Chăm mèo lai Ba Tư lông dài mặt không tịt giống mèo Ba Tư thuần ở phần lông, khác ở phần mặt. Bộ lông dài, dù thưa hơn, vẫn cần chải đều để không rối và để giảm búi lông nuốt vào bụng. Nhưng vì mặt không bị ngắn, mèo lai thường thở thông hơn, ít chảy nước mắt hơn và ăn uống dễ hơn, nên phần chăm mặt và chăm hô hấp nhẹ nhàng hơn đáng kể.
Ở Việt Nam, chữ "Ba Tư lai" hay được dùng cho mọi mèo lông dài không có giấy tờ, từ con lai thật giữa Ba Tư và mèo ta, tới con lông bán dài không rõ nguồn gốc. Bài này nói về những gì nên biết khi nuôi một bé như vậy: bộ lông khác thuần thế nào, chăm mặt và mắt ra sao, khí hậu nóng ẩm cần lưu ý gì, và những kỳ vọng nên điều chỉnh.
Mèo lai Ba Tư thường trông thế nào
Mèo Ba Tư thuần có hai kiểu mặt chính theo cách người bán ở Việt Nam hay gọi: mặt tịt (mũi rất ngắn, nằm ngang hàng mắt) và mặt búp bê (mũi ngắn nhưng vẫn nhô ra, kiểu truyền thống hơn). Khi lai với mèo ta hay giống lông ngắn khác, đời con thường có mặt dài hơn cả kiểu búp bê: mũi rõ, mõm nhô, tai vừa phải.
Bộ lông của đời lai thường là lông dài hoặc bán dài, nhưng ít lớp lót hơn mèo Ba Tư thuần. Gen lông dài là gen lặn, nên mèo con đời đầu của một cặp Ba Tư và mèo lông ngắn thường có lông ngắn, chỉ mang gen ẩn. Những bé "Ba Tư lai" lông dài mà bạn gặp phần lớn là đời sau, khi hai con cùng mang gen lông dài phối nhau, hoặc mẹ lông ngắn mang gen ẩn phối với bố lông dài.
Cũng vì gen lặn này mà trong cùng một lứa có thể có cả mèo con lông dài lẫn lông ngắn. Người bán đôi khi chỉ giới thiệu những bé lông dài là "Ba Tư lai", còn các anh chị em lông ngắn thì gọi là mèo ta, dù cả lứa có chung bố mẹ.
Thân hình cũng đa dạng: có con chắc thấp như Ba Tư, có con thon cao như mèo ta. Màu lông thì đủ kiểu, từ trắng, kem, xám xanh tới tam thể, mướp. Vì không có chuẩn, mỗi bé là một tổ hợp riêng, và đó cũng là điểm thú vị của mèo lai.
Mèo Ba Tư thuần và mèo lai: chăm sóc giống và khác
Bảng dưới đây so các việc chăm hằng tuần. Mỗi con một khác, nên dùng như khung tham khảo để điều chỉnh theo bộ lông thật của mèo nhà bạn.
| Việc chăm | Mèo Ba Tư thuần | Mèo lai mặt không tịt |
|---|---|---|
| Chải lông | Gần như mỗi ngày, lông lót dày rất dễ rối | Vài lần mỗi tuần, tăng lên khi thay lông |
| Lau mắt | Thường mỗi ngày, mặt tịt dễ đọng nước mắt | Khi thấy ghèn, thường ít hơn hẳn |
| Lau nếp mặt | Cần, nhất là ở mặt tịt có nếp gấp sâu | Thường không có nếp gấp đáng kể |
| Hô hấp mùa nóng | Dễ thở khó, cần phòng mát | Thở thông hơn, vẫn cần chỗ mát |
| Vệ sinh vùng sau | Hay dính phân ở lông dài, cần tỉa gọn | Tương tự nếu lông dài, tỉa khi cần |
| Búi lông | Nuốt nhiều lông, nôn búi lông thường hơn | Vẫn có, giảm khi chải đều |
Điểm cộng rõ nhất của mèo lai mặt không tịt là phần mặt và hô hấp. Điểm cần thận trọng là đừng chủ quan với bộ lông: lông bán dài vẫn có thể rối ở nách, sau tai, mặt trong đùi nếu bỏ chải vài tuần, nhất là mùa nồm ẩm.
Chải lông cho mèo lai lông dài: một buổi chải gọn
Một buổi chải đều đặn chừng mười phút tốt hơn một buổi gỡ rối kéo dài cả giờ. Thứ tự dưới đây giúp mèo quen và ít khó chịu.
- Chọn lúc mèo thư giãn, sau bữa ăn hoặc khi mèo đang nằm cạnh bạn, không chải khi mèo đang hưng phấn chơi.
