìm chỗ nằm sát người hoặc sát thiết bị toả nhiệt, run, ít vận động.
Chuẩn bị cho mèo vài chỗ nằm ấm: giường có mái che, chăn lông mỏng, túi ngủ dạng hang. Áo cho mèo nên mềm, co giãn, vừa người, không bó nách, đường may không cọ vào da; thay giặt thường xuyên vì áo hút dầu da. Không bắt mèo mặc áo cả ngày đêm nếu mèo khó chịu, chỉ mặc khi phòng lạnh.
Cẩn trọng với nguồn nhiệt. Mèo Sphynx thích nằm sát lò sưởi, đèn sưởi, máy tính đang chạy, và vì không có lông che, da có thể bị bỏng nhẹ mà không ai để ý. Chọn tấm sưởi dành cho thú cưng có nhiệt độ thấp, có lớp vải bọc, và luôn có chỗ để mèo rời đi khi thấy nóng.
Mèo không lông cũng tiêu tốn năng lượng nhiều hơn để giữ ấm, nên thường ăn nhiều hơn mèo có lông cùng cỡ. Đây là chuyện bình thường, nhưng nên theo dõi cân nặng để điều chỉnh khẩu phần cho hợp lý.
Tập cho Sphynx chịu nước và chịu khăn từ những ngày đầu
Vì mèo Sphynx phải tắm cả đời, buổi tắm đầu tiên ở nhà mới quyết định khá nhiều. Một buổi tắm vội, nước lạnh, mèo bị giữ chặt và xối nước vào mặt có thể biến mọi lần sau thành cuộc vật lộn. Ngược lại, vài tuần làm quen chậm rãi giúp nhiều con nằm yên trong chậu nước ấm như nằm trên đệm.
Bắt đầu bằng việc để mèo vào chậu khô có lót khăn, cho ăn thưởng ngay trong chậu. Hôm sau thêm một lớp nước ấm chỉ ngập đệm chân. Rồi dùng tay vốc nước lên lưng, vẫn kèm phần thưởng. Khi mèo đã thoải mái với nước, mới thêm sữa tắm và xả. Mỗi bước có thể mất vài ngày, không cần vội.
Song song, tập cho mèo quen bị lau: cầm khăn ẩm vuốt dọc lưng lúc mèo đang nằm trên đùi, lau một nếp ở cổ rồi khen. Tập cầm tai, xoè ngón chân để lau kẽ móng. Những thao tác này mỗi lần chỉ vài giây nhưng lặp lại hằng ngày sẽ thành chuyện bình thường với mèo.
Khi hỏi mua mèo ở trại, nên hỏi chủ trại đã cho mèo con tắm mấy lần, phản ứng thế nào. Mèo con đã được tắm nhẹ nhàng vài lần trước khi về nhà mới thường dễ hơn rất nhiều.
Che nắng cho làn da không lông
Da mèo Sphynx, nhất là vùng màu hồng nhạt, có thể bị cháy nắng như da người. Mèo lại rất thích nằm phơi nắng cạnh cửa kính hay ngoài ban công vào buổi sáng. Vài phút nắng sớm thường không sao, nhưng nắng trưa xuyên qua kính hoặc trực tiếp trên ban công trong thời gian dài có thể làm da đỏ, bong tróc.
Cách làm đơn giản nhất là điều chỉnh không gian: dán phim cách nhiệt hoặc treo rèm mỏng ở cửa sổ mèo hay nằm, hạn chế mèo ra ban công giữa trưa. Áo mỏng màu sáng cũng che bớt nắng.
Không tự bôi kem chống nắng của người lên da mèo. Một số thành phần trong kem chống nắng người có thể có hại khi mèo liếm vào. Nếu mèo nhà bạn thường phải ở nơi có nắng, hãy hỏi bác sĩ thú y về cách che chắn an toàn.
Theo dõi các vùng da sau khi mèo nằm nắng: đỏ nhẹ rồi hết là dấu hiệu nên giảm thời gian phơi; đỏ kéo dài, bong da, xuất hiện mảng sẫm màu hay vết loét không lành cần cho bác sĩ thú y xem.
Một chi tiết hay bị quên là chóp tai và sống mũi, hai chỗ mỏng nhất và hướng thẳng về phía nắng khi mèo nằm. Mỗi tuần nhìn kỹ hai vùng này dưới ánh sáng tốt, so với ảnh chụp tuần trước, là cách theo dõi đơn giản mà người nuôi lâu năm vẫn làm.
Những thay đổi trên da cần cho thú y xem
Da mèo Sphynx là thứ chủ nuôi nhìn thấy mỗi ngày, nên phát hiện thay đổi sớm hơn hẳn mèo có lông. Bảng dưới đây giúp phân biệt điều thường gặp với điều nên đi khám:
| Điều thấy được | Thường gặp, theo dõi tại nhà | Nên đưa đi thú y |
|---|---|---|
| Bóng nhờn, vệt nâu | Đều toàn thân, hết sau khi tắm | Có mùi hôi lạ, chỉ ở một vùng, kèm đỏ |
| Mụn nhỏ | Vài nốt ở cằm, đuôi, lặn sau vài ngày | Nhiều nốt, có mủ, lan rộng, mèo gãi |
| Da khô | Hơi khô sau tắm, tự hết | Bong vảy nhiều, nứt, chảy dịch |
| Màu da | Đổi nhẹ theo mùa, theo nắng | Mảng sẫm mới xuất hiện, vết loét không lành |
| Tai | Ráy nâu, lau là sạch | Mùi hôi, đỏ, mèo lắc đầu, gãi tai liên tục |
Không tự nặn mụn, không bôi thuốc trị mụn của người. Vùng da tổn thương cần được bác sĩ thú y khám để biết đó là gì; chủ nuôi chỉ nên giữ sạch và khô cho tới khi được khám.
Câu hỏi thường gặp
Mèo Sphynx bao lâu thì tắm một lần?
Phần lớn mèo Sphynx cần tắm khoảng một đến hai tuần một lần, tuỳ lượng dầu da của từng con. Theo dõi da trong vài tuần đầu: khi da bắt đầu bóng nhờn và để lại vệt trên chăn là đến lúc tắm. Giữa các lần tắm thì lau nếp da hai ba ngày một lần.
Vì sao mèo Sphynx để lại vệt nâu trên ghế và chăn?
Vì dầu da không có lông để thấm và phân tán, nên đọng trên bề mặt da rồi bám vào đồ vải. Đây là đặc điểm bình thường của giống. Tắm định kỳ, lau nếp da và giặt chỗ nằm mỗi tuần giúp giảm vệt nâu rõ rệt.
Mèo Sphynx có cần mặc áo không?
Không bắt buộc, nhưng áo mềm, vừa người rất hữu ích trong phòng điều hoà lạnh hoặc mùa đông miền Bắc. Chỉ mặc khi lạnh, chọn áo không bó nách, không cọ da và giặt thường xuyên vì áo hút dầu.
Có thể dùng sữa tắm trẻ em cho mèo Sphynx không?
Không nên. Sữa tắm cho người kể cả trẻ em có độ pH và hương liệu không hợp với da mèo, dễ làm khô hoặc kích ứng. Nên dùng sữa tắm dịu nhẹ dành cho mèo, da hay đỏ thì hỏi bác sĩ thú y.
Mèo Sphynx có bị cháy nắng không?
Có thể, nhất là ở vùng da màu hồng nhạt. Hạn chế mèo nằm nắng gắt qua cửa kính hoặc ngoài ban công vào giữa trưa, dùng rèm che. Không bôi kem chống nắng của người vì có thể có hại khi mèo liếm.
Mèo Sphynx nổi mụn ở cằm và đuôi có sao không?
Vài nốt nhỏ lặn sau ít ngày thường liên quan tới dầu da, giữ sạch là đủ. Nếu mụn nhiều, có mủ, lan rộng hoặc mèo gãi thì nên đưa đi thú y. Không tự nặn và không bôi thuốc trị mụn của người.