- Bắt đầu bằng lược răng thưa, chải theo chiều lông từ lưng xuống hai bên sườn để gỡ lớp ngoài.
- Dùng lược răng dày hơn cho những vùng dễ rối: sau tai, nách, ngực, mặt trong đùi, vùng dưới đuôi; giữ chân lông bằng ngón tay để không giật da.
- Gặp búi rối nhỏ thì tách dần bằng ngón tay rồi chải từ ngọn vào gốc; búi to sát da thì không cố giật, để lại hỏi thợ cắt tỉa hoặc thú y.
- Kết thúc bằng một lượt vuốt nhẹ toàn thân và một phần thưởng nhỏ để mèo nhớ buổi chải là chuyện dễ chịu.
- Lấy hết lông rụng trên lược bỏ vào túi, lau chỗ ngồi để lông không bay khắp nhà.
Nếu da dưới búi rối đỏ, có vảy, có mùi lạ hoặc mèo phản ứng đau khi chạm, đó không còn là chuyện chải lông nữa mà cần bác sĩ thú y xem. Đừng tự cắt sát da bằng kéo vì rất dễ cắt vào da mèo.
Mặt và mắt: vì sao mèo lai thường dễ chăm hơn
Ở mèo mặt rất ngắn, ống dẫn nước mắt bị gập và hẹp, nên nước mắt không thoát xuống mũi được mà tràn ra ngoài, để lại vệt ố nâu đỏ hai bên mũi. Mèo mặt ngắn cũng hay có lỗ mũi hẹp, vòm họng dài, khiến việc thở khó hơn, nhất là khi nóng hoặc khi vận động.
Mèo lai mặt không tịt có mũi dài hơn nên đường dẫn nước mắt và đường thở thường thông thoáng hơn. Nhiều chủ nuôi nhận thấy mèo lai ít chảy nước mắt, ít ngáy, chơi lâu hơn mà không thở hổn hển. Tuy vậy đây là khuynh hướng, không phải bảo đảm: mèo lai vẫn có thể bị viêm kết mạc, viêm đường hô hấp như mọi con mèo.
Thói quen nên giữ là nhìn mặt mèo mỗi ngày. Một chút ghèn khô ở khoé mắt buổi sáng có thể lau bằng bông thấm nước sạch. Nước mắt chảy nhiều đột ngột, mắt đỏ, nheo một bên, ghèn vàng xanh hoặc mèo dụi mắt liên tục là dấu hiệu nên đưa đi thú y, không tự nhỏ thuốc theo lời mách.
Lông dài ở khí hậu nóng ẩm Việt Nam
Mùa nồm dễ rối và dễ nấm. Độ ẩm cao làm lông dính bết, bụi bẩn bám vào, búi rối hình thành nhanh và da dưới lông khó khô. Tăng số buổi chải, giữ phòng thông thoáng, dùng máy hút ẩm khi cần.
Ngày nắng nóng cần chỗ mát. Mèo lông dài thích nằm trên sàn gạch, trong phòng có điều hoà hoặc quạt. Đừng nhốt mèo trong phòng kín không thông gió, ban công nắng trưa hay trong xe.
Cạo trọc không phải giải pháp mặc định. Lớp lông có vai trò che da khỏi nắng và cách nhiệt. Tỉa gọn những vùng hay bết như bụng, vùng sau thường hữu ích hơn cạo hết. Việc có nên cạo được bàn kỹ ở chuyên mục chăm sóc theo giống.
Để ý nước uống. Ngày oi nóng, mèo lông dài mất nước qua hơi thở nhanh hơn bình thường. Đặt vài bát nước sạch ở các góc mát, thay nước mỗi ngày, và để ý nếu mèo lừ đừ, thở há miệng, nằm bẹp không chịu dậy thì đưa đi thú y ngay vì đó có thể là dấu hiệu quá nóng.
Tắm không nên quá thường xuyên. Tắm nhiều làm mất lớp dầu tự nhiên của da. Khi cần tắm, phải sấy khô tận gốc lông, vì lông dài ẩm lâu là môi trường tốt cho nấm.
Đến xem một bé mèo lai Ba Tư: nhìn gì để biết bé khoẻ
Lông và da. Vạch lông ở lưng, sau tai và bụng. Da nên sạch, không vảy, không mảng đỏ hay rụng tròn. Lông bết, có mùi hôi hoặc có nhiều hạt đen li ti dưới chân lông là dấu hiệu nên hỏi thêm hoặc cân nhắc.
Mắt và mũi. Mắt sáng, mở đều, không ghèn đặc; mũi khô hoặc hơi ẩm, không chảy dịch. Mèo con hắt hơi liên tục, chảy nước mũi trong cả lứa là chuyện cần hỏi thú y trước khi nhận.
Vùng sau. Lông quanh hậu môn sạch, không dính phân lỏng. Tiêu chảy ở mèo con có nhiều nguyên nhân, nhưng cả lứa cùng bị thì cần thận trọng.
Cách mèo con phản ứng. Bé tò mò, chịu cho bế, không quá hoảng sợ khi nghe tiếng động là dấu hiệu tốt của giai đoạn tiếp xúc người. Bé nép mãi trong góc, gồng cứng khi bị chạm thường cần nhiều thời gian làm quen hơn.
Môi trường nuôi. Chỗ ở sạch, khô, mèo mẹ khoẻ và có mặt, có khay cát gọn. Một nơi nuôi chật, ẩm, nhiều lứa lẫn lộn là môi trường dễ lây bệnh.
Những kỳ vọng nên điều chỉnh khi nuôi mèo lai Ba Tư
Nếu bạn yêu kiểu mặt tròn dẹt của Ba Tư và chọn mèo lai vì giá mềm hơn, hãy chuẩn bị rằng bé có thể lớn lên với khuôn mặt khá giống mèo ta. Ngoại hình của mèo lai khó đoán, và mèo con vài tháng tuổi có thể thay đổi nhiều khi trưởng thành.
Về tính cách, mèo Ba Tư thường được mô tả là điềm tĩnh, ít leo trèo. Mèo lai có thể năng động hơn hẳn, thích nhảy cao, thích săn, tuỳ dòng bên kia. Hãy chuẩn bị trụ leo và đồ chơi như với một con mèo ta năng động.
Về bộ lông, nhiều người chọn mèo lai vì nghĩ lông dài mà ít phải chải. Thực tế mèo lai ít lớp lót hơn nên đỡ rối, nhưng vẫn cần lịch chải cố định. Bỏ chải vài tuần trong mùa nồm, bạn có thể phải nhờ người cắt tỉa gỡ những búi rối sát da, việc vừa tốn công vừa khiến mèo sợ bị chải về sau.
Cuối cùng, mèo lai cần đầy đủ những gì mọi con mèo cần: tiêm phòng, tẩy giun theo hướng dẫn thú y, triệt sản khi không làm giống, ăn uống hợp lý và khám định kỳ. Chữ "lai" không làm giảm hay tăng nhu cầu cơ bản đó.
Câu hỏi thường gặp
Mèo lai Ba Tư có rụng lông nhiều không?
Có rụng, nhất là vào mùa thay lông, nhưng thường ít hơn mèo Ba Tư thuần vì lớp lông lót mỏng hơn. Chải đều vài lần mỗi tuần giúp gom lông rụng trên lược thay vì rơi khắp nhà và giảm búi lông mèo nuốt vào.
Mèo lai Ba Tư mặt không tịt có cần lau mắt mỗi ngày không?
Thường không cần như mèo mặt tịt. Chỉ cần nhìn mắt mỗi ngày và lau khi có ghèn bằng bông thấm nước sạch. Nếu mắt chảy nước nhiều, đỏ hay có ghèn vàng xanh thì đưa đi thú y thay vì tự xử lý.
Mèo con Ba Tư lai lông ngắn lớn lên có dài ra không?
Lông của mèo con dài dần trong những tháng đầu, nên một bé lông bông lúc hai tháng có thể dài thêm. Nhưng nếu mèo con có lông ngắn sát thì nhiều khả năng sẽ giữ lông ngắn, vì lông dài là gen lặn cần hai bản mới hiện.
Có nên cạo lông mèo lai Ba Tư vào mùa hè không?
Không nên cạo trọc theo thói quen. Lông giúp che nắng và điều hoà nhiệt. Tỉa gọn vùng bụng, vùng sau và giữ phòng mát thường hiệu quả hơn. Nếu lông rối nặng không gỡ được, nhờ thợ cắt tỉa hoặc thú y xử lý.
Mèo lai Ba Tư có khoẻ hơn Ba Tư thuần không?
Mèo lai mặt không tịt thường ít vấn đề hô hấp và nước mắt hơn, đó là lợi thế rõ. Nhưng mèo lai vẫn có thể mang bệnh di truyền từ dòng Ba Tư như thận đa nang nếu bố mẹ mang gen, nên vẫn cần khám định kỳ.
Chữ Ba Tư lai người bán dùng có đáng tin không?
Chữ này được dùng khá rộng cho mèo lông dài không có giấy tờ. Hãy hỏi ảnh bố mẹ, nguồn gốc và tình trạng tiêm phòng. Bạn nên trả theo sức khoẻ và cách nuôi của bé mèo, không theo tên giống trong lời rao.